Η συζήτηση για το μέλλον της Ευρώπης στην τεχνητή νοημοσύνη δεν εξελίσσεται πλέον θεωρητικά∙ μοιάζει περισσότερο με μια κρίσιμη απόφαση για το ποια κατεύθυνση θα ακολουθήσει τα επόμενα χρόνια. Ή θα καταφέρει να ανταγωνιστεί ουσιαστικά στην παγκόσμια κούρσα της τεχνητής νοημοσύνης ή θα ρισκάρει να χάσει ένα κρίσιμο κομμάτι του επόμενου τεχνολογικού κύματος μένοντας πιστή στους πράσινους στόχους.

«Πρόκειται για κομβική στιγμή για την ήπειρο», υπογραμμίζει στο CNBC ο Dan Ives της Wedbush Securities, σημειώνοντας ότι η Ευρώπη καλείται να αποφασίσει αν θα επενδύσει δυναμικά στο νέο τεχνολογικό κύμα ή αν θα μείνει στο περιθώριο της επανάστασης της AI.

Το δίλημμα γίνεται ακόμη πιο έντονο λόγω της ενέργειας, καθώς η διαθεσιμότητα ηλεκτρικής ισχύος εξελίσσεται σε βασικό εμπόδιο για την ανάπτυξη υποδομών AI και data centers διεθνώς. Την ώρα που στις ΗΠΑ επανέρχονται σε λειτουργία μονάδες ορυκτών καυσίμων για να καλυφθούν οι αυξημένες ανάγκες, στην Ευρώπη οι επενδυτές συναντούν αυστηρές απαιτήσεις διαφάνειας για την ενεργειακή και υδατική κατανάλωση — διαδικασίες που συχνά καθυστερούν την εκκίνηση νέων έργων.

Η Ευρωπαϊκή Ένωση έχει χτίσει ισχυρό διεθνές προφίλ χάρη στις περιβαλλοντικές της πρωτοβουλίες, από το «Fit for 55» έως τον μηχανισμό συνοριακής προσαρμογής άνθρακα. Παρ’ όλα αυτά, δεν λείπουν οι φωνές που θεωρούν ότι το ρυθμιστικό βάρος λειτουργεί ανασταλτικά για την επιχειρηματικότητα, οδηγώντας νεοφυείς και τεχνολογικές εταιρείες προς τις ΗΠΑ, τη Μέση Ανατολή ή την Ασία.

Όταν η πράσινη στρατηγική συναντά τα όριά της

Η εκρηκτική ανάπτυξη της AI συνεπάγεται και εκρηκτική άνοδο της ζήτησης ηλεκτρικής ενέργειας. Οι ανανεώσιμες πηγές σχεδιάστηκαν αρχικά για να αντικαταστήσουν ρυπογόνες μονάδες, όχι για να καλύψουν μια συνεχή και ιδιαίτερα ενεργοβόρα κατανάλωση όπως αυτή των data centers.

Στο Ηνωμένο Βασίλειο έχουν ήδη φανεί σημάδια αναδίπλωσης, όπως επισημαίνει ο Paul Jackson της Invesco, εξηγώντας ότι σε περιόδους πίεσης η κλιματική ατζέντα συχνά υποχωρεί. Την ίδια ανησυχία συμμερίζεται και ο Jags Walia της Van Lanschot Kempen, ο οποίος προειδοποιεί ότι ενδέχεται να καθυστερήσουν αποσύρσεις λιγνιτικών και ανθρακικών μονάδων, καθώς η σταθερή παροχή ενέργειας είναι αναγκαία και η μεταβλητότητα της αιολικής και ηλιακής παραγωγής δεν αρκεί.

Ήδη από το 2025, η Ευρώπη έχει τροποποιήσει ή μεταθέσει σειρά περιβαλλοντικών δεσμεύσεων: χαλάρωση στο σχέδιο απαγόρευσης νέων αυτοκινήτων εσωτερικής καύσης από το 2035, αναβολή του νέου συστήματος εμπορίας ρύπων για κτίρια και μεταφορές, καθώς και περιορισμούς στις οδηγίες CSDDD και CSRD.

Για μια μερίδα αναλυτών αυτό ισοδυναμεί με οπισθοχώρηση. Για άλλους αποτελεί μια πιο πραγματιστική προσέγγιση που επιχειρεί να διατηρήσει την ελκυστικότητα της ευρωπαϊκής οικονομίας χωρίς πλήρη εγκατάλειψη της πράσινης στρατηγικής. Ο Nick de la Forge της Planet A Ventures κάνει λόγο για «υγιή αναθεώρηση» με στόχο μια πιο ισορροπημένη μετάβαση.

Οι υποστηρικτές της τεχνητής νοημοσύνης υπογραμμίζουν ότι η ίδια η τεχνολογία μπορεί να συμβάλει στη βελτίωση της ενεργειακής αποδοτικότητας και στη σταθερότερη λειτουργία των δικτύων. Εκπρόσωπος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής ανέφερε ότι η Ένωση επιδιώκει να αξιοποιήσει τις ευκαιρίες της AI, διασφαλίζοντας παράλληλα την ευρωστία του ενεργειακού συστήματος, μέσα από έναν υπό διαμόρφωση οδικό χάρτη για την εφαρμογή της στον ενεργειακό τομέα.

Παρά τις πρωτοβουλίες, οι προβληματισμοί παραμένουν. Ο Kokou Agbo Bloua της Société Générale μιλά για τον «μεγάλο ελέφαντα στο δωμάτιο», επισημαίνοντας ότι η ενέργεια από τις πράσινες τεχνολογίες κατευθύνεται όλο και περισσότερο στην τροφοδοσία data centers αντί να αντικαθιστά τα ορυκτά καύσιμα.

Το ζήτημα δεν περιορίζεται στην επάρκεια ισχύος, αλλά επεκτείνεται και στην ανθεκτικότητα των υποδομών. Η AI δημιουργεί μια νέα, σχεδόν μόνιμη βάση ζήτησης που εντείνει τη μεταβλητότητα των τιμών και αυξάνει τον κίνδυνο περιορισμών στην κατανάλωση.

Η Ευρώπη ίσως να μην αποκηρύξει άμεσα τους κλιματικούς στόχους της, όμως —όπως παρατηρούν αναλυτές— οι μεγάλες δεσμεύσεις συχνά εγκαταλείπονται σιωπηρά λίγο πριν την υλοποίηση. Και την ίδια στιγμή, η παγκόσμια κούρσα της τεχνητής νοημοσύνης προχωρά χωρίς παύση.

Διαβάστε ακόμη

Χρηματιστήρια 2026: Προοπτικές, κίνδυνοι και το μεγάλο στοίχημα της ανόδου

Δημήτρης Μαζαράκης (Εθνική Ασφαλιστική): Στόχος να γίνει εθνικός πρωταθλητής της ιδιωτικής ασφάλισης

H γενιά των Singles: Γιατί οι εργένηδες γύρω μας είναι περισσότεροι από ποτέ

Για όλες τις υπόλοιπες ειδήσεις της επικαιρότητας μπορείτε να επισκεφτείτε το Πρώτο Θέμα