Η κλιματική κρίση δεν απειλεί απλώς το περιβάλλον· διαβρώνει σταθερά τα ίδια τα θεμέλια της παγκόσμιας οικονομίας. Κι όμως, τα εργαλεία με τα οποία κυβερνήσεις, κεντρικές τράπεζες και επενδυτές προσπαθούν να «μετρήσουν» αυτόν τον κίνδυνο μοιάζουν ολοένα και πιο ανεπαρκή. Επιστήμονες προειδοποιούν ότι τα κυρίαρχα οικονομικά μοντέλα υποβαθμίζουν συστηματικά το πραγματικό κόστος της κλιματικής αλλαγής, δημιουργώντας μια επικίνδυνη ψευδαίσθηση ασφάλειας.

Σύμφωνα με νέα έκθεση της ομάδας Green Futures Solutions του Πανεπιστημίου του Έξετερ, σε συνεργασία με το οικονομικό think tank Carbon Tracker, τα σημερινά μοντέλα ζημιών αδυνατούν να αποτυπώσουν τη δυναμική και τη σφοδρότητα των κλιματικών κινδύνων σε έναν πλανήτη που θερμαίνεται με ταχείς ρυθμούς.

Οι συντάκτες της έκθεσης ζητούν στενότερη συνεργασία μεταξύ κλιματολόγων, οικονομολόγων, ρυθμιστικών αρχών και επενδυτών, πριν η άνοδος της θερμοκρασίας φτάσει τους 2°C πάνω από τα προβιομηχανικά επίπεδα – όριο που, όπως τονίζουν, μπορεί να ενεργοποιήσει καταστροφικά «σημεία καμπής», από τη μαζική απώλεια βιοποικιλότητας έως την οξίνιση των ωκεανών.

Αλυσιδωτές καταρρεύσεις που δεν χωρούν στα μοντέλα

«Τα τρέχοντα οικονομικά μοντέλα υποεκτιμούν συστηματικά τις κλιματικές ζημιές, επειδή αδυνατούν να συλλάβουν αυτό που έχει μεγαλύτερη σημασία: τις αλυσιδωτές καταρρεύσεις, τα οριακά φαινόμενα και τα πολλαπλά σοκ», επισημαίνει ο επικεφαλής συγγραφέας της έκθεσης, δρ Τζέσι Έιμπραμς. Όπως σημειώνει, σε έναν θερμότερο κόσμο οι κλιματικοί κίνδυνοι δεν λειτουργούν μεμονωμένα, αλλά αλληλοενισχύονται, υπονομεύοντας τη μακροπρόθεσμη οικονομική ανάπτυξη.

Η παραδοσιακή οικονομική μοντελοποίηση συνδέει τις ζημιές κυρίως με τη μεταβολή της μέσης παγκόσμιας θερμοκρασίας, παραβλέποντας τον ρόλο των ακραίων καιρικών φαινομένων: καύσωνες, πλημμύρες, ξηρασίες και καταιγίδες που προκαλούν άμεσες και συχνά τεράστιες απώλειες.

Το περασμένο καλοκαίρι, τέτοια φαινόμενα στην Ευρώπη προκάλεσαν βραχυπρόθεσμες οικονομικές απώλειες τουλάχιστον 43 δισ. ευρώ, με το συνολικό κόστος να εκτιμάται ότι μπορεί να φτάσει τα 126 δισ. ευρώ έως το 2029. Μελέτη του 2025 έδειξε ότι καύσωνες, πλημμύρες και ξηρασίες επηρέασαν το ένα τέταρτο των περιφερειών της ΕΕ, προκαλώντας άμεσες απώλειες ίσες με το 0,26% της οικονομικής παραγωγής.

Οι ερευνητές προειδοποιούν, ωστόσο, ότι τα στοιχεία αυτά είναι συντηρητικά, καθώς δεν λαμβάνουν υπόψη τις συνδυαστικές επιπτώσεις όταν πολλά ακραία φαινόμενα πλήττουν ταυτόχρονα μια περιοχή.

Η κλιματική αλλαγή δεν είναι «περιθωριακό σοκ»

Ένα από τα βασικά συμπεράσματα της έκθεσης είναι ότι πολλά οικονομικά πλαίσια εξακολουθούν να αντιμετωπίζουν την κλιματική αλλαγή ως ένα διαχειρίσιμο, περιθωριακό σοκ. Αυτή η παραδοχή, όπως τονίζουν οι επιστήμονες, δεν ανταποκρίνεται πλέον στην πραγματικότητα.

Η κλιματική κρίση δεν μειώνει απλώς την παραγωγή· αναδιαμορφώνει τις ίδιες τις οικονομικές δομές. Επηρεάζει το πού μπορούν να ζουν οι άνθρωποι, τι μπορεί να παραχθεί, πώς λειτουργούν οι υποδομές και ποιες περιοχές παραμένουν οικονομικά βιώσιμες. Κίνδυνοι τέτοιου μεγέθους, σημειώνεται, δεν μπορούν να αποτιμηθούν με μοντέλα σχεδιασμένα για μικρά και αναστρέψιμα πλήγματα.

Ιδιαίτερη κριτική ασκείται στη χρήση του ΑΕΠ ως βασικού δείκτη αξιολόγησης των κλιματικών ζημιών. Η έκθεση επισημαίνει ότι πολλές προβλέψεις στηρίζονται στην υπόθεση μιας διαρκούς ετήσιας αύξησης του ΑΕΠ, ανεξάρτητα από τη σοβαρότητα των κλιματικών επιπτώσεων.

Σε αυτό το «φανταστικό» μέλλον ανάπτυξης, μια απώλεια 20% εμφανίζεται λιγότερο δραματική απ’ όσο θα ήταν σε έναν κόσμο όπου η οικονομία μπορεί να συρρικνωθεί δομικά. Επιπλέον, το ΑΕΠ αγνοεί κρίσιμες παραμέτρους: ανθρώπινες απώλειες, ανισότητες, εκτοπισμό πληθυσμών, καταστροφή οικοσυστημάτων και κοινωνική αποδιάρθρωση.

Σε ορισμένες περιπτώσεις, μάλιστα, το ΑΕΠ μπορεί να αυξηθεί μετά από μια καταστροφή λόγω των δαπανών ανοικοδόμησης, αποκρύπτοντας πλήρως την απώλεια ευημερίας.

Η έκθεση καταλήγει ότι η αποκλειστική προσήλωση στο ΑΕΠ ενδέχεται να προσφέρει στους υπευθύνους χάραξης πολιτικής και στα χρηματοπιστωτικά ιδρύματα μια παραπλανητική εικόνα ανθεκτικότητας, τη στιγμή που η πραγματική ευαλωτότητα της οικονομίας αυξάνεται.

Διαβάστε ακόμη

ΣτΕ: Οριστικό «όχι» στην επαναφορά 13ου και 14ου μισθού

Capital Economics: Η Wall Street θα βρεθεί αντιμέτωπη με ισχυρή πτώση λόγω Τεχνητής Νοημοσύνης

Οι στρατηγικές επενδύσεις των Ελλήνων εφοπλιστών (pics)

Για όλες τις υπόλοιπες ειδήσεις της επικαιρότητας μπορείτε να επισκεφτείτε το Πρώτο Θέμα