Στις ακτές της Νότιας Αφρικής, εκεί όπου οι αφρικανικοί πιγκουίνοι αποτελούν εδώ και αιώνες αναπόσπαστο κομμάτι του θαλάσσιου τοπίου, ένα ανησυχητικό φαινόμενο εξελίσσεται αθόρυβα: η τροφή τους εξαφανίζεται πιο γρήγορα απ’ όσο μπορούν να την αναζητήσουν. Η κατάρρευση μιας βασικής πηγής διατροφής έχει οδηγήσει σε μαζικούς θανάτους και δημιουργεί σήμερα συνθήκες πραγματικού λιμού για ένα είδος που ήδη βρίσκεται στα όρια της εξαφάνισης.
Οι επιστήμονες του Τμήματος Δασών, Αλιείας και Περιβάλλοντος της Νότιας Αφρικής, μαζί με ερευνητές του Πανεπιστημίου του Έξετερ, καταγράφουν στην επιστημονική επιθεώρηση Ostrich ότι οι πιγκουίνοι πέθαναν κατά χιλιάδες στη διάρκεια της ετήσιας πτέρωσης — μιας περιόδου κατά την οποία μένουν στη στεριά, χωρίς ανανεωμένα φτερά και συνεπώς χωρίς δυνατότητα να καταδυθούν για τροφή. Η μειωμένη διαθεσιμότητα λείας, όπως αναφέρουν, άφησε πολλά νεαρά άτομα χωρίς τα ενεργειακά αποθέματα που είναι απαραίτητα για να αντέξουν αυτή τη φυσιολογικά δύσκολη φάση.
Κατάρρευση αποικιών στα νησιά Dassen και Robben
Στις δύο μεγαλύτερες περιοχές αναπαραγωγής του αφρικανικού πιγκουίνου — Dassen και Robben — υπολογίζεται ότι το 95% των πουλιών που αναπαράχθηκαν το 2004 χάθηκαν μέσα στην επόμενη οκταετία. Η τροφή δεν επαρκούσε για να υποστηρίξει τους πληθυσμούς, με τη βιομάζα της σαρδέλας στα δυτικά της Νότιας Αφρικής να παραμένει κάτω από το 25% της μέγιστης αφθονίας της επί σειρά ετών.
Ο Δρ Ρίτσαρντ Σέρλεϊ επισημαίνει ότι η έλλειψη λείας οδήγησε στην απώλεια περίπου 62.000 αναπαραγόμενων ατόμων, υπογραμμίζοντας πως η πτώση των αποθεμάτων δεν ήταν στιγμιαίο φαινόμενο αλλά μια χρόνια, επιβαρυντική τάση.
Γιατί η πτέρωση είναι τόσο επικίνδυνη
Οι αφρικανικοί πιγκουίνοι εισέρχονται κάθε χρόνο σε μια περίοδο πλήρους αλλαγής φτερώματος, κατά την οποία μένουν εκτός νερού για περίπου τρεις εβδομάδες. Αυτό σημαίνει απόλυτη νηστεία και ανάγκη για υψηλά αποθέματα λίπους που πρέπει να συγκεντρώσουν πριν από τη διαδικασία.
Αν η τροφή είναι ήδη δυσεύρετη πριν ή αμέσως μετά την πτέρωση, ο οργανισμός τους δεν μπορεί να ανταποκριθεί. Και αυτό ακριβώς συνέβη, σύμφωνα με τους ερευνητές: οι αλλαγές στις συνθήκες ωοτοκίας της σαρδέλας — λόγω θερμοκρασίας, αλατότητας και υπεραλίευσης — μείωσαν δραματικά τη διαθεσιμότητά της.
Υπεραλίευση και κλιματική αλλαγή: ο διπλός κίνδυνος
Η μελέτη δείχνει ότι από το 2004 έως σήμερα, με ελάχιστες εξαιρέσεις, η βιομάζα της σαρδέλας στη δυτική ακτή της χώρας βρέθηκε σταθερά κάτω από το κρίσιμο όριο του 25%. Αλλαγές στο θαλάσσιο περιβάλλον μετέφεραν τις επιτυχημένες αναπαραγωγές σαρδέλας νοτιότερα, όμως η βιομηχανία αλιείας παρέμεινε συγκεντρωμένη δυτικά του Cape Agulhas, προκαλώντας ακόμη μεγαλύτερη πίεση στο είδος.
Οι ερευνητές ανέλυσαν στοιχεία 20 ετών — από το 1995 έως το 2015 — συγκρίνοντας δεδομένα επιβίωσης, αναπαραγωγής και επανεμφάνισης αποικιών σε σχέση με δείκτες διαθεσιμότητας λείας. Τα ευρήματα είναι σαφή: η επιβίωση των ενηλίκων εξαρτάται σχεδόν απόλυτα από το αν υπάρχει επαρκής τροφή στα κρίσιμα στάδια του κύκλου τους.
Ένα είδος στα όρια της εξαφάνισης
Η δραματική αυτή μείωση δεν αφορά μόνο τις συγκεκριμένες αποικίες. Οι αφρικανικοί πιγκουίνοι έχουν χάσει σχεδόν το 80% του συνολικού τους πληθυσμού μέσα σε 30 χρόνια. Από το 2024 ταξινομούνται πλέον ως Κρισίμως Κινδυνεύοντες, και η αποκατάσταση των αποθεμάτων σαρδέλας θεωρείται καθοριστική για τη διάσωσή τους.
Οι επιστήμονες επισημαίνουν ότι η ανάκαμψη των πιγκουίνων απαιτεί παράλληλη ανάκαμψη της σαρδέλας, κάτι που εξαρτάται από τα οικοσυστήματα και τις πρακτικές αλιείας. Προτείνονται:
- περιορισμός της αλιείας όταν η βιομάζα πέφτει κάτω από το 25%,
- ενίσχυση της επιβίωσης ενηλίκων ώστε να αναπαράγονται,
- προστασία αποικιών με τεχνητές φωλιές,
- διαχείριση θηρευτών, διάσωση νεοσσών,
- απαγόρευση αλιείας με γρι–γρι κοντά σε βασικές περιοχές αναπαραγωγής.
Η παρακολούθηση συνεχίζεται συστηματικά — από την αναπαραγωγική επιτυχία μέχρι τη συμπεριφορά αναζήτησης τροφής και τη μακροπρόθεσμη πορεία του πληθυσμού.
Όπως καταλήγει ο Δρ Σέρλεϊ, υπάρχει αισιοδοξία ότι οι παρεμβάσεις και οι περιορισμοί στην εκμετάλλευση της σαρδέλας μπορούν να επιβραδύνουν τη δραματική πτώση και ίσως να δώσουν στο είδος μια δεύτερη ευκαιρία.
Διαβάστε ακόμη
Για όλες τις υπόλοιπες ειδήσεις της επικαιρότητας μπορείτε να επισκεφτείτε το Πρώτο Θέμα
Σχολίασε εδώ
Για να σχολιάσεις, χρησιμοποίησε ένα ψευδώνυμο.