Η φετινή καλοκαιρινή ταξιδιωτική περίοδος διαμορφώνεται μέσα σε ένα σκηνικό αβεβαιότητας που θυμίζει περισσότερο περίοδο γεωπολιτικής κρίσης παρά εποχή τουριστικής αιχμής. Οι εξελίξεις στη Μέση Ανατολή και οι αναταράξεις στην παγκόσμια αγορά ενέργειας μετατρέπουν το κόστος των αεροπορικών μετακινήσεων σε έναν απρόβλεπτο παράγοντα για εταιρείες και επιβάτες, την ώρα που οι αεροπορικοί όμιλοι επανασχεδιάζουν ήδη τα δρομολόγιά τους για τους επόμενους μήνες.
Οι ταξιδιώτες βρίσκονται αντιμέτωποι όχι μόνο με ακριβότερα εισιτήρια, αλλά και με τον κίνδυνο περιορισμένων διαθέσιμων θέσεων, ακυρώσεων και περικοπών σε πτήσεις, καθώς η παγκόσμια αναστάτωση στα καύσιμα αεροσκαφών δημιουργεί νέα δεδομένα για τη βιομηχανία των αερομεταφορών.
Η κατάσταση είναι ιδιαίτερα πιεστική για αεροπορικές εταιρείες σε Ευρώπη και Ασία, οι οποίες εξαρτώνται σε μεγάλο βαθμό από εισαγόμενα καύσιμα αεροπορικών. Η αβεβαιότητα γύρω από τη διαθεσιμότητα προμηθειών αυξάνει τον φόβο για ελλείψεις, γεγονός που οδηγεί αρκετές εταιρείες σε περιορισμό πτήσεων και σε αναθεώρηση των εμπορικών τους στρατηγικών.
Ακόμη και στην περίπτωση που υπάρξει αποκλιμάκωση της έντασης και επαναλειτουργία των Στενών του Ορμούζ χωρίς νέες διαταραχές, οι επιπτώσεις έχουν ήδη περάσει στον σχεδιασμό της θερινής περιόδου. Οι αεροπορικές εταιρείες έχουν κλειδώσει μεγάλο μέρος των προγραμμάτων τους και έχουν ήδη ενσωματώσει το αυξημένο ενεργειακό κόστος στις τιμολογιακές τους πολιτικές.
Χαρακτηριστική είναι η περίπτωση της United, η οποία έχει περιορίσει περίπου κατά 5% το πρόγραμμά της για το επόμενο εξάμηνο, επιλέγοντας πιο προσεκτικά τα δρομολόγια που θεωρεί οικονομικά βιώσιμα.
Πιέσεις χωρίς άμεση εκτόνωση
Στελέχη της αγοράς εκτιμούν ότι ακόμη και αν σταθεροποιηθεί η κατάσταση στη Μέση Ανατολή, η αγορά καυσίμων δεν πρόκειται να επανέλθει άμεσα σε φυσιολογικούς ρυθμούς. Η αποκατάσταση της εφοδιαστικής αλυσίδας και η επανεκκίνηση παραγωγικών μονάδων που επηρεάστηκαν από τον πόλεμο απαιτούν χρόνο, ενώ η μεταφορά καυσίμων προς Ευρώπη και Ασία χρειάζεται εβδομάδες μέχρι να ομαλοποιηθεί.
Το καύσιμο αποτελεί άλλωστε μία από τις μεγαλύτερες δαπάνες για τις αεροπορικές εταιρείες, δεύτερη μόνο μετά το εργασιακό κόστος. Ένα αεροσκάφος στενής ατράκτου καταναλώνει περίπου 800 γαλόνια καυσίμου ανά ώρα πτήσης, ενώ τα μεγαλύτερα αεροσκάφη μεγάλων αποστάσεων απαιτούν ακόμη υψηλότερες ποσότητες.
Οι τέσσερις μεγαλύτερες αεροπορικές εταιρείες των ΗΠΑ — United, American, Delta και Southwest — δαπανούσαν ήδη περίπου 100 εκατ. δολάρια ημερησίως μόνο για καύσιμα κατά τη διάρκεια της προηγούμενης χρονιάς. Μετά το ξέσπασμα της κρίσης, το κόστος αυτό έχει αυξηθεί δραματικά.
Η Delta εκτιμά ότι οι φετινές δαπάνες καυσίμων μπορεί να αυξηθούν κατά επιπλέον 2 δισ. δολάρια, παρά το γεγονός ότι διαθέτει δικό της διυλιστήριο. Από την πλευρά της, η United έχει προειδοποιήσει ότι, αν οι σημερινές συνθήκες διατηρηθούν, το επιπλέον κόστος καυσίμων μπορεί να φτάσει ακόμη και τα 11 δισ. δολάρια μέσα στη χρονιά.
Τα πρώτα σημάδια έχουν ήδη περάσει στις τιμές των εισιτηρίων. Δημοφιλείς τουριστικοί προορισμοί εμφανίζουν εκρηκτικές αυξήσεις, με πτήσεις από τις ΗΠΑ προς την Καραϊβική να καταγράφουν άνοδο τιμών έως και 74% μέσα σε λίγες εβδομάδες. Σημαντικές αυξήσεις παρατηρούνται και στις πτήσεις προς τη Χαβάη.
Η παγκόσμια εξάρτηση από τα Στενά του Ορμούζ
Παρότι οι ΗΠΑ διαθέτουν σημαντική παραγωγή πετρελαίου και αποτελούν βασικό εξαγωγέα καυσίμου αεροπορικών, η διεθνής αγορά παραμένει αλληλένδετη. Η διακοπή ροών από περιοχές του Κόλπου προκαλεί ντόμινο πιέσεων στις τιμές παγκοσμίως.
Χώρες όπως το Κουβέιτ και το Μπαχρέιν αποτελούν κρίσιμους προμηθευτές καυσίμων αεροπορίας, όμως μεγάλο μέρος των εξαγωγών τους περνά από τα Στενά του Ορμούζ. Πάνω από το 20% της παγκόσμιας θαλάσσιας διακίνησης καυσίμων αεροπορικών πέρασε από το συγκεκριμένο πέρασμα την προηγούμενη χρονιά, με το μεγαλύτερο ποσοστό να κατευθύνεται προς την Ευρώπη.
Την ίδια στιγμή, η Ασία παραμένει κομβικός παίκτης στην επεξεργασία καυσίμων αεροπορικών. Η Νότια Κορέα είναι ο μεγαλύτερος εξαγωγέας στον κόσμο, ωστόσο οι ασιακές οικονομίες βασίζονται σε αργό πετρέλαιο από τη Μέση Ανατολή για την παραγωγή τους.
Ήδη αρκετές ασιατικές χώρες περιορίζουν τις εξαγωγές καυσίμων, επιδιώκοντας να προστατεύσουν τις εσωτερικές τους ανάγκες. Η εξέλιξη αυτή ενισχύει περαιτέρω τις πιέσεις στις διεθνείς τιμές.
Ασφυξία για τις low cost αεροπορικές
Οι μεγαλύτεροι κίνδυνοι εντοπίζονται στις αεροπορικές εταιρείες χαμηλού κόστους, οι οποίες λειτουργούν με ιδιαίτερα περιορισμένα περιθώρια κέρδους και εξαρτώνται από χαμηλές λειτουργικές δαπάνες για να παραμένουν ανταγωνιστικές.
Η Spirit Airlines αποτελεί χαρακτηριστικό παράδειγμα της πίεσης που δέχεται ο κλάδος. Η εταιρεία έχει ήδη προσφύγει δύο φορές σε καθεστώς πτώχευσης μέσα σε διάστημα 18 μηνών και είχε ανακοινώσει σχέδιο εξόδου από την κρίση λίγο πριν ξεσπάσει ο πόλεμος.
Στις οικονομικές της εκθέσεις είχε προειδοποιήσει ότι η εκτόξευση του κόστους καυσίμων μπορεί να επιφέρει σοβαρό πλήγμα στα οικονομικά αποτελέσματα και να οδηγήσει ακόμη και σε κατάρρευση των συμφωνιών με πιστωτές.
Οι low cost αεροπορικές εξακολουθούν να προσπαθούν να ανακάμψουν από τις επιπτώσεις της πανδημίας και η νέα ενεργειακή κρίση απειλεί να επιταχύνει ένα κύμα αναδιάρθρωσης στον κλάδο.
Αναλυτές εκτιμούν ότι αρκετές οικονομικά αδύναμες εταιρείες ενδέχεται να μην αντέξουν τις συνδυασμένες πιέσεις από τα καύσιμα, το υψηλό λειτουργικό κόστος και τη μειωμένη διαθεσιμότητα αεροσκαφών.
Εάν περιοριστούν ακόμη περισσότερο οι φθηνές διαθέσιμες θέσεις στην αγορά, οι επιπτώσεις θα περάσουν συνολικά στις τιμές των αεροπορικών ταξιδιών. Οι μεγάλες εταιρείες ήδη στρέφονται στα πιο επικερδή δρομολόγια, μειώνοντας τη χωρητικότητα όπου τα περιθώρια κέρδους θεωρούνται χαμηλά.
Το αποτέλεσμα είναι ότι οι διαθέσιμες θέσεις λιγοστεύουν και οι τιμές για όσους συνεχίζουν να ταξιδεύουν ανεβαίνουν ακόμη περισσότερο.
Διαβάστε ακόμη
ΕΚΤ: Η κρίση στη Μέση Ανατολή τροφοδοτεί φόβους για νέο πληθωριστικό σοκ στην Ευρωζώνη (γραφήματα)
3 ιταλικά νησιά που όλοι θα συζητούν τα επόμενα χρόνια
Elounda Hills: Aktor και Δομική Κρήτης αναλαμβάνουν την υλοποίηση της επένδυσης ύψους €800 εκατ.
Για όλες τις υπόλοιπες ειδήσεις της επικαιρότητας μπορείτε να επισκεφτείτε το Πρώτο Θέμα