Για δεκαετίες θεωρούνταν ένα από τα ισχυρότερα φυσικά αναχώματα απέναντι στην κλιματική κρίση. Σήμερα, όμως, τα δάση της Αφρικής εκπέμπουν περισσότερο διοξείδιο του άνθρακα απ’ όσο δεσμεύουν, ανατρέποντας μια θεμελιώδη ισορροπία του παγκόσμιου κλιματικού συστήματος.
Μια εκτενής επιστημονική ανάλυση δείχνει ότι, την περίοδο 2010–2017, η αφρικανική ήπειρος έχανε κατά μέσο όρο 106 δισεκατομμύρια κιλά δασικής βιομάζας ετησίως. Με απλά λόγια, τα δάση που άλλοτε λειτουργούσαν ως «καταβόθρες» άνθρακα μετατράπηκαν σε καθαρή πηγή εκπομπών, προσθέτοντας CO₂ στην ατμόσφαιρα αντί να το απορροφούν.
Η μελέτη, που δημοσιεύτηκε στην επιστημονική επιθεώρηση Scientific Reports, πραγματοποιήθηκε από ερευνητές των Πανεπιστημίων Πανεπιστήμιο του Λέστερ, Πανεπιστήμιο του Σέφιλντ και Πανεπιστήμιο του Εδιμβούργου και αποτυπώνει μια ανησυχητική καμπή που φαίνεται να ξεκινά μετά το 2010.
Όταν η αποψίλωση υπερισχύει της απορρόφησης
Τα δεδομένα δείχνουν ότι, έως το 2010, τα αφρικανικά δάση κατόρθωναν ακόμη να αυξάνουν τα αποθέματα άνθρακα. Η εικόνα αυτή άλλαξε ριζικά την επόμενη δεκαετία, καθώς οι εκτεταμένες απώλειες σε τροπικές περιοχές ανέτρεψαν κάθε θετικό ισοζύγιο.
Το μεγαλύτερο μέρος της απώλειας βιομάζας καταγράφηκε σε υγρά τροπικά πλατύφυλλα δάση, κυρίως στη Λαϊκή Δημοκρατία του Κονγκό, τη Μαδαγασκάρη και τμήματα της Δυτικής Αφρικής. Η αποψίλωση, η παράνομη υλοτομία και η σταδιακή υποβάθμιση των οικοσυστημάτων αποδείχθηκαν οι βασικοί μοχλοί αυτής της εξέλιξης. Αν και σε ορισμένες σαβάνες παρατηρήθηκε αύξηση βιομάζας λόγω εντονότερης ανάπτυξης θάμνων, τα κέρδη αυτά ήταν ανεπαρκή για να αντισταθμίσουν τις συνολικές απώλειες.
Η εικόνα από το Διάστημα αλλάζει τα δεδομένα
Για να χαρτογραφήσουν με ακρίβεια αυτές τις μεταβολές, οι επιστήμονες συνδύασαν δορυφορικές παρατηρήσεις με τεχνικές μηχανικής μάθησης. Στην ανάλυση αξιοποιήθηκαν δεδομένα από το διαστημικό λέιζερ GEDI της NASA, ραντάρ των ιαπωνικών δορυφόρων ALOS και χιλιάδες επιτόπιες μετρήσεις.
Το αποτέλεσμα ήταν ο πιο λεπτομερής μέχρι σήμερα χάρτης αλλαγών της δασικής βιομάζας σε ολόκληρη την Αφρική, αποκαλύπτοντας σε τοπική κλίμακα τα μοτίβα αποψίλωσης που συχνά περνούν απαρατήρητα στις συνολικές εκτιμήσεις.
Σήμα κινδύνου για την κλιματική πολιτική
Οι ερευνητές προειδοποιούν ότι, αν τα αφρικανικά δάση πάψουν οριστικά να λειτουργούν ως αποθήκες άνθρακα, το βάρος για τη μείωση των εκπομπών θα μεταφερθεί ακόμη περισσότερο σε άλλες περιοχές του πλανήτη. Αυτό καθιστά δυσκολότερη την επίτευξη του στόχου περιορισμού της υπερθέρμανσης κάτω από τους 2°C.
Δεν είναι τυχαίο ότι τα ευρήματα έρχονται στο προσκήνιο σε μια περίοδο αυξημένου διεθνούς ενδιαφέροντος για την προστασία των τροπικών δασών, όπως φάνηκε και στη COP30, όπου παρουσιάστηκε το Tropical Forests Forever Facility, μια πρωτοβουλία με στόχο τη διοχέτευση σημαντικών πόρων για τη διατήρηση των δασών.
Πώς μπορεί να αντιστραφεί η τάση
Οι επιστήμονες τονίζουν ότι η πορεία δεν είναι μη αναστρέψιμη. Ισχυρότερη δασική διακυβέρνηση, αυστηρότερη εφαρμογή της νομοθεσίας κατά της παράνομης υλοτομίας και μεγάλης κλίμακας προγράμματα αποκατάστασης μπορούν να αλλάξουν το ισοζύγιο. Ενδεικτικό είναι το πρόγραμμα AFR100, που φιλοδοξεί να αποκαταστήσει 100 εκατομμύρια εκτάρια υποβαθμισμένων τοπίων έως το 2030.
Διαβάστε ακόμη
«Παρατηρητήριο» κρυπτονομισμάτων και στην Ελλάδα
Η Golden Age Capital ψήφισε και… εξαγόρασε τον «Πρόεδρο»
Για όλες τις υπόλοιπες ειδήσεις της επικαιρότητας μπορείτε να επισκεφτείτε το Πρώτο Θέμα
Σχολίασε εδώ
Για να σχολιάσεις, χρησιμοποίησε ένα ψευδώνυμο.