Λαφαζάνης: Σύντομα η συμφωνία – Μίλερ: Κοινοπραξία Ρώσων-Ευρωπαίων για να χτιστεί ο αγωγός

(upd 18.50)

Της Ελένης Στεργίου

Στη σύσταση μιας εταιρείας κοινοπραξίας που θα άφορα στην κατασκευή του ελληνικού αγωγού συμφώνησε η ελληνική κυβέρνηση με τον επικεφαλής της Gazprom, όπως ο ίδιος ο Αλεξέι Μίλερ ανακοίνωσε το απόγευμα της Τρίτης, έπειτα από τις συναντήσεις που είχε με τον πρωθυπουργό, Αλέξη Τσίπρα και τον υπουργό Παραγωγικής Ανασυγκρότησης, Περιβάλλοντος και Ενέργειας, Παναγιώτη Λαφαζάνη.

Αν και καλλιεργήθηκαν οι προσδοκίες για την υπογραφή μίας συμφωνίας που αφορά την υλοποίηση κατασκευής του ελληνικού αγωγού μεταξύ Ρωσίας και Ελλάδας, δεν επιβεβαιώθηκαν. Το συμπέρασμα από τις συναντήσεις του κ. Αλεξέι Μίλερ είναι ότι οι δύο πλευρές βρίσκονται σε προχωρημένες συζητήσεις για να υπογραφεί σύντομα η συμφωνία για την επέκταση του αγωγού που θα συνεχίζει από τα ελληνο-τουρκικά σύνορα και θα διοχετεύει αέριο στην Ευρώπη.

Σε δηλώσεις του έξω από το Μέγαρο Μαξίμου, ο ισχυρός άνδρας της Gazprom, υπογράμμισε ότι η ελληνική κυβέρνηση υποστηρίζει το σχέδιο οικοδόμησης κατασκευής αγωγού αερίου, από τα σύνορα με την Τουρκία.

Όπως τόνισε, το σχέδιο αυτό μπορεί να υλοποιηθεί ως Ρωσικό-Ευρωπαϊκή κοινοπραξία. Αποκάλυψε δε ότι αυτή τη στιγμή υπάρχουν ευρωπαϊκές εταιρίες που εκδηλώνουν ενδιαφέρον για τη συμμετοχή τους σε αυτό το σχέδιο.

Διαβεβαίωσε επίσης ότι αυτό το σχέδιο θα υλοποιείται, σύμφωνα με την ευρωπαϊκή νομοθεσία και αυτό δεν ήταν ποτέ πρόβλημα για τη ρωσική πλευρά. Σύμφωνα με τον κ. Μίλερ, η Ρωσική πλευρά και η Gazprom εγγυώνται ότι μέσα από το έδαφος της Ελλάδος θα μεταφέρει έως 47 δισ. κυβικά μέτρα και αναμφίβολα τέτοιος όγκος μεταφοράς θα δώσει τις δυνατότητες για την Ελλάδα να πάρει εμπορική πίστωση για υλοποίηση άλλων σχεδίων στην Ελλάδα.

Από την πλευρά του ο κ. Λαφαζάνης δήλωσε ότι «μια ελληνορωσική σχέση δυνατή και ισχυρή μπορεί να αλλάξει την εικόνα στην περιοχή μας και τον ευρωπαικό χώρο» ενώξεκαθάρισε ότι οι δύο πλευρές δεν θα υπογράψουν τίποτα σήμερα.

Όπως διευκρίνισε οι συζητήσεις με τη ρωσική πλευρά συνεχίζονται, αναφέροντας ότι βρίσκονται σε καλό σημείο.

Διαβεβαίωσε ότι το έργο του αγωγού θα γίνει με έναν τρόπο απολύτως συμβατό με το κοινοτικό δίκαιο. Σχολίασε μάλιστα ότι «από την Ελλάδα θα περάσει ο TAP ο οποίος θα μεταφέρει το αζέρικο αέριο. Δεν δικαιολογείται η Ε.Ε. να δίνει άδεια στον TAP και να μην δώσει σε έναν αγωγό που θα ξεκινά από τα ελληνοτουρκικά σύνορα και θα φτάνει στη Fyrom σύμφωνα με τις κοινοτικές προδιαγραφές».

Στο τραπέζι τίθονται θέματα που αφορούν τη συνεργασία με τη ρωσική εταιρεία. Επίσης, αναμένεται να συζητηθεί και η εκκρεμότητα με τη ρήτρα take or pay, το πρόστιμο δηλαδή που πρέπει να καταβάλει η Ελλάδα για ποσότητες που υποχρεούνταν να παραλάβει, αλλά δεν έκανε λόγω πτώσης της κατανάλωσης. Το κόστος φτάνει τα 100 εκατ. ευρώ, τα οποία διεκδικεί η Gazprom από τη ΔΕΠΑ, με τον υπουργό να προσβλέπει σε μείωση αυτού του ποσού.

Πάντως, η κυβέρνηση δεν έχει αφήσει, μέχρι στιγμής, να διαρρεύσουν πληροφορίες σχετικά με την εξέλιξη των συνομιλιών για την επίτευξη της συμφωνία μεταξύ Ρωσίας και Ελλάδας, ούτε σε ποια φάση βρίσκονται οι συζητήσεις. Πολύ πιθανό αυτή η επίσκεψη να αποκαλύψει κάποιες λεπτομέρειες.

Η Ελλάδα, ουσιαστικά, με την κατασκευή του ελληνικού αγωγού θα αποτελέσει έναν ενδιάμεσο σταθμό προκειμένου ο Turkish Stream -που αντικαθιστά τον South Stream- να βοηθήσει ρωσικές και τουρκικές ενεργειακές εταιρείες να μεταφέρουν την παραγωγή τους στην Ευρώπη. Να σημειώσουμε ότι ο αγωγός Turkish Stream θα παρακάμπτει από το 2019 την Ουκρανία και στοχεύει στη μεταφορά ποσοτήτων φυσικού αερίου προς την Ευρώπη, από τη Μαύρη Θάλασσα μέσω της Τουρκίας έως τα σύνορα με την Ελλάδα. O Greek Stream θα είναι επέκταση αυτού του αγωγού που θα μεταφέρει στη συνέχεια αέριο στην Ευρώπη. Σημειώνεται ότι η Gazprom καλύπτει περίπου το 1/3 της ευρωπαϊκής κατανάλωσης αερίου που ισοδυναμεί με το 50% των συνολικών εισαγωγών της Ευρωπαϊκής Ένωσης.

Από την πλευρά της η Αθήνα, αν όντως υλοποιηθεί το έργο, θα έχει σημαντικά οφέλη, τόσο εξαιτίας των κερδών από φορολογικά έσοδα για τη χώρα (υπολογίζονται σε δεκάδες εκατομμύρια το χρόνο) όσο και κατά την κατασκευή του επί ελληνικού εδάφους, αφού θα δώσει «ζωή» σε ελληνικές επιχειρήσεις. Σχετικά με τη χρηματοδότηση, οι πληροφορίες αναφέρουν τη σύσταση ενός κοινοπρακτικού σχήματος που θα αναλάβει την κατασκευή του τμήματος του αγωγού από τα ελληνοτουρκικά σύνορα, με τη ΔΕΠΑ να εμφανίζεται βασικός μέτοχος της κοινοπραξίας μαζί με ρωσικά funds ή άλλες εταιρείες. Εταιρεία-«κλειδί» φυσικά θα είναι η Gazprom, ενώ το κόστος του εκτιμάται στα 1,5 με 2 δισ. ευρώ. Ο εν λόγω αγωγός υπόσχεται να αυξήσει σημαντικά τον περιφερειακό ρόλο της Τουρκίας ως χώρας διαμετακόμισης ενέργειας, ενώ η Ελλάδα θα αναβαθμιστεί ενεργειακά.

Τα πέντε δισ. ευρώ που… έρχονται

Η επίσκεψη του κ. Μίλερ γίνεται λίγες ημέρες μετά την επίσημη μετάβαση του πρωθυπουργού Αλέξη Τσίπρα στη ρωσική πρωτεύουσα και τις συναντήσεις που είχε με τον Πρόεδρο της Ρωσίας Βλαντίμιρ Πούτιν και την πολιτική ηγεσία της χώρας για ζητήματα ενέργειας και συνεργασίας των δύο χωρών.

Το υπουργείο Παραγωγικής Ανασυγκρότησης, Περιβάλλοντος και Ενέργειας «βλέπει» σύντομα την υπογραφή μνημονίου συνεργασίας για τη διέλευση του αγωγού Turkish Stream από την Ελλάδα, ενώ φέρεται ότι η Ρωσία σχεδιάζει να καταθέσει άμεσα στην Ελλάδα μια προκαταβολή των κερδών του αγωγού φυσικού αερίου, που ανέρχεται από τρία έως πέντε δισ. δολάρια. Αν και ο εκπρόσωπος Τύπου του προέδρου Βλαντιμίρ Πούτιν, Ντμίτρι Πεσκόφ, διέψευσε ότι υπήρξε συμφωνία για χορήγηση προκαταβολής από τα κέρδη του «ελληνικού αγωγού» φυσικού αερίου, η επίσκεψη του κ. Μίλερ δείχνει το αντίθετο και επανέρχονται τα σενάρια ότι μπορεί να «πέσουν» οι υπογραφές πολύ σύντομα. Η Gazprom υπήρξε εταίρος για την Ελλάδα τα τελευταία 40 χρόνια και σύμφωνα με πηγές της εταιρείας θα συνεχίσει να δίνει μεγάλη αξία σε αυτή τη μακροπρόθεσμη εταιρική σχέση μεταξύ της Ρωσίας και η Ελλάδα στον τομέα της ενέργειας.

Πιέζει ο Μίλερ την ΕΕ

Προειδοποίησε ο επικεφαλής της Gazprom Αλεξέι Μίλερ τη ΕΕ για την αναγκαιότητα κατασκευής του εν λόγω αγωγού και το ρόλο της Ελλάδας σε αυτό, δηλώνοντας πριν κάποιες ημέρες ότι οι όγκοι του ρωσικού φυσικού αερίου, που περνούν μέσα από την Ουκρανία, θα στραφούν προς την Τουρκία και η Ευρώπη πρέπει να βιαστεί να κατασκευάσει υποδομές διακίνησης του φυσικού αυτού αερίου, ώστε να είναι σε θέση να το παραλάβει στο νέο «σημείο παράδοσης-παραλαβής» στα σύνορα Τουρκίας και Ελλάδας.

Ο κ. Μίλερ επανέλαβε ότι ο αγωγός South Stream είναι παρελθόν, τονίζοντας ότι «ο αγωγός φυσικού αερίου “Τουρκικό Ρεύμα” είναι η μοναδική διαδρομή, μέσω της οποίας είναι δυνατή η μεταφορά των 63 δισ. κυβικών μέτρων ρωσικού αερίου, που διακινούνται σήμερα μέσω της Ουκρανίας. Άλλες επιλογές δεν υπάρχουν. Οι Ευρωπαίοι εταίροι μας έχουν ενημερωθεί γι’ αυτό και τώρα είναι αποστολή τους να δημιουργήσουν τις απαραίτητες υποδομές μεταφοράς φυσικού αερίου από τα σύνορα της Τουρκίας και της Ελλάδας». Επεσήμανε δε ότι η Ευρώπη έχει χρόνο μερικών ετών, διαφορετικά οι όγκοι φυσικού αερίου μπορούν να βρεθούν σε άλλες αγορές.

Η Gazprom και η Ελλάδα

Η Gazprom ικανοποιεί την ελληνική ζήτηση φυσικού αερίου από το 1974. Το 1991 η Gazprom δημιούργησε την κοινοπραξία Prometheus Gas SA για την προώθηση της διμερούς ενεργειακής συνεργασίας. Το Νοέμβριο του 1990 υπεγράφη μία μακροχρόνια σύμβαση προμήθειας φυσικού αερίου μεταξύ της Prometheus Gas και της ΔΕΠΑ. Η σύμβαση επρόκειτο αρχικά να λήξει το 2016 και παρατάθηκε έως το 2026 το Φεβρουάριο του 2014, μετά από διαπραγματεύσεις.

Το 2014 υπήρξε συμφωνία για τις αναπροσαρμογή στις τιμές φυσικού αερίου κατά 15% με αναδρομική ισχύ από τον Ιούλιο του 2013. Το 2014, η Gazprom παρέχεται 1.75 δισ, κυβικά μέτρα (bcm) στην Ελλάδα. Το 2013, οι προμήθειες ανήλθαν σε 2.625bcm και το 2012 σε 2.5bcm.

Τον Δεκέμβριο του 2014 η Ρωσία και η Τουρκία συμφωνούν για την κατασκευή ενός αγωγού μέσω της Μαύρης Θάλασσας που φθάνει το ευρωπαϊκό τμήμα της Τουρκίας και οδηγεί σε ένα κομβικό σημείο στα τουρκο-ελληνικά σύνορα.