Μικρότερες μονάδες αφαλάτωσης με μόνιμη λειτουργία, αποθήκευση νερού και εφεδρείες για τις περιόδους αυξημένης ζήτησης ή τις τεχνικές βλάβες προτείνει η διοίκηση της ΕΥΔΑΠ για την αντιμετώπιση της λειψυδρίας στα άνυδρα νησιά.
Η χθεσινή παρέμβαση του διευθύνοντος συμβούλου της εταιρείας, Χάρη Σαχίνη, μεταφέρει τη συζήτηση πέρα από το μοντέλο των μεγάλων μονάδων που κατασκευάζονται για να καλύψουν κυρίως την θερινή τουριστική ζήτηση.
Η πρόταση είναι απλή στη σύλληψή της αλλά απαιτητική στην εφαρμογή της: αντί μια μονάδα να λειτουργεί εντατικά μόνο για δύο ή τρεις μήνες, να εξετάζεται η εγκατάσταση μικρότερης αφαλάτωσης που θα παράγει νερό όλο τον χρόνο. Οι ποσότητες που δεν καταναλώνονται άμεσα θα αποθηκεύονται, ώστε το νησί να διαθέτει αποθέματα όταν η κατανάλωση κορυφώνεται ή όταν προκύπτει βλάβη στην κύρια υποδομή.
Η λύση αυτή συνδέεται άμεσα με το υψηλό επενδυτικό και ενεργειακό κόστος της αφαλάτωσης. Μια εγκατάσταση που χρησιμοποιείται για περιορισμένο χρονικό διάστημα έχει πολύ μεγαλύτερο πραγματικό χρόνο απόσβεσης, καθώς καλείται να καλύψει μια ζήτηση που εμφανίζεται μόνον κατά τη διάρκεια της τουριστικής περιόδου. Αντίθετα, η συνεχής λειτουργία μιας μικρότερης μονάδας, σε συνδυασμό με κατάλληλη αποθήκευση, μπορεί να κατανείμει καλύτερα το κόστος και να ενισχύσει την ασφάλεια τροφοδοσίας.
Οι παρεμβάσεις έγιναν στο πλαίσιο εκδήλωσης της ΕΥΔΑΠ για την ανθεκτικότητα και την επιχειρησιακή συνέχεια στον κύκλο του νερού, στην οποία παρουσιάστηκαν διεθνείς και εγχώριες πρακτικές για τη διαχείριση της λειψυδρίας, την προστασία κρίσιμων υποδομών και την προετοιμασία απέναντι σε έκτακτα περιστατικά. ΕΥΔΑΠ και ΕΥΑΘ βρίσκονται στο επίκεντρο της νέας εθνικής στρατηγικής για το νερό, η οποία επισφραγίστηκε με το νόμο που ψηφίστηκε το καλοκαίρι από το ΥΠΕΝ και επεκτείνει τη γεωγραφική επέκταση των δύο εταιρειών σε Αττική, Βοιωτία, Φωκίδα, Εύβοια, Θεσσαλονίκη και Χαλκιδική.
Στο πλαίσιο αυτό, η ΕΥΑΘ κατά τα πρότυπα και της ΕΥΔΑΠ δρομολογεί με τη στήριξη της Ευρωπαϊκής Τράπεζας Επενδύσεων το επενδυτικό πρόγραμμα για τις νέες περιοχές αρμοδιότητάς της σε Θεσσαλονίκη και Χαλκιδική. Την Παρασκευή αναμένεται να υπογραφεί συμφωνία τεχνικής βοήθειας με την ΕΤΕπ, η οποία θα καλύπτει μελέτες και τεχνικούς συμβούλους για έργα ύδρευσης, αποχέτευσης και επεξεργασίας λυμάτων.
Η τεχνική βοήθεια αποτελεί το πρώτο στάδιο για την ωρίμανση των παρεμβάσεων. Θα ακολουθήσουν δύο χωριστές πιστωτικές γραμμές: έως 190 εκατ. ευρώ για έργα στη Θεσσαλονίκη και έως 100-110 εκατ. ευρώ για τη Χαλκιδική. Τα ποσά αποτελούν το ανώτατο δυνητικό όριο χρηματοδότησης και η τελική αξιοποίησή τους θα εξαρτηθεί από τα έργα που θα επιλεγούν, την ωριμότητά τους και την επιλεξιμότητά τους από την Τράπεζα. Ο στόχος είναι οι χρηματοδοτικές συμφωνίες να έχουν κλείσει έως το τέλος του έτους.
Μια αφαλάτωση δεν αρκεί
Ο Χάρης Σαχίνης επισήμανε χθες ότι ακόμη και για ένα άνυδρο νησί δεν υπάρχουν πάντα ολοκληρωμένες μελέτες που να απαντούν πόσες αφαλατώσεις απαιτούνται, πού πρέπει να εγκατασταθούν και ποια δυναμικότητα πρέπει να έχουν. Η συζήτηση δεν εξαντλείται στο εάν θα κατασκευαστεί ή όχι μια μονάδα, αλλά επεκτείνεται στη συνολική αρχιτεκτονική του συστήματος.
Το ερώτημα γίνεται ακόμη πιο κρίσιμο όταν μια μονάδα τίθεται εκτός λειτουργίας. Όπως ανέφερε, έχουν υπάρξει περιπτώσεις διεθνώς στις οποίες αφαλατώσεις μπλοκαρίστηκαν, με αποτέλεσμα να διακοπεί η λειτουργία τους. Σε ένα απομονωμένο νησιωτικό σύστημα, όπου δεν υπάρχει εύκολη εναλλακτική τροφοδοσία, μια τέτοια βλάβη μπορεί να εξελιχθεί σε άμεσο πρόβλημα υδροδότησης.
Γι’ αυτό απαιτείται μοντέλο που θα προβλέπει εφεδρείες, αποθέματα και τη δυνατότητα κάλυψης έκτακτων αναγκών. Η αποθήκευση του νερού που παράγεται από μικρότερη μονάδα, η οποία λειτουργεί όλο τον χρόνο, μπορεί να αποτελέσει ασφαλιστική δικλίδα τόσο για τις αιχμές του καλοκαιριού όσο και για τις τεχνικές αστοχίες.
Πριν από νέες μονάδες, έλεγχος των δικτύων
Από την πλευρά του γενικός γραμματέας Περιβάλλοντος, Πέτρος Βαρελίδης, περιέγραψε τη λειψυδρία ως φαινόμενο που ήδη πλήττει πολλές περιοχές της χώρας και είναι προβλέψιμο ότι θα εμφανιστεί τα επόμενα χρόνια και σε νέες. Η ελληνική πολιτεία καλείται, όπως είπε, να καλύψει το επενδυτικό κενό που άφησε η μακρά περίοδος της οικονομικής κρίσης, ενώ παράλληλα πρέπει να ανταποκριθεί στις νέες ανάγκες που δημιουργεί η κλιματική μεταβολή και η αυξημένη ζήτηση.
Για τον Πέτρο Βαρελίδη, το πρώτο και σημαντικότερο ζήτημα είναι η διακυβέρνηση του νερού. Ο κατακερματισμός των παρόχων υπηρεσιών ύδατος δυσκολεύει την υλοποίηση έργων ακόμη και μικρής κλίμακας και στερεί από την πολιτεία μια ολοκληρωμένη εικόνα για τα προβλήματα των δικτύων.
Η αφαλάτωση, σημείωσε, είναι αναγκαιότητα σε αρκετά νησιά, αλλά και σε περιοχές όπως η ανατολική Κρήτη και η νοτιοανατολική Πελοπόννησος. Δεν μπορεί όμως να υποκαταστήσει τον έλεγχο των απωλειών. «Δεν έχει νόημα να κατασκευάσεις μια αφαλάτωση όταν έχεις δίκτυο με απώλειες 70%», ήταν το χαρακτηριστικό μήνυμα του γενικού γραμματέα.
Η προτεραιότητα είναι να περιοριστούν οι διαρροές και να αποκτήσουν οι πάροχοι πραγματική γνώση του δικτύου τους: πόσο νερό εισέρχεται, πόσο καταναλώνεται και πού χάνονται οι ποσότητες. Οι μετρήσεις όπως τόνισε, αποτελούν βασική προϋπόθεση διαχείρισης. Σε ορισμένες περιοχές, το πρόβλημα δεν είναι η έλλειψη έξυπνων υδρομέτρων, αλλά η απουσία ακόμη και στοιχειωδών μετρήσεων, όταν όπως είπε σε περιόδους εκλογών κάποιοι φορείς σταματούν να εκδίδουν ακόμη και λογαριασμούς.
Master plan και σχέδια ασφαλείας
Η πρόσφατη νομοθεσία υποχρεώνει τους παρόχους να καταρτίσουν πενταετή master plan, στα οποία θα πρέπει να αποτυπώνονται οι ανάγκες, οι απώλειες, οι διαθέσιμοι υδατικοί πόροι και η σειρά των επενδύσεων. Η λογική είναι να προηγούνται η αποκατάσταση των δικτύων και η μείωση των διαρροών και, στη συνέχεια, όπου υπάρχει πραγματική ανεπάρκεια του πόρου, να προστίθενται λύσεις όπως η αφαλάτωση.
Παράλληλα, ο νόμος που ψηφίστηκε στις 31 Ιουλίου 2026 προβλέπει ότι όλοι οι πάροχοι υπηρεσιών ύδατος οφείλουν να διαθέτουν ή να καταθέσουν σχέδια ασφάλειας τροφοδοσίας. Η υποχρέωση αυτή έχει ιδιαίτερη βαρύτητα για τα νησιά, τα οποία αποτελούν απομονωμένα υδρευτικά συστήματα, αλλά και για περιοχές της ηπειρωτικής χώρας που εξαρτώνται από μία κεντρική υποδομή μεταφοράς νερού.
Η ανάγκη για εφεδρικά σχέδια δεν συνδέεται μόνο με ένα πιθανό γεωπολιτικό περιστατικό. Ένας σεισμός, μια κατολίσθηση ή μια σοβαρή βλάβη σε αγωγό μπορούν να διακόψουν την παροχή νερού. Ο στόχος είναι η Πολιτική Προστασία και η πολιτεία να γνωρίζουν εκ των προτέρων ποιοι φορείς είναι προετοιμασμένοι, πού υπάρχουν κενά και πού χρειάζονται τεχνική υποστήριξη ή άμεσες παρεμβάσεις.
Ο Πέτρος Βαρελίδης υπερασπίστηκε, επίσης, την αφαλάτωση απέναντι στις περιβαλλοντικές επιφυλάξεις, επισημαίνοντας ότι σε αρκετές περιπτώσεις η ανεξέλεγκτη υπεράντληση προκαλεί σοβαρότερες πιέσεις στα οικοσυστήματα. Η υποχώρηση του υδροφόρου ορίζοντα και η εξάντληση των ποταμών κατά τους θερινούς μήνες είναι ήδη πραγματικές απειλές. Υπό την προϋπόθεση ότι αποτελεί μέρος ενός ευρύτερου σχεδίου διαχείρισης και συνοδεύεται από λύσεις αποθήκευσης, η αφαλάτωση μπορεί να συμβάλει και στην προστασία των φυσικών αποθεμάτων.
Η επόμενη μέρα για την ΕΥΑΘ
Η συμφωνία με την ΕΤΕπ συνδέεται άμεσα με τη διεύρυνση της χωρικής αρμοδιότητας της ΕΥΑΘ σε όλους τους δήμους των Περιφερειακών Ενοτήτων Θεσσαλονίκης και Χαλκιδικής. Από το νέο πλαίσιο εξαιρείται το Επιχειρηματικό Πάρκο Θεσσαλονίκης Τύπου Α1, όπου εφαρμόζεται ειδικό καθεστώς.
Στο νέο σχήμα προβλέπεται να ενταχθούν συνολικά 25 φορείς: πέντε υπηρεσίες δήμων, οκτώ ΔΕΥΑ, έντεκα ΤΟΕΒ και ένας Γενικός Οργανισμός Εγγείων Βελτιώσεων. Η ΕΥΑΘ θα αναλάβει υπηρεσίες ύδρευσης, αποχέτευσης και άρδευσης, ενώ για τους δήμους της Χαλκιδικής, καθώς και για τους δήμους Λαγκαδά και Βόλβης, προβλέπεται ειδικός συντονιστής που θα λειτουργεί ως σύνδεσμος με την τοπική αυτοδιοίκηση.
Το μοντέλο της τεχνικής βοήθειας και της χρηματοδότησης από την ΕΤΕπ έχει εφαρμοστεί ήδη στην ΕΥΔΑΠ, η οποία έχει λάβει τεχνική υποστήριξη αλλά και χρηματοδότηση ύψους 250 εκατ. ευρώ. Για την ΕΥΑΘ, η πρόκληση είναι πλέον να μετατρέψει τη διεύρυνση του ρόλου της και τις πιστωτικές γραμμές σε ώριμα έργα, με σαφείς προτεραιότητες και μετρήσιμο αποτέλεσμα για τις τοπικές κοινωνίες.
Διαβάστε ακόμη
Αντίστροφη μέτρηση για τα τελευταία €11 δισ. του Ταμείου Ανάκαμψης – Πώς θα εισπραχθούν (pic)
Εφορία: Πότε μπορεί να σας ελέγξει ακόμη και 10 χρόνια μετά
Για όλες τις υπόλοιπες ειδήσεις της επικαιρότητας μπορείτε να επισκεφθείτε το Πρώτο ΘΕΜΑ