Ξαφνικά ο χρόνος μοιάζει να γυρίζει πίσω στο 2022. Η Ευρώπη, που επιβαρύνθηκε με ένα επιπλέον κόστος ενός τρισ. ευρώ για ενέργεια την περίοδο 2022-2023, επιστρέφει σε κατάσταση συναγερμού, αναζητώντας αντίμετρα απέναντι στο νέο κύμα πληθωριστικών πιέσεων που προκαλούν οι υψηλές τιμές ενέργειας μετά τον πόλεμο στη Μέση Ανατολή.
Όπως επισημαίνει ρεπορτάζ της Καθημερινή, οι κυβερνήσεις επαναφέρουν τα εργαλεία της προηγούμενης ενεργειακής κρίσης, επιχειρώντας έστω πυροσβεστικές παρεμβάσεις, αξιοποιώντας περιορισμένα έως μηδενικά δημοσιονομικά περιθώρια. Την ίδια ώρα, ο Διεθνής Οργανισμός Ενέργειας, που έχει ήδη απελευθερώσει 400 εκατ. βαρέλια από τα στρατηγικά αποθέματα για να συγκρατήσει την άνοδο του πετρελαίου, δηλώνει έτοιμος να διαθέσει και επιπλέον ποσότητες εφόσον απαιτηθεί, προτείνοντας μέτρα που θυμίζουν τις πετρελαϊκές κρίσεις της δεκαετίας του ’70. Στο «πακέτο» του ΙΕΑ περιλαμβάνονται τηλεργασία, περιορισμός των ορίων ταχύτητας στους αυτοκινητοδρόμους κατά τουλάχιστον 10 χλμ./ώρα και αποφυγή των αεροπορικών ταξιδιών όταν υπάρχουν εναλλακτικές. Παράλληλα, συστήνεται στους καταναλωτές η χρήση ηλεκτρικής ενέργειας αντί φυσικού αερίου για μαγείρεμα, όπου είναι εφικτό, καθώς και η βελτιστοποίηση της κατανάλωσης υδρογονανθράκων από τη βιομηχανία.
Τεράστιος κίνδυνος
Η διεθνής ενεργειακή αγορά βρίσκεται μπροστά σε μία από τις σοβαρότερες κρίσεις της ιστορίας της, με αβέβαιη διάρκεια και ένταση, εκπέμποντας ισχυρά σήματα ανησυχίας για τις μακροπρόθεσμες επιπτώσεις στην παγκόσμια οικονομία.
Για την ενεργειακά ευάλωτη Ευρώπη, το γεωπολιτικό περιβάλλον είναι πιο απειλητικό από ποτέ τις τελευταίες δεκαετίες. Η κρίση του 2022 άφησε πίσω της ένα εύθραυστο ευρωπαϊκό οικοδόμημα. Η ήπειρος χάνει διαρκώς έδαφος σε ανταγωνιστικότητα, δεν διαθέτει ισχυρό τεχνολογικό πλεονέκτημα, εμφανίζει γεωπολιτική αδυναμία και δοκιμάζεται από την άνοδο αντισυστημικών δυνάμεων, ενώ το ενεργειακό κόστος παραμένει δομικό πρόβλημα και βασικός μοχλός πληθωρισμού.
Το ζήτημα της ανταγωνιστικότητας της ευρωπαϊκής οικονομίας είχε ήδη αναδειχθεί ως υπαρξιακό πριν από περίπου ενάμιση χρόνο από την έκθεση Ντράγκι, η οποία το συνέδεσε άμεσα με το υψηλό ενεργειακό κόστος, επισημαίνοντας τις στρεβλώσεις της αγοράς που εμποδίζουν την πλήρη αποσύνδεση της καθαρής ενέργειας από τα ορυκτά καύσιμα. Παράλληλα, προειδοποίησε ότι η αστάθεια στις τιμές φυσικού αερίου θα συνεχιστεί σε όλη τη δεκαετία, παρά τη μετάβαση προς καθαρότερες μορφές ενέργειας.
Τα κρίσιμα αυτά ζητήματα, που αποτελούν αντικείμενο πολυετούς διαλόγου στην Ευρώπη ήδη πριν από τη νέα κρίση, αποκτούν πλέον χαρακτήρα επείγοντος. Οι τιμές ηλεκτρικής ενέργειας πριν από την κρίση ήταν 2-3 φορές υψηλότερες από τις ΗΠΑ, ενώ το φυσικό αέριο κόστιζε 4-5 φορές περισσότερο.
Το 2022, το βασικό πρόβλημα της Ευρώπης ήταν ο εφοδιασμός σε φυσικό αέριο, καθώς εξαρτιόταν κατά 45% από τις ρωσικές εισαγωγές. Η κρίση αυτή οδήγησε σε εκτίναξη των τιμών φυσικού αερίου και ηλεκτρικής ενέργειας σε πρωτοφανή επίπεδα, που έφτασαν έως και τα 320 και 400 ευρώ ανά μεγαβατώρα αντίστοιχα.
Σήμερα, το βασικό ζήτημα είναι οι τιμές, καθώς η Ευρώπη εξαρτάται σε ποσοστό 45% από τα spot φορτία LNG, τα οποία έχουν γίνει ιδιαίτερα περιζήτητα λόγω της κρίσης, οδηγώντας σε εκτίναξη των τιμών. Παρότι οι αυξήσεις δεν φτάνουν τα επίπεδα της προηγούμενης κρίσης, έρχονται να προστεθούν σε ήδη υψηλές τιμές, με την αγορά να προβλέπει σταθεροποίηση σε υψηλότερα επίπεδα από τα προ κρίσης, ακόμη και σε περίπτωση αποκλιμάκωσης της έντασης στον Περσικό Κόλπο μέσα στον επόμενο μήνα.
Πρόβλημα με το αέριο
Στο φυσικό αέριο, η κατάσταση εκτιμάται ως πιο σύνθετη από εγχώριους και διεθνείς αναλυτές, καθώς ακόμη και αν αποκατασταθεί η ροή μέσω των Στενά του Ορμούζ, το έλλειμμα παραγωγής στο Κατάρ λόγω των ιρανικών επιθέσεων θα συνεχίσει να πιέζει τις τιμές. Στον ολλανδικό κόμβο TTF, οι τιμές έχουν ήδη διπλασιαστεί σε σχέση με τα επίπεδα των 30 ευρώ/μεγαβατώρα πριν από την κρίση.
Ασπίδα τα μπλε τιμολόγια
Στην Ελλάδα, οι τιμές βενζίνης και πετρελαίου κίνησης πλησιάζουν ήδη τα δύο ευρώ το λίτρο. Οι αυξήσεις στο φυσικό αέριο θα περάσουν στο κόστος εισαγωγών από τον Απρίλιο και στη συνέχεια στις τιμές ηλεκτρικής ενέργειας, καθώς το αέριο παραμένει καθοριστικός παράγοντας στη χονδρεμπορική αγορά. Η αγορά αναμένει σημαντικές αυξήσεις στα πράσινα τιμολόγια, επιβαρύνοντας περίπου το 60% των καταναλωτών. Πλήρως προστατευμένοι παραμένουν όσοι διαθέτουν σταθερά τιμολόγια, αν και αυτά θα προσφέρονται σε υψηλότερες τιμές από τον επόμενο μήνα, καθώς η κρίση έχει εξαλείψει τα χαμηλά επίπεδα των 10 λεπτών/κιλοβατώρα. Η εικόνα αναμένεται να επιδεινωθεί το καλοκαίρι αν συνεχιστεί η κρίση, ενώ σε περίπτωση βαρύ χειμώνα προβλέπεται εκτίναξη των τιμών ρεύματος στην Ευρώπη, ιδίως σε χώρες με υψηλή εξάρτηση από το φυσικό αέριο.
Σε περίπτωση που οι τιμές λιανικής ξεπεράσουν τα 15-16 λεπτά/κιλοβατώρα, η κυβέρνηση αναμένεται να ενεργοποιήσει τον μηχανισμό επιδότησης που είχε εφαρμοστεί το 2022, πιθανόν με χρηματοδότηση από τα υπερέσοδα της χονδρεμπορικής αγοράς. Παράλληλα, αναμένονται μέτρα και στα καύσιμα, ακόμη και φορολογικές παρεμβάσεις, ενώ τα διυλιστήρια αναμένεται να συμβάλουν απορροφώντας μέρος των αυξήσεων ενόψει του Πάσχα, διευκολύνοντας τις μετακινήσεις των πολιτών.
Διαβάστε ακόμη
Κατώτατος μισθός: Τα 20 επιδόματα που αυξάνονται και ποιοι βλέπουν μεγαλύτερα οφέλη
Για όλες τις υπόλοιπες ειδήσεις της επικαιρότητας μπορείτε να επισκεφτείτε το Πρώτο Θέμα
Σχολίασε εδώ
Για να σχολιάσεις, χρησιμοποίησε ένα ψευδώνυμο.