Οι επιστήμονες ανακάλυψαν το μεγαλύτερο οργανικό μόριο που περιέχει θείο —ένα βασικό συστατικό της ζωής— που έχει εντοπιστεί ποτέ στο διάστημα. Οι ερευνητές χαρακτηρίζουν το εύρημα «χαμένο κρίκο» στην κατανόηση της κοσμικής προέλευσης της χημείας της ζωής.

Το θείο είναι το 10ο πιο άφθονο στοιχείο στο Σύμπαν και κρίσιμο συστατικό αμινοξέων, πρωτεϊνών και ενζύμων στη Γη. Παρότι στο παρελθόν είχαν εντοπιστεί σε κομήτες και μετεωρίτες μόρια με θείο παρόμοια με το νέο εύρημα, στο διαστρικό διάστημα —την απέραντη περιοχή ανάμεσα στα άστρα με νέφη σκόνης και αερίων— υπήρχε μια αινιγματική έλλειψη μεγάλων μορίων που περιέχουν θείο.

«Το θείο έφτασε στη Γη από το Διάστημα πριν από πάρα πολύ καιρό», δήλωσε ο Μιτσουνόρι Αράκι, επιστήμονας στο Max Planck Institute for Extraterrestrial Physics και επικεφαλής συγγραφέας της μελέτης, η οποία δημοσιεύθηκε στο περιοδικό Nature Astronomy.
«Ωστόσο, έχουμε εντοπίσει πολύ περιορισμένο αριθμό μορίων με θείο στο Διάστημα, κάτι που είναι παράξενο. Θα έπρεπε να υπάρχουν σε τεράστιες ποσότητες, αλλά είναι εξαιρετικά δύσκολο να τα βρούμε».

Προηγούμενη ερευνητική ομάδα είχε προτείνει ότι το θείο φαίνεται σπάνιο επειδή παγιδεύεται σε κοσμικούς πάγους — κρύβεται «σε κοινή θέα» και δεν απουσιάζει πραγματικά.

Ο μεγαλύτερος “θειούχος” οργανικός σχηματισμός στο Διάστημα

Η νέα ανίχνευση προσθέτει ένα κρίσιμο κομμάτι στο παζλ. «Πρόκειται για το μεγαλύτερο μόριο με θείο που έχει βρεθεί ποτέ στο Διάστημα, με 13 άτομα», εξήγησε ο Αράκι. «Πριν από αυτό, το μεγαλύτερο είχε μόλις εννέα άτομα — και ακόμη κι αυτό ήταν σπάνιο, καθώς τα περισσότερα ανιχνευμένα μόρια με θείο έχουν τρία, τέσσερα ή πέντε άτομα».

Η εύρεση μεγαλύτερων μορίων είναι σημαντική, πρόσθεσε, επειδή γεφυρώνει το κενό ανάμεσα στη “απλή” χημεία του Διαστήματος και στα πιο σύνθετα δομικά στοιχεία της ζωής που έχουν εντοπιστεί σε κομήτες και μετεωρίτες.

Το μόριο —που περιέχει επίσης άνθρακα και υδρογόνο— ονομάζεται 2,5-κυκλοεξαδιένιο-1-θειόνη και προστίθεται σε έναν συνεχώς διευρυνόμενο κατάλογο άνω των 300 μορίων που έχουν παρατηρηθεί στο Διάστημα. Το εύρημα υποδηλώνει ότι στο μέλλον θα μπορούσαν να ανιχνευθούν πολλά ακόμη μόρια με θείο, πιθανώς και μεγαλύτερα.

Αστρικά “μαιευτήρια”

Το μόριο εντοπίστηκε μέσα σε ένα μοριακό νέφος με την ονομασία G+0.693–0.027, περίπου 27.000 έτη φωτός από τη Γη, κοντά στο κέντρο του Γαλαξία μας.

Τα μοριακά νέφη είναι ψυχρές και πυκνές συγκεντρώσεις σκόνης και αερίων που επιτρέπουν τον σχηματισμό μορίων. Λειτουργούν ως «αστρικά μαιευτήρια», καθώς η βαρύτητα δημιουργεί συσσωματώματα που εξελίσσονται σε νεογέννητα άστρα.

«Ένα μοριακό νέφος είναι ο τόπος όπου λαμβάνει χώρα ο σχηματισμός άστρων», δήλωσε ο Βαλέριο Λαταντζί, επίσης επιστήμονας στο Ινστιτούτο Max Planck και συν-συγγραφέας της μελέτης. Κάποια από αυτά τα νέφη, πρόσθεσε, θα οδηγήσουν τελικά στον σχηματισμό πλανητικών συστημάτων όπως το δικό μας. «Τα συστατικά που βρίσκονται ενσωματωμένα στο νέφος μεταφέρονται στους πλανήτες. Προσπαθούμε να καταλάβουμε ποια είναι τα υλικά που τελικά σχηματίζουν τη ζωή — πώς από απλά μόρια φτάνουμε στη ζωή όπως τη γνωρίζουμε στη Γη».

Από το εργαστήριο στα τηλεσκόπια

Οι ερευνητές συνέθεσαν αρχικά το μόριο στο εργαστήριο εφαρμόζοντας ηλεκτρική εκκένωση σε μια ουσία που ονομάζεται θειοφαινόλη. Στη συνέχεια απέκτησαν ένα εξαιρετικά ακριβές «ραδιοφωνικό αποτύπωμα» του μορίου και το συνέκριναν με υπάρχοντα δεδομένα τηλεσκοπίων από παρατηρήσεις του νέφους, που είχαν συλλεχθεί από τα ραδιοτηλεσκόπια IRAM-30m και Yebes στην Ισπανία.

«Γνωρίζαμε από προηγούμενες παρατηρήσεις ότι τα μόρια με θείο είναι αρκετά άφθονα σε αυτό το νέφος», είπε ο Λαταντζί. «Γι’ αυτό ήταν ιδανικός στόχος. Πιστεύουμε ότι μία από τις πιθανές προελεύσεις της ζωής στη Γη είναι οι συγκρούσεις κομητών και μετεωριτών στο παρελθόν, που πιθανότατα μετέφεραν σύνθετα μόρια, συμπεριλαμβανομένων εκείνων με θείο».

“Μια συναρπαστική ιστορία ντετέκτιβ”

Η Κέιτ Φρίμαν, καθηγήτρια Γεωεπιστημών στο Πανεπιστήμιο Penn State, χαρακτήρισε τη μελέτη «μια συναρπαστική ιστορία ντετέκτιβ που έγινε δυνατή χάρη σε ισχυρά ραδιοτηλεσκόπια και μια εξαιρετική στρατηγική αναζήτησης».

Οι μετεωρίτες είναι γνωστό ότι περιέχουν μεγάλα και πολύπλοκα μόρια θείου, τα οποία πιθανότατα έφτασαν στη Γη συμβάλλοντας στη χημεία της ζωής, σημείωσε. «Ωστόσο, δεν γνωρίζαμε πώς κατέληξαν αυτά τα μόρια στους μετεωρίτες ή στα πλανητικά τους “προγονικά” σώματα. Τώρα ξέρουμε ότι υπάρχει σοβαρή πιθανότητα να προέρχονται από περιοχές πλούσιες σε μόρια εκτός του Ηλιακού μας Συστήματος».

Η Σάρα Ράσελ, καθηγήτρια Πλανητικών Επιστημών στο Μουσείο Φυσικής Ιστορίας του Λονδίνου, υπογράμμισε ότι το θείο είναι ένα από τα έξι στοιχεία απαραίτητα για τη ζωή στη Γη και πιθανότατα κρίσιμο για τις πρώιμες μορφές ζωής. «Η παρουσία σύνθετων οργανικών μορίων στο κέντρο του Γαλαξία υποδηλώνει ότι βιολογικά σημαντικά υλικά μπορεί να υπάρχουν παντού στο Διάστημα», ανέφερε.

Ο Ράιαν Φόρτενμπερι, αναπληρωτής καθηγητής Χημείας στο Πανεπιστήμιο του Μισισίπι, πρόσθεσε ότι το θείο έχει «μοναδική χημεία» που επιτρέπει στα μόρια να κάνουν περισσότερα από όσα θα επέτρεπαν μόνο οξυγόνο, άζωτο και άνθρακας. «Η ανεύρεση μορίων με θείο μάς βοηθά να καταλάβουμε καλύτερα πού θα μπορούσε να ξεκινήσει η ζωή — και πού θα μπορούσε να καταλήξει».

Πριν από 50 χρόνια, σημείωσε, θεωρούνταν θαύμα να βρεθεί οποιοδήποτε μόριο στο Διάστημα. «Τώρα εντοπίζουμε μόρια με 13 άτομα — και άλλα με δεκάδες άτομα. Η χημεία του Διαστήματος είναι πολύ πλουσιότερη απ’ όσο φανταζόμασταν. Περιμένω να βρούμε αμινοξέα πέρα από το Ηλιακό μας Σύστημα».

Διαβάστε ακόμη

Νέα απάτη με τα τέλη κυκλοφορίας μέσω SMS – Η ανακοίνωση της ΑΑΔΕ (pics)

Amazon Exit: Το τέλος εποχής για τα Go και Fresh και το μεγάλο στοίχημα του Whole Foods

Πράσινα καύσιμα στις πτήσεις: Ποιες εταιρείες μπαίνουν στο σχέδιο της Σιγκαπούρης

Για όλες τις υπόλοιπες ειδήσεις της επικαιρότητας μπορείτε να επισκεφτείτε το Πρώτο Θέμα