Για οργανωμένες κινήσεις αμερικανικών επιχειρηματικών συμφερόντων, που μπορεί να υπονομεύσουν την ανάπτυξη του Κάθετου Διαδρόμου έκανε λόγο ο Αλέξανδρος Εξάρχου, πρόεδρος και διευθύνων σύμβουλος του Ομίλου AKTOR και CEO της Atlantic SEE LNG Trade. Μιλώντας στο συνέδριο Green Deal Greece 2026, του ΤΕΕ συνέδεσε τις αντιδράσεις με τον ανταγωνισμό για τα μακροχρόνια συμβόλαια προμήθειας φυσικού αερίου στην Ευρώπη.
Την ίδια στιγμή, προειδοποίησε ότι οι τιμές του φυσικού αερίου μπορεί να φτάσουν τα 120 ή και τα 130 ευρώ ανά μεγαβατώρα τους επόμενους μήνες. Μια τέτοια εξέλιξη, σύμφωνα με τον ίδιο, θα τροφοδοτούσε τον πληθωρισμό και θα ασκούσε πιέσεις στα επιτόκια, καθιστώντας αναγκαία την άμεση κινητοποίηση της Ευρωπαϊκής Ένωσης.
Ανταγωνισμός για τις διαδρομές και τα συμβόλαια
Ο Κάθετος Διάδρομος, όπως τον περιέγραψε ο κ. Εξάρχου, μπορεί να αλλάξει τις καθιερωμένες ροές φυσικού αερίου στην περιοχή. Μέσω των ελληνικών υποδομών, αμερικανικό LNG θα μπορούσε να φτάνει στη Νοτιοανατολική και Κεντρική Ευρώπη, καθώς και στην Ουκρανία.
Κατά την εκτίμησή του, η προοπτική αυτή έχει εντείνει τον ανταγωνισμό με επιχειρηματικά συμφέροντα που προωθούν άλλες διαδρομές τροφοδοσίας. «Εχθροί υπάρχουν στο εξωτερικό, κατά κύριο λόγο στις Ηνωμένες Πολιτείες», είπε, αποδίδοντας την αντιπαράθεση στη διεκδίκηση των συμβολαίων που θα καλύψουν τις μεγάλες ανάγκες της ευρωπαϊκής αγοράς.
Ο επικεφαλής της AKTOR υποστήριξε ότι ορισμένοι Αμερικανοί ανταγωνιστές θα προτιμούσαν τη μεταφορά του αερίου από διαφορετικές οδεύσεις. Ένα τέτοιο σενάριο, ανέφερε, θα μπορούσε να δώσει στην Τουρκία τη δυνατότητα να συνδυάζει αμερικανικό LNG με ρωσικό αέριο και να προσφέρει χαμηλότερες τιμές.
Αναφέρθηκε, επίσης, σε ελληνικά συμφέροντα που ενδέχεται να μην υποστηρίζουν την ανάπτυξη του Διαδρόμου, διευκρίνισε όμως ότι δεν τα θεωρεί τον βασικό κίνδυνο. «Το σημαντικό είναι ο πόλεμος που έγινε και που εξακολουθεί να γίνεται από αμερικανικά συμφέροντα», σημείωσε, προειδοποιώντας ότι οι κινήσεις αυτές μπορούν να προκαλέσουν ουσιαστική ζημιά στο εγχείρημα.
Υποδομές υπάρχουν, ζητούμενο οι εμπορικές συμφωνίες
Ο κ. Εξάρχου υποστήριξε ότι η προώθηση του Κάθετου Διαδρόμου δεν προϋποθέτει την κατασκευή ενός νέου δικτύου από την αρχή. Η Ρεβυθούσα, το FSRU της Αλεξανδρούπολης και οι υφιστάμενοι αγωγοί, όπως ανέφερε, μπορούν να στηρίξουν τη μεταφορά LNG προς τις αγορές του Βορρά.
Το κρίσιμο βήμα, επομένως, είναι να εξασφαλιστούν οι απαραίτητες ποσότητες και να κλειστούν οι εμπορικές συμφωνίες που θα δώσουν χρήση στις διαθέσιμες υποδομές.
Η δραστηριοποίηση της Atlantic SEE LNG Trade, διευκρίνισε, δεν αποκλείει άλλους παίκτες: κάθε εταιρεία μπορεί να αγοράζει αμερικανικό LNG και να το διαθέτει στην ευρωπαϊκή αγορά.
Ιδιαίτερη αναφορά έκανε στη συμβολή της Κίμπερλι Γκιλφόιλ, την οποία χαρακτήρισε κινητήρια δύναμη για την προώθηση του Κάθετου Διαδρόμου. Κατά τον ίδιο, οι παρεμβάσεις της συνέβαλαν σε εμπορικές συμφωνίες περίπου 9 δισ. ευρώ σε βάθος 20ετίας, οι οποίες αφορούν αμερικανικές εξαγωγές LNG. Όπως πρόσθεσε, το ελληνικό Δημόσιο ωφελείται από τις συμφωνίες χωρίς να έχει δεσμευτεί για την αγορά συγκεκριμένων ποσοτήτων.
Ο ίδιος στάθηκε και στη συμφωνία για την προμήθεια 1,5 δισ. κυβικών μέτρων LNG ετησίως από τη Venture Global. Η τιμή που εξασφαλίστηκε, είπε, δεν είναι πλέον διαθέσιμη για νέες ποσότητες, με αποτέλεσμα η διαφορά από τα σημερινά επίπεδα της αγοράς να είναι μεγάλη. Υπενθύμισε ότι όταν υπογράφηκε η συμφωνία είχαν εκφραστεί αμφιβολίες ακόμη και από παράγοντες της ελληνικής κυβέρνησης για το κατά πόσο ήταν συμφέρουσα.
Παράλληλα, βρίσκονται σε εξέλιξη συζητήσεις για νέες συμφωνίες. Οι επαφές με τη Ρουμανία αναμένεται να προχωρήσουν μετά τον σχηματισμό νέας κυβέρνησης, ενώ συνομιλίες γίνονται και με τη Βουλγαρία και άλλες χώρες της περιοχής.
Κίνδυνος για αέριο στα 120–130 ευρώ
Στο σκέλος των τιμών, ο κ. Εξάρχου εκτίμησε ότι η εικόνα στην Ευρώπη μπορεί να χειροτερέψει όσο εντείνεται η ζήτηση για θέρμανση. Με το φυσικό αέριο να έχει ήδη πλησιάσει τα 100 ευρώ ανά μεγαβατώρα, δεν απέκλεισε νέα άνοδο στα 120 ή ακόμη και στα 130 ευρώ.
Υποστήριξε ότι μεγάλες αγορές, όπως η Κίνα και το Κατάρ, αναζητούν πρόσθετες ποσότητες από τις ΗΠΑ, ενώ η Ευρώπη δεν έχει κινηθεί με ανάλογη ταχύτητα για τη σύναψη μακροχρόνιων συμβολαίων. Έτσι, παραμένει εκτεθειμένη στις διεθνείς διακυμάνσεις των τιμών.
Η ανησυχία του αφορά και τις ευρύτερες οικονομικές επιπτώσεις. Οι ακριβότερες εισαγωγές ενέργειας, σύμφωνα με τον ίδιο, θα ενισχύσουν τις πληθωριστικές πιέσεις και μπορεί να οδηγήσουν σε υψηλότερα επιτόκια. «Ο κίνδυνος για μένα είναι αυτός και είναι άμεσος, είναι τώρα», τόνισε.
Πρόταση για ευρωομόλογο
Για την αντιμετώπιση των πιέσεων, ο επικεφαλής της AKTOR ζήτησε άμεση ευρωπαϊκή οικονομική παρέμβαση, προτείνοντας την έκδοση ευρωομολόγου. Κατά την άποψή του, η απόφαση πρέπει να ληφθεί εγκαίρως και όχι τον Φεβρουάριο ή τον Μάρτιο, όταν το κόστος της κρίσης μπορεί να έχει ήδη διογκωθεί.
Προειδοποίησε, επίσης, ότι μια καθυστερημένη αντίδραση ενδέχεται να έχει πολιτικές συνέπειες σε χώρες που βρίσκονται ήδη αντιμέτωπες με οικονομικές πιέσεις. Για την Ελλάδα εμφανίστηκε καθησυχαστικός ως προς τις αντοχές της, λέγοντας ότι η οικονομία βρίσκεται στην καλύτερη θέση τουλάχιστον των τελευταίων 50 ετών.
Εκτίμησε, ωστόσο, ότι δεν θα μείνει ανεπηρέαστη αν η κρίση πλήξει μεγάλες ευρωπαϊκές οικονομίες, όπως η Γερμανία και η Γαλλία.
«Δεν απειλεί τον Διάδρομο» πιθανή επιστροφή ρωσικού αερίου
Σχολιάζοντας το ενδεχόμενο να επιστρέψει το ρωσικό φυσικό αέριο στην ευρωπαϊκή αγορά εφόσον αλλάξουν οι γεωπολιτικές συνθήκες, ο κ. Εξάρχου υποστήριξε ότι μια τέτοια εξέλιξη δεν θα αποδυνάμωνε τον Κάθετο Διάδρομο. Αντίθετα, θα μπορούσε να διευρύνει τις εμπορικές επιλογές, καθώς ο συνδυασμός αερίου αγωγών και αμερικανικού LNG θα επέτρεπε, κατά την εκτίμησή του, χαμηλότερες τιμές για τους καταναλωτές.
Επισήμανε ότι η μεταφορά μέσω αγωγών είναι οικονομικότερη και προειδοποίησε πως η Ευρώπη δεν πρέπει να αντικαταστήσει την εξάρτηση από το ρωσικό αέριο με αντίστοιχη εξάρτηση από τις ΗΠΑ. Παρότι δεν θεωρεί πιθανή μια άμεση επιστροφή του ρωσικού αερίου, υποστήριξε ότι η μακροπρόθεσμη ασφάλεια εφοδιασμού προϋποθέτει ισορροπία μεταξύ διαφορετικών πηγών.