Ενέργεια & Περιβάλλον

«Climate bad bank»: Είναι η λύση για τα λιγνιτικά assets;

  • newsroom


Όσο επιταχύνεται η ενεργειακή μετάβαση πληθαίνουν τα ερωτήματα για το χειρισμό των ορυχείων και άλλων υποδομών άνθρακα- Το κόστος αποκατάστασης και οι άλλοι «αστερίσκοι»

Στο βιβλίο “New York 2140”, ο Kim Stanley Robinson φαντάζεται πώς θα ήταν αν οι χρηματοπιστωτικές αγορές είχαν σχεδιαστεί για συναλλαγές με κινδύνους όπως η αύξηση της στάθμης της θάλασσας ή οι παλιρροιακές κινήσεις. Ένα διαφορετικό όμως ζήτημα που σχετίζεται με το κλίμα αναδύεται πολύ νωρίτερα και αφορά στο χρονοδιάγραμμα και στο κόστος του κλεισίματος των ανθρακωρυχείων και άλλων λιγνιτικών assets.

Εάν τα πρόσφατα γεγονότα είναι οδηγός, ορισμένοι προτείνουν λύσεις που θα προσπαθήσουν να τις εμπορευματοποιήσουν ως ένα είδος βιώσιμης επένδυσης, ακόμη και αν η αιτιολογική βάση τους αψηφά τη λογική και – στη χειρότερη περίπτωση – κινδυνεύει πραγματικά να επιδεινώσει την υπερθέρμανση του πλανήτη, όπως αναφέρει η Kate Mackenzie γράφει στη στήλη Stranded Assets για το Bloomberg Green.

Η χρηματοπιστωτική βιομηχανία έχει αποδεχθεί ευρέως ότι η παραγωγή θερμικού άνθρακα δεν αποτελεί πλέον ευκαιρία ανάπτυξης. Το κόστος χρηματοδότησης του χρέους ήταν σχεδόν δύο τρίτα υψηλότερο από το 2000 έως το 2020 από ό, τι στη δεκαετία που προηγήθηκε, σύμφωνα με έρευνα που δημοσιεύθηκε από το Πανεπιστήμιο της Οξφόρδης. Επίσης, η ζήτηση μειώνεται. Ακόμη και η Κίνα, η οποία σχεδιάζει να συνεχίσει να κατασκευάζει εργοστάσια άνθρακα στο εσωτερικό της χώρας, αποφεύγει τη χρηματοδότησή τους στο εξωτερικό. Εκτός από μερικά μέρη όπου ο θερμικός άνθρακας βρίσκεται κοντά και εξορύσσεται εύκολα, η παραγωγή Ανανεώσιμων Πηγών Ενέργειας είναι τώρα φθηνότερη και πολύ λιγότερο ρυπογόνος.

Τι συμβαίνει λοιπόν με τα ανεπιθύμητα ανθρακωρυχεία και άλλα assets άνθρακα; Κλιματικές «κακές τράπεζες» ή funds ειδικά αφιερωμένα στη μείωση των ανθρακωρυχείων έχουν προταθεί από διαχειριστές περιουσιακών στοιχείων, επενδυτικές τράπεζες και traders εμπορευμάτων. Η ιδέα είναι ότι τα «κακά» περιουσιακά στοιχεία άνθρακα μπορούν να μεταφερθούν σε ένα ειδικό «όχημα», ή να διαχωριστούν σε μια ξεχωριστή εισηγμένη εταιρεία, με προβλέψεις και υποσχέσεις ότι η ζωή της θα τερματιστεί με έγκαιρο και υπεύθυνο τρόπο.

Ο αναγκαίος διαχωρισμός και το «μοντέλο» Citi-Trafigura

Αυτή η προσέγγιση αντιμετωπίζει ένα πρόβλημα σχετικά με τον περιορισμό του άνθρακα. Ορισμένες εισηγμένες εταιρείες που εξακολουθούν να παράγουν τα πιο βρώμικα ορυκτά καύσιμα, διαθέτουν και άλλες δραστηριότητές, όπως η εξόρυξη μετάλλων για την παραγωγή μπαταριών. Κάτι που θα πρέπει να λάβουν υπόψη τους οι επενδυτές πριν τους γυρίσουν την πλάτη. Με άλλα λόγια, είναι μια λύση που έχει νόημα αν πρόκειται για την BHP Group (που θέλει να πουλήσει τα υπόλοιπα στοιχεία ενεργητικού με άνθρακα, αλλά αγωνίζεται να βρει αγοραστές) ή την Glencore Plc (η οποία επί του παρόντος σχεδιάζει να τα διατηρήσει).

Όσοι προτείνουν τη λύση του «οχήματος», που υποστηρίζεται από την Citigroup και την Trafigura, αναζητούν επίσης ένα επιπλέον δέλεαρ. Το δικό τους fund στο μοντέλο των bad bank λανσάρεται ως επένδυση φιλική προς το περιβάλλον επειδή θα στηρίξει την ενεργειακή μετάβαση.

Δεν πρόκειται, όμως, μόνο για το κλείσιμο των ανθρακωρυχείων, ώστε να σταματήσουν να παράγουν ορυκτά καύσιμα που υπερθερμαίνουν τον πλανήτη. Οι επιχειρήσεις αυτές βλάπτουν τις γύρω περιοχές και τον υδροφόρο ορίζοντα. Η επίλυση αυτού του προβλήματος είναι ιδιαίτερα δαπανηρή, ενώ οι εργαζόμενοι και οι τοπικές κοινότητες πλήττονται οικονομικά όταν κλείσει ένα ορυχείο.

Υπάρχουν ήδη ενδείξεις ότι οι εταιρείες δίνουν μάχη να αντέξουν αυτό το κόστος αποκατάστασης, το οποίο μπορεί να είναι μεγάλο και δύσκολο να εκτιμηθεί. Ο βραχίονας παραγωγής άνθρακα της Anglo American Plc, η Thungela Resources, αντιμετώπισε κριτική ότι θα πρέπει να δαπανήσει πολύ περισσότερα για τον καθαρισμό από ό, τι είχε στον προϋπολογισμό της. Η South32 (της BHP), τον περασμένο μήνα συμφώνησε να πληρώσει έως και 175 εκατ. δολάρια στο πλαίσιο ενός deal πώλησης της νοτιοαφρικανικής επιχείρησης εξόρυξης άνθρακα. Αλλά αυτό κάλυπτε μόνο εν μέρει το αναμενόμενο κόστος αποκατάστασης, με τον διευθύνοντα σύμβουλό να προτείνει ότι τα υπόλοιπα θα μπορούσαν να χρηματοδοτηθούν από συνεχιζόμενες δραστηριότητες.

Μερικές σημαντικοί τέτοιοι υπολογισμοί θα πρέπει να γίνουν πριν τα παλιά ανθρακωρυχεία αλλάξουν χέρια, ειδικά εάν αυτές οι συναλλαγές προβάλλονται και ενισχύονται από «πράσινη» χρηματοδότηση.

Οι επενδυτές, οι ρυθμιστικές αρχές και το κοινό πρέπει να απαιτήσουν ισχυρές δεσμεύσεις ότι οι επιχειρήσεις δεν θα προσπαθήσουν απλώς να μεγιστοποιήσουν τα έσοδά τους «σπρώχνοντας» όσο το δυνατόν περισσότερο άνθρακα πριν από την προγραμματισμένη ημερομηνία κλεισίματος (ή ακόμη και να προσπαθήσουν να επεκτείνει αυτό το χρονοδιάγραμμα). Η πρόταση Citi / Trafigura, για παράδειγμα, προβλέπει τη συνέχιση παραγωγής άνθρακα έως το 2045 – πολύ πέρα ​​από την προθεσμία για τον περιορισμό της καταστροφικής υπερθέρμανσης.

Ο υπολογισμός του κόστους αποκατάστασης

Ένα δεύτερο εμπόδιο είναι ότι θα πρέπει να διασφαλιστεί πως υπολογίζεται σωστά το κόστος αποκατάστασης του τοπικού περιβάλλοντος και των γειτονικών κοινοτήτων που εμπλέκονται ή εξαρτώνται από το εκάστοτε asset.

Η κάλυψη αυτών των δαπανών προκαλεί ήδη χάος σε πολλά μέρη του κόσμου. Οι ΗΠΑ, σε αντίθεση με πολλές χώρες, απαιτούν από τις εταιρείες εξόρυξης να διαθέσουν κεφάλαια για το κλείσιμο και τον καθαρισμό. Το 2018, το Government Accountability Office διαπίστωσε ότι σχεδόν το ένα τέταρτο των 450 ορυχείων που έκλεισαν δεν είχαν αφήσει στην άκρη αρκετά χρήματα για αυτό το σκοπό.

Υπάρχει ένα πολύ ισχυρό επιχείρημα ότι κάποια δομή είναι καλύτερη από το τίποτα. Αν τα περιουσιακά στοιχεία ορυκτών καυσίμων δεν τοποθετηθούν σε προσεκτικά σχεδιασμένα «οχήματα», θα μπορούσαν να καταλήξουν να πωληθούν σε αδιαφανείς, μη εισηγμένες οντότητες που δεν έχουν πρόθεση να τα δουλέψουν ή να τα κλείσουν, με υπεύθυνο τρόπο.

Δεν υπάρχουν, λοιπόν, εύκολες απαντήσεις. Αλλά για όποιον θέλει να ισχυριστεί ότι είναι βιώσιμος, υπάρχουν ορισμένες σημαντικές απαιτήσεις που πρέπει να γίνουν για κάθε «κλείσιμο» σε επίπεδο ορυκτών καυσίμων. Έτσι, ενώ, για παράδειγμα, τα ανθρακωρυχεία εξακολουθούν να παράγουν μετρητά, μερικά από αυτά θα πρέπει να διατεθούν σε ένα καλά εφοδιασμένο ταμείο για την αποκατάσταση. Ακόμα καλύτερο θα ήταν η αποκατάσταση να ξεκινήσει ενώ τα ορυχεία εξακολουθούν να λειτουργούν. Όλα αυτά, βέβαια, απαιτούν αυστηρή επίβλεψη και έλεγχο από πολύ προσεκτικούς επενδυτές.