Επιδοτήσεις συνολικού ύψους 200 εκατ. ευρώ για την αγορά ηλιακών θερμοσιφώνων και αντλιών θερμότητας ετοιμάζει το υπουργείο Περιβάλλοντος και Ενέργειας, με περίπου 100.000 νοικοκυριά να αναμένεται να επωφεληθούν από τη νέα δράση. Ωστόσο, όσοι ενδιαφέρονται να αντικαταστήσουν το παλιό σύστημα θέρμανσης ή παραγωγής ζεστού νερού ενδέχεται να χρειαστεί να περιμένουν μέχρι το 2027, καθώς παραμένει ανοιχτό ένα κρίσιμο οργανωτικό ζήτημα πριν από την ενεργοποίηση του προγράμματος.
Το νέο χρηματοδοτικό εργαλείο θα καλύπτει το 50% της επιλέξιμης δαπάνης, ενώ για τα ευάλωτα νοικοκυριά η ενίσχυση θα αυξάνεται στο 55%. Παράλληλα, εξετάζεται μια σημαντική αλλαγή στον τρόπο επιλογής των δικαιούχων, καθώς η χρηματοδότηση ενδέχεται να χορηγείται με σειρά χρονικής προτεραιότητας, δίνοντας προβάδισμα σε όσους υποβάλουν πρώτοι πλήρη και επιλέξιμη αίτηση.
Η συγκεκριμένη επιλογή διαφοροποιείται από προηγούμενες δράσεις, στις οποίες οι ενδιαφερόμενοι περίμεναν την ολοκλήρωση της υποβολής και την κατάταξη όλων των αιτήσεων προτού μάθουν αν εγκρίθηκαν.
Το υπουργείο επιδιώκει να επιταχύνει τη διαδικασία, περιορίζοντας τις καθυστερήσεις που έχουν παρατηρηθεί στο παρελθόν σε αντίστοιχα προγράμματα ενεργειακής αναβάθμισης.
Ωστόσο, η τελική ημερομηνία έναρξης και οι αναλυτικοί όροι συμμετοχής δεν έχουν ακόμη ανακοινωθεί.
Ποιοι θα πάρουν επιδότηση για ηλιακό θερμοσίφωνα και αντλία θερμότητας
Η νέα δράση αποτελεί μέρος των πρωτοβουλιών για τη μείωση του ενεργειακού κόστους των νοικοκυριών, τις οποίες είχαν παρουσιάσει τον Σεπτέμβριο ο υπουργός Περιβάλλοντος και Ενέργειας, Σταύρος Παπασταύρου, και ο υφυπουργός Νίκος Τσάφος.
Η χρηματοδότησή της εντάσσεται στις παρεμβάσεις που σχεδιάζεται να καλυφθούν μέσω της ρήτρας διαφυγής για την ενέργεια, με στόχο τη σταδιακή αντικατάσταση ενεργοβόρων εγκαταστάσεων από σύγχρονες και αποδοτικότερες τεχνολογίες.
Σύμφωνα με τον σχεδιασμό, ο συνολικός προϋπολογισμός των 200 εκατ. ευρώ, συμπεριλαμβανομένου του ΦΠΑ, θα κατευθυνθεί σε δύο βασικές κατηγορίες εξοπλισμού.
Ειδικότερα, προβλέπεται ότι:
- 68.000 νοικοκυριά θα επιδοτηθούν για την απόκτηση ηλιακού θερμοσίφωνα.
- 32.000 νοικοκυριά θα λάβουν ενίσχυση για την εγκατάσταση αντλίας θερμότητας.
Με τον τρόπο αυτόν, η δράση θα καλύψει συνολικά περίπου 100.000 δικαιούχους, παρέχοντας οικονομικά κίνητρα για την αντικατάσταση παλαιών συστημάτων.
Το βασικό ποσοστό επιχορήγησης θα ανέρχεται στο 50%, ενώ για όσους εντάσσονται στην κατηγορία των ευάλωτων νοικοκυριών προβλέπεται αυξημένη κάλυψη 55%.
Έτσι, οι ενδιαφερόμενοι θα μπορούν να περιορίσουν σημαντικά την αρχική δαπάνη για την προμήθεια νέου εξοπλισμού.
Πάντως, τα ακριβή ανώτατα ποσά ενίσχυσης ανά κατηγορία, καθώς και οι προϋποθέσεις που θα καθορίζουν την επιλεξιμότητα, θα εξειδικευτούν στον επίσημο οδηγό του προγράμματος.
Αιτήσεις με σειρά προτεραιότητας – Γιατί θα μετράει η ταχύτητα
Η σημαντικότερη διαφοροποίηση που εξετάζεται αφορά τη διαδικασία κατανομής των επιδοτήσεων.
Αντί να συγκεντρωθούν όλες οι αιτήσεις και να ακολουθήσει ενιαία αξιολόγηση, το ΥΠΕΝ προσανατολίζεται σε ένα μοντέλο όπου προτεραιότητα θα έχουν όσοι υποβάλλουν νωρίτερα πλήρη φάκελο και πληρούν τις προϋποθέσεις.
Αυτό σημαίνει ότι η χρονική στιγμή της υποβολής θα μπορούσε να επηρεάζει καθοριστικά τις πιθανότητες ένταξης.
Εφόσον εφαρμοστεί το συγκεκριμένο σύστημα, οι διαθέσιμοι πόροι θα δεσμεύονται σταδιακά για τις πρώτες επιλέξιμες αιτήσεις, χωρίς να απαιτείται η ολοκλήρωση μιας συνολικής διαδικασίας κατάταξης.
Η ταχύτητα, ωστόσο, δεν θα αρκεί από μόνη της, καθώς οι αιτήσεις θα πρέπει να συνοδεύονται από τα απαραίτητα στοιχεία και να ανταποκρίνονται στους όρους του προγράμματος.
Η προετοιμασία των ενδιαφερομένων αποκτά, επομένως, ιδιαίτερη σημασία.
Όσοι σχεδιάζουν να συμμετάσχουν θα πρέπει να παρακολουθούν τις επίσημες ανακοινώσεις, ώστε να γνωρίζουν εγκαίρως τα δικαιολογητικά που θα ζητούνται και να αποφύγουν ελλείψεις που θα μπορούσαν να καθυστερήσουν την εξέταση της αίτησής τους.
Τα 200 εκατ. ευρώ θα μοιραστούν σε διαδοχικούς κύκλους
Μια ακόμη αλλαγή αφορά τον τρόπο με τον οποίο θα διατεθεί ο συνολικός προϋπολογισμός.
Ο σχεδιασμός δεν προβλέπει απαραίτητα την ταυτόχρονη διάθεση και των 200 εκατ. ευρώ σε μία ενιαία πρόσκληση.
Αντίθετα, εξετάζεται η ενεργοποίηση του προγράμματος σε διαδοχικούς κύκλους χρηματοδότησης, ώστε κάθε φορά να εντάσσεται ένας συγκεκριμένος αριθμός δικαιούχων.
Σύμφωνα με τις διαθέσιμες πληροφορίες, κάθε κύκλος θα μπορούσε να διαθέτει κονδύλια από 10 έως 30 εκατ. ευρώ.
Μετά την ολοκλήρωση της διαδικασίας του πρώτου κύκλου, θα ακολουθεί ο επόμενος, έως ότου εξαντληθούν οι διαθέσιμοι πόροι.
Το μοντέλο αυτό επιδιώκει να περιορίσει τον μεγάλο όγκο ταυτόχρονων αιτήσεων, ο οποίος σε προηγούμενες δράσεις είχε δημιουργήσει αυξημένες διοικητικές απαιτήσεις και καθυστερήσεις στην αξιολόγηση.
Παράλληλα, η σταδιακή κατανομή των χρημάτων θα μπορούσε να επιτρέψει καλύτερη παρακολούθηση της πορείας του προγράμματος.
Οι οριστικές λεπτομέρειες για τον αριθμό των προσκλήσεων και την κατανομή των κονδυλίων αναμένεται να αποσαφηνιστούν με την επίσημη προκήρυξη.
Τι καθυστερεί την έναρξη των αιτήσεων
Παρότι οι βασικές παράμετροι της νέας δράσης έχουν διαμορφωθεί, παραμένει μια εκκρεμότητα που μπορεί να επηρεάσει καθοριστικά το χρονοδιάγραμμα.
Πρόκειται για την επιλογή του συμβούλου που θα αναλάβει την υποστήριξη και την εφαρμογή του προγράμματος.
Στο υπουργείο Περιβάλλοντος και Ενέργειας εξετάζονται δύο διαφορετικά σενάρια, τα οποία συνεπάγονται διαφορετικό χρόνο προετοιμασίας.
Το πρώτο προβλέπει την παράταση της συνεργασίας με τον σύμβουλο που είχε αναλάβει την προηγούμενη δράση «Αλλάζω Σύστημα Θέρμανσης και Θερμοσίφωνα», η οποία χρηματοδοτήθηκε από το Ταμείο Ανάκαμψης.
Μια τέτοια επιλογή θα περιόριζε τον απαιτούμενο χρόνο, καθώς δεν θα χρειαζόταν να προηγηθεί νέα διαγωνιστική διαδικασία.
Κατ’ επέκταση, θα δημιουργούσε τις προϋποθέσεις για ταχύτερη προκήρυξη της νέας δράσης.
Ωστόσο, σύμφωνα με τις ίδιες πληροφορίες, το συγκεκριμένο ενδεχόμενο δεν συγκεντρώνει τις περισσότερες πιθανότητες.
Αντίθετα, επικρατέστερο εμφανίζεται το σενάριο της προκήρυξης νέου διαγωνισμού για την επιλογή συμβούλου.
Σε αυτή την περίπτωση θα πρέπει πρώτα να ολοκληρωθούν η δημοσίευση της πρόσκλησης, η υποβολή και αξιολόγηση των προσφορών και η ανάθεση της σχετικής σύμβασης.
Η πρόσθετη αυτή διαδικασία ενδέχεται να μεταθέσει την έναρξη των αιτήσεων μέσα στο 2027, χωρίς να υπάρχει ακόμη συγκεκριμένη ημερομηνία.
Πόσο μπορούν να μειώσουν το ενεργειακό κόστος τα νοικοκυριά
Η οικονομική ενίσχυση για την αγορά ηλιακού θερμοσίφωνα ή αντλίας θερμότητας δεν αφορά μόνο την κάλυψη ενός μέρους της αρχικής επένδυσης.
Συνδέεται και με την προσπάθεια περιορισμού των μελλοντικών δαπανών για θέρμανση και ζεστό νερό, δύο βασικών παραμέτρων του ενεργειακού κόστους μιας κατοικίας.
Οι ηλιακοί θερμοσίφωνες αξιοποιούν την ηλιακή ενέργεια για την παραγωγή ζεστού νερού, μειώνοντας την ανάγκη κατανάλωσης ηλεκτρικής ενέργειας σε σχέση με συμβατικά ηλεκτρικά συστήματα.
Το τελικό όφελος εξαρτάται από τις ανάγκες του νοικοκυριού, την ηλιοφάνεια, την ποιότητα της εγκατάστασης και τη συχνότητα χρήσης.
Αντίστοιχα, οι αντλίες θερμότητας μπορούν να προσφέρουν υψηλότερη ενεργειακή απόδοση σε σχέση με παλαιότερα συστήματα θέρμανσης, ιδιαίτερα όταν επιλέγονται και εγκαθίστανται κατάλληλα για τις ανάγκες του κτιρίου.
Η εξοικονόμηση εξαρτάται, μεταξύ άλλων, από τη θερμομόνωση της κατοικίας, τις κλιματικές συνθήκες, το σύστημα που αντικαθίσταται και τις τιμές της ενέργειας.
Για τον λόγο αυτόν, η επιλογή εξοπλισμού θα πρέπει να βασίζεται στα χαρακτηριστικά της κάθε κατοικίας και όχι αποκλειστικά στο ποσοστό της επιδότησης.
Τι πρέπει να προσέξουν όσοι θέλουν να συμμετάσχουν
Το ενδιαφέρον για το νέο πρόγραμμα αναμένεται να είναι αυξημένο, καθώς η επιδότηση μπορεί να καλύπτει το μισό ή και περισσότερο από το επιλέξιμο κόστος αγοράς του εξοπλισμού.
Ωστόσο, πριν από οποιαδήποτε ενέργεια, οι ενδιαφερόμενοι θα πρέπει να περιμένουν τη δημοσίευση του επίσημου οδηγού εφαρμογής.
Σε αυτόν θα καθορίζονται αναλυτικά τα εισοδηματικά και λοιπά κριτήρια συμμετοχής, τα ανώτατα ποσά χρηματοδότησης, οι επιλέξιμες δαπάνες και τα απαραίτητα δικαιολογητικά.
Θα διευκρινιστεί επίσης αν θα καλύπτονται πρόσθετες εργασίες εγκατάστασης και με ποιους όρους θα πραγματοποιείται η αγορά του εξοπλισμού.
Ιδιαίτερη προσοχή χρειάζεται στο ενδεχόμενο εφαρμογής του συστήματος χρονικής προτεραιότητας, καθώς οι ελλιπείς αιτήσεις μπορεί να στερήσουν πολύτιμο χρόνο από τους υποψήφιους δικαιούχους.
Το βασικό ζητούμενο πλέον είναι πότε θα ολοκληρωθούν οι οργανωτικές διαδικασίες και θα ενεργοποιηθεί η πλατφόρμα υποβολής αιτήσεων.
Μέχρι τότε, τα 100.000 νοικοκυριά που εκτιμάται ότι θα επωφεληθούν από το πρόγραμμα θα πρέπει να αναμένουν τις επίσημες ανακοινώσεις, προκειμένου να γνωρίζουν πότε και με ποιες προϋποθέσεις θα μπορούν να διεκδικήσουν την επιδότηση.