Στον αργό αλλά αμείλικτο χρόνο της εξέλιξης, ένα μικρό νησιωτικό είδος αράχνης κατάφερε κάτι που μέχρι πρόσφατα θεωρούνταν εξαιρετικά σπάνιο στη ζωική φύση: «ξεφόρτωσε» σχεδόν το μισό γενετικό του υλικό. Η Dysdera tilosensis, ενδημική των Καναρίων Νήσων, συρρίκνωσε δραστικά το γονιδίωμά της κατά την προσαρμογή της στο νησιωτικό περιβάλλον, ανατρέποντας καθιερωμένες θεωρίες της εξελικτικής βιολογίας.

Το εντυπωσιακό δεν είναι μόνο το μικρότερο μέγεθος του γονιδιώματος, αλλά και η δομή του: είναι πιο συμπαγές και εμφανίζει μεγαλύτερη γενετική ποικιλότητα από εκείνη συγγενικών ηπειρωτικών ειδών. Τα ευρήματα, που δημοσιεύτηκαν στο περιοδικό Molecular Biology and Evolution, αποτελούν την πρώτη τεκμηριωμένη απόδειξη ότι ένα ζώο μπορεί να μειώσει το γονιδίωμά του σχεδόν στο μισό στο πλαίσιο του αποικισμού ωκεάνιων νησιών.

Η ανακάλυψη αυτή αμφισβητεί την κυρίαρχη άποψη ότι τα νησιωτικά είδη τείνουν να έχουν μεγαλύτερα γονιδιώματα, πλουσιότερα σε επαναλαμβανόμενες αλληλουχίες DNA. Παράλληλα, ρίχνει νέο φως σε ένα διαχρονικό επιστημονικό ερώτημα: γιατί το μέγεθος του γονιδιώματος διαφέρει τόσο έντονα μεταξύ οργανισμών με παρόμοια βιολογική πολυπλοκότητα.

Η μελέτη πραγματοποιήθηκε από ερευνητές του Πανεπιστημίου της Βαρκελώνης και του Ινστιτούτου Έρευνας για τη Βιοποικιλότητα (IRBio), σε συνεργασία με επιστημονικές ομάδες από την Ισπανία και την Ελβετία. Με τη χρήση προηγμένων τεχνικών αλληλούχισης DNA, συγκρίθηκαν δύο στενά συγγενικά είδη: η ηπειρωτική Dysdera catalonica και η νησιωτική D. tilosensis.

Τα αποτελέσματα έδειξαν ότι η D. catalonica διαθέτει γονιδίωμα περίπου 3,3 δισεκατομμυρίων ζευγών βάσεων, σχεδόν διπλάσιο από εκείνο της D. tilosensis, που περιορίζεται στα 1,7 δισεκατομμύρια. Παρ’ όλα αυτά, η νησιωτική αράχνη εμφανίζει μεγαλύτερη γενετική ποικιλότητα, στοιχείο που ενισχύει την ιδέα ότι η μείωση του DNA δεν συνοδεύτηκε από γενετική «φτώχεια».

Οι ερευνητές κατέληξαν στο συμπέρασμα ότι ο κοινός πρόγονος των δύο ειδών είχε μεγάλο γονιδίωμα και πως η συρρίκνωση συνέβη μετά την εγκατάσταση της αράχνης στα Κανάρια Νησιά. Το φαινόμενο αυτό θεωρείται παράδοξο, καθώς τόσο απότομες μειώσεις γονιδιώματος είναι σπάνιες στα ζώα και συνήθως η εξέλιξη ακολουθεί την αντίστροφη πορεία.

Η επικρατέστερη ερμηνεία είναι ότι στα νησιά οι πληθυσμοί της αράχνης παρέμειναν σχετικά μεγάλοι και σταθεροί, διατηρώντας ισχυρή φυσική επιλογή. Έτσι, το «περιττό» επαναλαμβανόμενο DNA απομακρύνθηκε με την πάροδο του χρόνου, οδηγώντας σε ένα μικρότερο αλλά πιο αποδοτικό γονιδίωμα.

Η μελέτη προσφέρει μια νέα οπτική για την κατανόηση της εξέλιξης των γονιδιωμάτων και υποδηλώνει ότι το μέγεθός τους δεν καθορίζεται πάντα από άμεσες προσαρμοστικές ανάγκες, αλλά από τη λεπτή ισορροπία μεταξύ συσσώρευσης και εξάλειψης γενετικού υλικού.

Διαβάστε ακόμη

Detox: Η βιομηχανία της αποτοξίνωσης εξαπλώνεται και στην Ελλάδα

Υδρογονάνθρακες: «Κλειδώνουν» οι συμβάσεις με Chevron εντός Φεβρουαρίου

ΕΛΚΑΚ: Προκηρύξεις έργων 88,4 εκατ. ευρώ – Ανεβάζει ταχύτητες η αμυντική βιομηχανία το 2026

Για όλες τις υπόλοιπες ειδήσεις της επικαιρότητας μπορείτε να επισκεφτείτε το Πρώτο Θέμα