Η επιστημονική κοινότητα παρακολουθεί με αυξανόμενη ανησυχία την πορεία ενός κρίσιμου ωκεάνιου ρεύματος στον Ατλαντικό, προειδοποιώντας ότι ενδεχόμενη κατάρρευσή του θα μπορούσε να οδηγήσει τη βόρεια Ευρώπη σε συνθήκες ακραίου ψύχους, ακόμη και σε ένα σενάριο που θυμίζει νέα εποχή παγετώνων. Την ίδια στιγμή, η Ισλανδία — όπως και μεγάλο μέρος της Ευρώπης — κατέγραψε το 2025 το θερμότερο έτος από την έναρξη των μετρήσεων.

Σύμφωνα με την Ισλανδική Μετεωρολογική Υπηρεσία, η μέση εθνική θερμοκρασία διαμορφώθηκε στους 5,2°C, δηλαδή 1,1°C υψηλότερα από τον μέσο όρο της περιόδου 1991-2020. Οι θερμοκρασίες κινήθηκαν πάνω από τα κανονικά επίπεδα σχεδόν σε όλους τους μήνες, με κορύφωση την άνοιξη, ενώ στα μέσα Μαΐου καταγράφηκε δεκαήμερο κύμα καύσωνα, με ρεκόρ 26,6°C στο αεροδρόμιο του Έγκιλσταδιρ.

Παρότι η τελευταία δεκαετία χαρακτηρίστηκε από χαμηλότερα επίπεδα βροχοπτώσεων σε πολλές περιοχές, σε αρκετές περιπτώσεις τα ύψη βροχής παρέμειναν πάνω από τον μέσο όρο 1991-2020. Η αύξηση της θερμοκρασίας κατά 1°C επιτρέπει στην ατμόσφαιρα να συγκρατεί περίπου 7% περισσότερη υγρασία, γεγονός που εντείνει τα ακραία φαινόμενα.

Ωστόσο, σύμφωνα με το Euronews, η υπερθέρμανση του πλανήτη θα μπορούσε, παραδόξως, να οδηγήσει σε απότομη ψύξη στη βόρεια Ευρώπη, μέσω της επιβράδυνσης της Ατλαντικής Μεσημβρινής Ανατρεπτικής Κυκλοφορίας (AMOC). Πρόκειται για ένα σύστημα θαλάσσιων ρευμάτων που μεταφέρει θερμά νερά προς τον βορρά και ψυχρά προς τον νότο, ρυθμίζοντας το κλίμα του Ατλαντικού.

Η τήξη των πάγων στην Αρκτική και η αυξημένη εισροή γλυκού νερού από το παγοκάλυμμα της Γροιλανδίας ενδέχεται να διαταράξουν αυτή τη ροή. Αν η AMOC αποδυναμωθεί σημαντικά ή καταρρεύσει, οι επιστήμονες προειδοποιούν για ακραία ψύχη, με χειμερινές θερμοκρασίες στην Ισλανδία που θα μπορούσαν να φτάσουν έως και -45°C. Σε ένα τέτοιο σενάριο, ο θαλάσσιος πάγος θα μπορούσε να περικυκλώσει τη χώρα, για πρώτη φορά μετά την εποχή των Βίκινγκ.

Η πιθανότητα αυτή έχει ήδη αξιολογηθεί σε επίπεδο εθνικής ασφάλειας: τον Σεπτέμβριο του 2025, το Συμβούλιο Εθνικής Ασφαλείας της Ισλανδίας χαρακτήρισε την ενδεχόμενη κατάρρευση της AMOC ως κίνδυνο για τη χώρα.

Νέα έκθεση που δημοσιεύτηκε στις 5 Φεβρουαρίου στον ιστότοπο του Βόρειου Συμβουλίου κάνει λόγο για «ακραίες επιπτώσεις» στις βόρειες χώρες, επισημαίνοντας ότι οι συνέπειες μπορεί να είναι διαφορετικές και εν μέρει αντίθετες από εκείνες που συνδέονται συνήθως με την κλιματική αλλαγή.

Η γενική διευθύντρια της Ισλανδικής Μετεωρολογικής Υπηρεσίας, Χιλντιγκούνουρ Θορστέινσον, ανέφερε ότι σε περίπτωση κατάρρευσης «η Ισλανδία θα ήταν ένας τεράστιος παγετώνας». Αν και πρόκειται για ένα από τα πιθανά σενάρια, οι επιστήμονες επιμένουν ότι δεν μπορεί πλέον να απορρίπτεται ως υπερβολικό.

Ο Αλέξι Νουμέλιν, ερευνητής καθηγητής στο Φινλανδικό Μετεωρολογικό Ινστιτούτο, σημειώνει ότι η AMOC αποτελεί θεμελιώδες στοιχείο του κλιματικού συστήματος της Νορδικής περιοχής και ότι η πιθανότητα ταχείας αποδυνάμωσης ή κατάρρευσης πρέπει να ληφθεί σοβαρά υπόψη.

Η έκθεση ζητεί επιτάχυνση της απανθρακοποίησης και επίτευξη καθαρών αρνητικών εκπομπών, υπογραμμίζοντας ότι όσο η παγκόσμια θερμοκρασία παραμένει πάνω από 1,5°C σε σχέση με τα προβιομηχανικά επίπεδα, αυξάνεται ο κίνδυνος ενεργοποίησης ενός σημείου καμπής για την AMOC.

Παράλληλα, προτείνεται η ενίσχυση της μακροπρόθεσμης χρηματοδότησης της έρευνας και η δημιουργία συστήματος έγκαιρης προειδοποίησης, που θα συνδυάζει παρατηρήσεις της Γης με κλιματικά μοντέλα και θα ενσωματώνεται άμεσα στη διαδικασία λήψης πολιτικών αποφάσεων. Ο νέος Ευρωπαϊκός Νόμος για τους Ωκεανούς της ΕΕ θεωρείται πιθανό εργαλείο συντονισμού αυτής της προσπάθειας.

Η μελέτη ακολούθησε επιστολή κλιματικών επιστημόνων το 2024, οι οποίοι υποστήριζαν ότι ο κίνδυνος κατάρρευσης της AMOC ίσως έχει υποτιμηθεί τα προηγούμενα χρόνια.

Διαβάστε ακόμη 

Νέο κρυφτούλι με τις προμήθειες των τραπεζών

ΗΠΑ: Γιατί ο Τραμπ βάζει στο στόχαστρο τα fund που αγοράζουν σπίτια

Γεμίζει ο «κουμπαράς» του ελβετικού: 2.100 αιτήσεις σε τρεις μέρες (πίνακας)

Για όλες τις υπόλοιπες ειδήσεις της επικαιρότητας μπορείτε να επισκεφτείτε το Πρώτο Θέμα