Ο αέρας στα ελληνικά αστικά κέντρα δεν αποτελεί πλέον ένα απλό περιβαλλοντικό δεδομένο, αλλά έναν κρίσιμο παράγοντα δημόσιας υγείας. Η κλιματική κρίση μεταβάλλει τη χημεία της ατμόσφαιρας, εγκλωβίζει τους ρύπους πάνω από τις πόλεις και μετατρέπει την καθημερινή αναπνοή σε μια αθόρυβη, αλλά διαρκή απειλή.

Το Αθηναϊκό-Μακεδονικό Πρακτορείο Ειδήσεων συζήτησε με τον Ανδρέας Φλουρής, καθηγητή Φυσιολογίας και διευθυντή του Εργαστηρίου Περιβαλλοντικής Φυσιολογίας FAME Lab του Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας, ο οποίος εξηγεί πώς η υπερθέρμανση του πλανήτη δεν προσθέτει απλώς έναν ακόμη περιβαλλοντικό κίνδυνο, αλλά λειτουργεί ως μηχανισμός ενίσχυσης της ήδη υπάρχουσας ρύπανσης.

Η κλιματική κρίση ως «πολλαπλασιαστής» ρύπων

«Υπάρχει μια άμεση σύνδεση που συχνά παραβλέπουμε», επισημαίνει ο Δρ Φλουρής. «Η κλιματική κρίση δεν είναι απλώς ένας επιπλέον παράγοντας ρύπανσης, αλλά ένας επιταχυντής που καθιστά τα καυσαέρια των αυτοκινήτων και των εργοστασίων πολύ πιο επιθετικά». Όπως εξηγεί, οι υψηλές θερμοκρασίες αλλάζουν τον τρόπο αλληλεπίδρασης των ρύπων, παρατείνοντας την παραμονή τους πάνω από τις πόλεις και αυξάνοντας την τοξικότητά τους για τον ανθρώπινο οργανισμό. «Η υπερθέρμανση του πλανήτη λειτουργεί ως “πολλαπλασιαστής ισχύος”, ιδιαίτερα στα μεγάλα αστικά κέντρα», τονίζει.

Το «κακό» όζον και το αόρατο καπάκι των πόλεων

Σύμφωνα με τον ίδιο, κομβικό ρόλο παίζει το όζον στο επίπεδο του εδάφους. «Ενώ ψηλά στην ατμόσφαιρα μας προστατεύει, εκεί που αναπνέουμε αποτελεί ισχυρό και ερεθιστικό ρύπο». Η έντονη ζέστη και η ηλιοφάνεια επιταχύνουν τις χημικές αντιδράσεις των καυσαερίων, οδηγώντας σε αυξημένες συγκεντρώσεις όζοντος σε σχέση με το παρελθόν.

Παράλληλα, οι υψηλές θερμοκρασίες ενισχύουν το φαινόμενο της θερμοκρασιακής αναστροφής. «Φανταστείτε την πόλη σαν μια κατσαρόλα», λέει χαρακτηριστικά. «Ο θερμός αέρας ψηλά λειτουργεί σαν αόρατο καπάκι, εγκλωβίζοντας τους ρύπους χαμηλά». Το αποτέλεσμα είναι μια στάσιμη, επιβαρυμένη ατμόσφαιρα, την οποία οι κάτοικοι αναπνέουν επανειλημμένα.

Σκόνη από τη Σαχάρα: φορέας τοξικών φορτίων

Η κλιματική απορρύθμιση εντείνει και τη μεταφορά σκόνης από τη Βόρεια Αφρική. «Η ερημοποίηση μετατρέπει το έδαφος σε σκόνη, η οποία μεταφέρεται συχνότερα και μαζικότερα προς την Ελλάδα», εξηγεί ο Δρ Φλουρής. Αυτή η σκόνη, ωστόσο, «δεν είναι απλό χώμα», καθώς κατά τη μεταφορά της λειτουργεί σαν «μαγνήτης» για βακτήρια, μύκητες και βαρέα μέταλλα, εισχωρώντας βαθιά στο αναπνευστικό σύστημα και πλήττοντας κυρίως παιδιά και ηλικιωμένους.

Πυρκαγιές και μικροσωματίδια: η πιο επικίνδυνη απειλή

Ιδιαίτερη ανησυχία προκαλούν τα εξαιρετικά λεπτά μικροσωματίδια με διάμετρο μικρότερη των 2,5 μικρομέτρων. «Είναι περίπου 30 φορές πιο λεπτά από μια ανθρώπινη τρίχα», σημειώνει, εξηγώντας ότι διεισδύουν βαθιά στους πνεύμονες και απευθείας στην κυκλοφορία του αίματος. Συνδέονται με αναπνευστικά, καρδιαγγειακά και νευρολογικά προβλήματα και «θεωρούνται ο σημαντικότερος παγκόσμιος περιβαλλοντικός κίνδυνος για την υγεία».

Η αύξηση των δασικών πυρκαγιών, λόγω παρατεταμένης ξηρασίας, απελευθερώνει τεράστιες ποσότητες αυτών των σωματιδίων, τα οποία μπορούν να ταξιδέψουν εκατοντάδες χιλιόμετρα, παρακάμπτοντας τους φυσικούς μηχανισμούς άμυνας του οργανισμού.

Πόλεις-παγίδες ρύπων και η ανάγκη επανασχεδιασμού

Το γεωγραφικό ανάγλυφο και το τσιμέντο επιβαρύνουν ακόμη περισσότερο την κατάσταση. «Η Αθήνα περιβάλλεται από ορεινούς όγκους που δυσκολεύουν την ανανέωση του αέρα», εξηγεί ο Δρ Φλουρής, περιγράφοντας το φαινόμενο της αστικής θερμικής νησίδας που μετατρέπει τις πόλεις σε παγίδες ρύπων.

Η διέξοδος, σύμφωνα με τον ίδιο, περνά μέσα από τον ριζικό επανασχεδιασμό του αστικού χώρου: περισσότερο πράσινο, λιγότερα αυτοκίνητα και υλικά που δεν παγιδεύουν τη θερμότητα. «Η ποιότητα του αέρα είναι ο πιο άμεσος δείκτης της υγείας μας», τονίζει, προειδοποιώντας ότι χωρίς ουσιαστική αντιμετώπιση της κλιματικής κρίσης, ο καθαρός αέρας κινδυνεύει να εξελιχθεί στο πιο σπάνιο αγαθό του 21ου αιώνα.

Διαβάστε ακόμη

Τουρισμός: Αύξηση 5% στις προκρατήσεις για τη φετινή σεζόν

Ολες οι ευνοϊκές ρυθμίσεις για τους νέους επαγγελματίες

Ρεύμα: Στις φθηνότερες χονδρεμπορικές αγορές της Ευρώπης η Ελλάδα τον Ιανουάριο

 

Για όλες τις υπόλοιπες ειδήσεις της επικαιρότητας μπορείτε να επισκεφτείτε το Πρώτο Θέμα