Η γεωπολιτική ένταση στη Μέση Ανατολή επανέρχεται δυναμικά στο επίκεντρο της διεθνούς οικονομικής ατζέντας, αναζωπυρώνοντας τις ανησυχίες για την ασφάλεια των ενεργειακών προμηθειών. Η νέα αντιπαράθεση ανάμεσα στις Ηνωμένες Πολιτείες και το Ιράν δεν προκαλεί μόνο στρατιωτικό προβληματισμό, αλλά επηρεάζει άμεσα και τις αγορές, οι οποίες βλέπουν να επανέρχεται ο κίνδυνος μιας νέας ενεργειακής αναταραχής ή και μπλακάουτ. Ακόμη και χωρίς πραγματική διακοπή της ροής πετρελαίου και φυσικού αερίου, οι φόβοι για προβλήματα στις μεταφορές αρκούν ώστε να αυξήσουν τη μεταβλητότητα και να ωθήσουν υψηλότερα τις τιμές των ενεργειακών προϊόντων.
Η συζήτηση πλέον δεν περιορίζεται στο κατά πόσο η στρατιωτική σύγκρουση μπορεί να επεκταθεί. Το βασικό ερώτημα αφορά το εάν η νέα κρίση θα εξελιχθεί σε έναν ακόμη παράγοντα που θα επιβαρύνει την ευρωπαϊκή οικονομία, σε μια περίοδο όπου η ήπειρος δοκιμάζεται ήδη από έντονα κύματα ζέστης, υψηλή κατανάλωση ηλεκτρικής ενέργειας και αυξημένες ενεργειακές ανάγκες.
Το Ορμούζ παραμένει η πιο κρίσιμη ενεργειακή δίοδος
Τα Στενά του Ορμούζ εξακολουθούν να αποτελούν τον σημαντικότερο θαλάσσιο διάδρομο μεταφοράς ενεργειακών προϊόντων στον κόσμο. Από το συγκεκριμένο πέρασμα διακινείται περίπου το 20% του παγκόσμιου εμπορίου πετρελαίου, αλλά και μεγάλες ποσότητες υγροποιημένου φυσικού αερίου, γεγονός που καθιστά κάθε ένταση στην περιοχή εξαιρετικά σημαντική για τις διεθνείς αγορές.
Οι επενδυτές γνωρίζουν ότι ακόμη και χωρίς πλήρες κλείσιμο της διόδου, η αύξηση του ασφαλιστικού κόστους για τα δεξαμενόπλοια, οι καθυστερήσεις στα δρομολόγια και η γενικότερη αβεβαιότητα μπορούν να οδηγήσουν σε ακριβότερη ενέργεια. Η εμπειρία των τελευταίων ετών έχει δείξει ότι οι αγορές αντιδρούν πολύ πριν εμφανιστούν πραγματικές ελλείψεις στην προσφορά.
Πιο θωρακισμένη, αλλά όχι απρόσβλητη η Ευρώπη
Σε σύγκριση με το ενεργειακό σοκ που ακολούθησε τη ρωσική εισβολή στην Ουκρανία, η Ευρωπαϊκή Ένωση βρίσκεται σήμερα σε σαφώς καλύτερη θέση. Τα αποθέματα φυσικού αερίου έχουν ενισχυθεί, η εξάρτηση από έναν μόνο προμηθευτή έχει μειωθεί αισθητά και έχουν δημιουργηθεί νέες υποδομές για εισαγωγές LNG, διευρύνοντας τις επιλογές εφοδιασμού.
Ωστόσο, η μεγαλύτερη αυτή ανθεκτικότητα δεν σημαίνει ότι η ευρωπαϊκή οικονομία είναι προστατευμένη από τις διεθνείς αναταράξεις. Το πετρέλαιο εξακολουθεί να αποτελεί παγκόσμιο εμπόρευμα και κάθε σημαντική αύξηση της τιμής του μεταφέρεται σταδιακά στις μεταφορές, στη βιομηχανία, στην παραγωγή τροφίμων και τελικά στον πληθωρισμό.
Αντίστοιχα, η αγορά φυσικού αερίου έχει πλέον αποκτήσει παγκόσμιο χαρακτήρα. Σε περίπτωση που ασιατικές οικονομίες αυξήσουν τις εισαγωγές LNG εξαιτίας προβλημάτων στις ενεργειακές ροές της Μέσης Ανατολής, ο ανταγωνισμός για τα διαθέσιμα φορτία θα ενταθεί, ασκώντας ανοδικές πιέσεις στις τιμές και στην ευρωπαϊκή αγορά.
Οι υψηλές θερμοκρασίες επιβαρύνουν ακόμη περισσότερο την εικόνα
Η χρονική συγκυρία καθιστά την κατάσταση ακόμη πιο απαιτητική. Τα διαδοχικά κύματα καύσωνα που πλήττουν πολλές ευρωπαϊκές χώρες αυξάνουν αισθητά την κατανάλωση ηλεκτρικής ενέργειας, καθώς η χρήση κλιματιστικών κορυφώνεται.
Σε αρκετά κράτη, σημαντικό μέρος της ηλεκτροπαραγωγής εξακολουθεί να στηρίζεται στο φυσικό αέριο. Επομένως, οποιαδήποτε νέα ανατίμηση του καυσίμου δεν επηρεάζει μόνο τη βιομηχανία ή τις μεταφορές, αλλά μπορεί να περάσει σχετικά γρήγορα και στους λογαριασμούς ηλεκτρικού ρεύματος νοικοκυριών και επιχειρήσεων, δημιουργώντας νέο κύμα πληθωριστικών πιέσεων.
Οι αγορές φοβούνται περισσότερο την αβεβαιότητα
Οι αναλυτές επισημαίνουν ότι το σημερινό διεθνές ενεργειακό σύστημα διαθέτει περισσότερες δικλείδες ασφαλείας σε σχέση με πριν από λίγα χρόνια. Τα στρατηγικά αποθέματα είναι υψηλότερα, η παραγωγή έχει ενισχυθεί σε αρκετές περιοχές του κόσμου και οι εναλλακτικές πηγές προμήθειας έχουν πολλαπλασιαστεί.
Παρ’ όλα αυτά, η αγορά εξακολουθεί να αντιδρά έντονα απέναντι στην αβεβαιότητα. Εάν η κρίση παραταθεί ή υπάρξει ουσιαστικός περιορισμός στις ενεργειακές ροές από τον Περσικό Κόλπο, οι πιέσεις θα μπορούσαν να ενταθούν σημαντικά. Το αυξημένο κόστος μεταφοράς, τα ακριβότερα ασφάλιστρα των πλοίων και η επιφυλακτικότητα των επενδυτών λειτουργούν ήδη ως παράγοντες ανόδου των τιμών, ακόμη και χωρίς να υπάρχουν πραγματικές ελλείψεις καυσίμων.
Τι σημαίνει η νέα κρίση για την Ελλάδα
Για την ελληνική οικονομία, η βασική απειλή δεν σχετίζεται με την επάρκεια καυσίμων, αλλά με το κόστος τους. Η άνοδος των διεθνών τιμών πετρελαίου και φυσικού αερίου μεταφέρεται άμεσα στην εγχώρια αγορά, επηρεάζοντας τις μεταφορές, την ηλεκτροπαραγωγή και συνολικά το κόστος λειτουργίας των επιχειρήσεων.
Παράλληλα, η ελληνική ναυτιλία παρακολουθεί με ιδιαίτερη προσοχή τις εξελίξεις, καθώς τα Στενά του Ορμούζ αποτελούν μία από τις σημαντικότερες θαλάσσιες αρτηρίες του παγκόσμιου εμπορίου. Η νέα κρίση υπενθυμίζει ότι, παρά τη σημαντική πρόοδο που έχει σημειώσει η Ευρώπη μετά το 2022, εξακολουθεί να εξαρτάται σε μεγάλο βαθμό από τις εξελίξεις σε μια γεωπολιτικά ευαίσθητη περιοχή. Και όσο η διεθνής αστάθεια συμπίπτει με τις αυξημένες ενεργειακές ανάγκες του καλοκαιριού και την κλιματική πίεση, τόσο ενισχύονται οι φόβοι ότι μια περιφερειακή σύγκρουση μπορεί να εξελιχθεί σε ευρύτερη οικονομική δοκιμασία για ολόκληρη την ευρωπαϊκή οικονομία.
Διαβάστε ακόμη
Η χρυσή χρονιά της Wall Street: Το trading εκτοξεύει τα κέρδη των τραπεζικών κολοσσών (γράφημα)
Για όλες τις υπόλοιπες ειδήσεις της επικαιρότητας μπορείτε να επισκεφτείτε το Πρώτο Θέμα