Μπροστά σε έναν παλιό οικιστικό χάρτη και αυξανόμενες ενεργειακές απαιτήσεις, η κυβέρνηση ετοιμάζει ένα εκτεταμένο σχέδιο παρεμβάσεων που φιλοδοξεί να αλλάξει τον τρόπο με τον οποίο θερμαίνονται, καταναλώνουν ενέργεια και –σε πολλές περιπτώσεις– επανέρχονται στην αγορά χιλιάδες κατοικίες. Στον πυρήνα του σχεδιασμού βρίσκονται τα προγράμματα «Εξοικονομώ» και «Ανακαινίζω», με σαφή στόχευση στα ευάλωτα νοικοκυριά αλλά και στους ιδιοκτήτες ακινήτων που παραμένουν σήμερα κλειστά.
Το σχέδιο δράσης του υπουργείο Περιβάλλοντος και Ενέργειας προβλέπεται να τεθεί σε εφαρμογή εντός του 2026, σε πλήρη ευθυγράμμιση με τις νέες ευρωπαϊκές υποχρεώσεις για την ενεργειακή απόδοση των κτιρίων.
Η αφετηρία του σχεδιασμού δεν είναι τυχαία: σήμερα περίπου ένα στα δύο οικιστικά ακίνητα στην Ελλάδα έχει ηλικία άνω των 25–30 ετών. Πρόκειται για κτίρια με χαμηλές ενεργειακές επιδόσεις, υψηλό κόστος θέρμανσης και σημαντικές απώλειες ενέργειας, τα οποία βρίσκονται στο επίκεντρο των νέων παρεμβάσεων.
Ήδη βρίσκεται σε προχωρημένη φάση επεξεργασίας το νέο πρόγραμμα «Εξοικονομώ», το οποίο αναμένεται να δώσει κίνητρα για την ενεργειακή αναβάθμιση περίπου 60.000 κατοικιών, καθώς και για την εγκατάσταση σχεδόν 380.000 νέων συστημάτων θέρμανσης. Το πρόγραμμα συνδέεται άμεσα με την ενσωμάτωση της ευρωπαϊκής Οδηγίας για την Ενεργειακή Απόδοση των Κτιρίων (EPBD 2024/1275), η οποία πρέπει να περάσει στο εθνικό δίκαιο έως τον Μάιο του 2026.
Οι στόχοι της Ευρώπης και το ελληνικό στοίχημα
Η νέα Οδηγία θέτει φιλόδοξους στόχους: μείωση της χρήσης πρωτογενούς ενέργειας στα οικιστικά ακίνητα κατά 16% έως το 2030 και κατά 20%–22% έως το 2035. Ιδιαίτερη έμφαση δίνεται στην ανακαίνιση του 43% των κατοικιών με τις χειρότερες ενεργειακές επιδόσεις.
Ταυτόχρονα, εισάγονται αυστηρότερες απαιτήσεις, όπως η σταδιακή κατάργηση των εκπομπών από ορυκτά καύσιμα. Από την 1η Ιανουαρίου 2030, τα οικιστικά ακίνητα που θα υποβάλλονται σε σημαντικές παρεμβάσεις στα συστήματα θέρμανσης θα πρέπει να πληρούν κριτήρια μηδενικών εκπομπών.
Με δεδομένο ότι η ενεργειακή αναβάθμιση παραμένει μια δαπανηρή διαδικασία για τα περισσότερα νοικοκυριά, ο σχεδιασμός δίνει ιδιαίτερη βαρύτητα στο πώς θα κατευθυνθούν οι διαθέσιμοι πόροι ώστε να έχουν το μέγιστο αποτέλεσμα.
Το νέο «Εξοικονομώ» και οι επιδοτήσεις
Κεντρικό εργαλείο θα αποτελέσει το νέο «Εξοικονομώ», το οποίο θα προσφέρει αυξημένα ποσοστά επιδότησης –έως και 80%– για ακίνητα άνω των 25–30 ετών, με έμφαση στα χαμηλότερα εισοδηματικά στρώματα. Στόχος είναι η απλοποίηση των διαδικασιών και η παροχή επιχορηγήσεων που θα καθιστούν την ενεργειακή αναβάθμιση οικονομικά εφικτή.
Στους διαθέσιμους πόρους προστίθενται και κεφάλαια ύψους 2 δισ. ευρώ από το Κοινωνικό Κλιματικό Ταμείο, οι δράσεις του οποίου θα υλοποιηθούν σταδιακά την περίοδο 2026–2032.
Παράλληλα, προβλέπεται τυποποίηση των ενεργειακών παρεμβάσεων, δωρεάν παροχή υπηρεσιών από πιστοποιημένους μηχανικούς για την έκδοση Πιστοποιητικών Ενεργειακής Απόδοσης, αλλά και κίνητρα προς παρόχους ενέργειας και κατασκευαστές ώστε να προσφέρουν ολοκληρωμένα «πακέτα» αναβάθμισης.
Κλειστά σπίτια και «Ανακαινίζω – Νοικιάζω»
Ιδιαίτερη βαρύτητα δίνεται και στα κλειστά ακίνητα, με στόχο να επιστρέψουν στην αγορά. Το πρόγραμμα «Ανακαινίζω – Νοικιάζω» επανασχεδιάζεται, ενώ το νέο «Ανακαινίζω», που αναμένεται τον Μάιο, θα καλύπτει τόσο ενεργειακές παρεμβάσεις όσο και εργασίες ανακαίνισης.
Το πρόγραμμα θα αφορά κατοικίες που παραμένουν κλειστές αλλά και σπίτια που ήδη ιδιοκατοικούνται, με επιδότηση έως 36.000 ευρώ ανά ακίνητο και προσαύξηση 5.000 ευρώ για κάθε παιδί. Το ποσοστό ενίσχυσης θα μπορεί να φτάνει έως και το 90% του συνολικού κόστους. Στις επιλέξιμες εργασίες περιλαμβάνονται ενεργειακές αναβαθμίσεις, ανακαίνιση κουζίνας και μπάνιου, αντικατάσταση κουφωμάτων, καθώς και ηλεκτρολογικές και υδραυλικές εργασίες.
Τα ανακαινισμένα ακίνητα θα πρέπει είτε να κατοικηθούν από τους ιδιοκτήτες τους είτε να διατεθούν για μακροχρόνια μίσθωση τουλάχιστον πέντε ετών.
Στον σχεδιασμό αναφέρθηκε πρόσφατα και ο Νίκος Παπαθανάσης, προαναγγέλλοντας τη δημιουργία δύο νέων χρηματοδοτικών εργαλείων: του Κοινωνικού Κλιματικού Ταμείου, με παρεμβάσεις και στεγαστικά προγράμματα ύψους 4,7 δισ. ευρώ για τη στήριξη των ευάλωτων, και του Ταμείου Εκσυγχρονισμού, με προϋπολογισμό 1,7 δισ. ευρώ για την ανακαίνιση υποδομών.
Η κοινωνική ανάγκη είναι εμφανής. Σύμφωνα με το Ευρωβαρόμετρο, το 51% των Ελλήνων θεωρεί ότι απαιτείται ισχυρότερη προστασία για τους ευάλωτους καταναλωτές και όσους βρίσκονται σε καθεστώς ενεργειακής φτώχειας — μια πραγματικότητα που το νέο σχέδιο φιλοδοξεί να αντιμετωπίσει στην πράξη.
Διαβάστε ακόμη
Moody’s: Ανοίγει «πληγές» στις τράπεζες η απόφαση του Αρείου Πάγου
Για όλες τις υπόλοιπες ειδήσεις της επικαιρότητας μπορείτε να επισκεφτείτε το Πρώτο Θέμα
Σχολίασε εδώ
Για να σχολιάσεις, χρησιμοποίησε ένα ψευδώνυμο.