Η εκτίναξη των τιμών του πετρελαίου τις τελευταίες ημέρες δεν αποτελεί απλώς μια ακόμη αντίδραση των αγορών σε μια νέα γεωπολιτική ένταση. Αντίθετα, ολοένα περισσότεροι αναλυτές θεωρούν ότι σηματοδοτεί μια βαθύτερη αλλαγή στις προσδοκίες των επενδυτών, οι οποίοι εγκαταλείπουν πλέον την αισιοδοξία ότι η κατάσταση στα Στενά του Ορμούζ θα επιστρέψει σύντομα στην προπολεμική κανονικότητα.
Το Brent διατηρείται στα 85 δολάρια το βαρέλι, ενώ το αμερικανικό WTI κινείται κοντά στα 80 δολάρια, έχοντας ανακτήσει μέσα σε ελάχιστες συνεδριάσεις όλες τις απώλειες που είχαν καταγραφεί μετά την προσωρινή αποκλιμάκωση των προηγούμενων εβδομάδων. Η αγορά έχει προσθέσει σχεδόν 12% στην τιμή του πετρελαίου μέσα σε δύο συνεδριάσεις, καθώς η στρατιωτική αντιπαράθεση μεταξύ Ηνωμένων Πολιτειών και Ιράν εισέρχεται σε νέα, πιο επικίνδυνη φάση.
Οι επενδυτές δεν αξιολογούν πλέον μόνο τις καθημερινές στρατιωτικές εξελίξεις. Εκείνο που αλλάζει είναι η αντίληψη για το μέλλον της περιοχής και, κατ’ επέκταση, της παγκόσμιας ενεργειακής αγοράς.
Η αγορά εγκαταλείπει το σενάριο της ομαλοποίησης
Η επαναφορά του αμερικανικού ναυτικού αποκλεισμού των ιρανικών λιμανιών, οι νέες στρατιωτικές επιχειρήσεις, οι επιθέσεις σε δεξαμενόπλοια και η απόφαση του Ντόναλντ Τραμπ να επιβάλει τέλος 20% στα φορτία που διέρχονται από τα Στενά του Ορμούζ έχουν αλλάξει δραματικά το κλίμα.
Μέχρι πριν από λίγες εβδομάδες, μεγάλο μέρος της αγοράς θεωρούσε ότι η συμφωνία αποκλιμάκωσης ανάμεσα στην Ουάσιγκτον και την Τεχεράνη θα επέτρεπε τη σταδιακή αποκατάσταση της ναυσιπλοΐας. Η μερική επαναλειτουργία του διαδρόμου είχε καλλιεργήσει την εντύπωση ότι η κρίση βρισκόταν κοντά στο τέλος της.
Οι τελευταίες εξελίξεις ανέτρεψαν αυτή την εκτίμηση μέσα σε λίγες ώρες. Το βασικό συμπέρασμα των αγορών είναι πλέον ότι το πρόβλημα δεν είναι προσωρινό, αλλά δομικό. Η περιοχή εισέρχεται σε μια νέα περίοδο παρατεταμένης αστάθειας, με τις ενεργειακές ροές να παραμένουν ευάλωτες ακόμη και αν δεν υπάρξει πλήρες κλείσιμο των Στενών.
Το «NACHO trade» επιστρέφει στη Wall Street
Η μεταστροφή αυτή αποτυπώνεται και στην επανεμφάνιση μιας στρατηγικής που είχε γίνει ιδιαίτερα γνωστή τους προηγούμενους μήνες στη Wall Street.
Πρόκειται για το λεγόμενο NACHO trade, από τα αρχικά της φράσης “Not A Chance Hormuz Opens”, δηλαδή «καμία πιθανότητα να ανοίξει πραγματικά το Ορμούζ».
Η φιλοσοφία αυτής της επενδυτικής προσέγγισης είναι απλή: ακόμη και όταν τα Στενά παραμένουν τυπικά ανοικτά, οι στρατιωτικοί κίνδυνοι, τα αυξημένα ασφάλιστρα μεταφοράς, οι καθυστερήσεις και οι πολιτικές παρεμβάσεις καθιστούν την ομαλή λειτουργία τους σχεδόν αδύνατη.
Με άλλα λόγια, οι traders δεν θεωρούν πλέον δεδομένο ότι οι ενεργειακές ροές θα επανέλθουν ποτέ στα επίπεδα ασφάλειας και προβλεψιμότητας που χαρακτήριζαν την περιοχή για δεκαετίες.
Οι χώρες του Κόλπου αλλάζουν στρατηγική
Το σημαντικότερο ίσως στοιχείο είναι ότι αυτή η νέα πραγματικότητα δεν αποτυπώνεται μόνο στις αγορές αλλά και στις αποφάσεις των ίδιων των πετρελαιοπαραγωγών χωρών.
Σαουδική Αραβία, Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα και Ιράκ επιταχύνουν ήδη μεγάλα έργα κατασκευής αγωγών και εναλλακτικών διαδρομών εξαγωγής, ώστε να μειώσουν την εξάρτησή τους από τα Στενά του Ορμούζ.
Οι σχεδιασμοί προβλέπουν ότι έως το τέλος του 2027 σχεδόν το 45% των εξαγωγών πετρελαίου του Κόλπου θα μπορεί να πραγματοποιείται μέσω άλλων διαδρομών, χωρίς διέλευση από το Ορμούζ. Αν τα έργα επιταχυνθούν, το ποσοστό αυτό ενδέχεται να προσεγγίσει ακόμη και το 75% έως το τέλος του 2028.
Το γεγονός και μόνο ότι επενδύονται δεκάδες δισεκατομμύρια δολάρια για την παράκαμψη των Στενών αποτελεί ίσως τη μεγαλύτερη απόδειξη ότι ούτε οι ίδιες οι κυβερνήσεις θεωρούν πιθανή την επιστροφή στην προηγούμενη κατάσταση.
Βεβαίως, ούτε οι νέοι αγωγοί λύνουν οριστικά το πρόβλημα. Αποτελούν και αυτοί κρίσιμες ενεργειακές υποδομές, οι οποίες μπορούν να μετατραπούν σε στόχους σε περίπτωση ευρύτερης στρατιωτικής σύγκρουσης.
Υψηλότερο πετρέλαιο, μεγαλύτερος πληθωρισμός
Οι τελευταίες κινήσεις αυξάνουν επίσης τις πιθανότητες νέας γεωπολιτικής κλιμάκωσης.
Αρκετοί αναλυτές εκτιμούν ότι το Ιράν ενδέχεται να εγκαταλείψει κάθε προσπάθεια επανέναρξης των διαπραγματεύσεων με τις Ηνωμένες Πολιτείες, μεταθέτοντας οποιαδήποτε συμφωνία ακόμη και μετά τις αμερικανικές ενδιάμεσες εκλογές.
Ένα τέτοιο ενδεχόμενο θα διατηρούσε το πετρέλαιο σε υψηλότερα επίπεδα για μεγαλύτερο χρονικό διάστημα, ενισχύοντας τις πληθωριστικές πιέσεις διεθνώς και δυσκολεύοντας το έργο των κεντρικών τραπεζών, οι οποίες ήδη προσπαθούν να επαναφέρουν τον πληθωρισμό στους στόχους τους.
Οι αυξημένες τιμές της ενέργειας μεταφέρονται γρήγορα στο κόστος μεταφορών, στη βιομηχανική παραγωγή, στη γεωργία και τελικά στις τιμές των καταναλωτικών προϊόντων, επηρεάζοντας τόσο τις επιχειρήσεις όσο και τα νοικοκυριά.
Η «νέα κανονικότητα» δεν αφορά μόνο το Ορμούζ
Το βασικό συμπέρασμα που διαμορφώνεται πλέον στις αγορές είναι ότι δεν πρόκειται απλώς για μία ακόμη πετρελαϊκή κρίση.
Για δεκαετίες, τα Στενά του Ορμούζ θεωρούνταν ένας ενεργειακός διάδρομος που, ακόμη και στις πιο δύσκολες γεωπολιτικές συγκυρίες, παρέμενε λειτουργικός. Σήμερα, αυτή η παραδοχή αμφισβητείται όσο ποτέ άλλοτε.
Η αγορά αρχίζει να αποδέχεται ότι η εποχή της σχετικά ασφαλούς και προβλέψιμης διακίνησης του 20% του παγκόσμιου πετρελαίου ίσως έχει οριστικά τελειώσει. Αυτό σημαίνει μεγαλύτερο κόστος ασφάλισης, ακριβότερες μεταφορές, αυξημένη μεταβλητότητα στις τιμές και διαρκή γεωπολιτικό κίνδυνο.
Η νέα πραγματικότητα, επομένως, δεν περιορίζεται στη Μέση Ανατολή. Επηρεάζει τις αποφάσεις κυβερνήσεων, τις στρατηγικές των πετρελαϊκών εταιρειών, τις επενδύσεις στις ενεργειακές υποδομές και, τελικά, τις προοπτικές της ίδιας της παγκόσμιας οικονομίας.
Το μήνυμα που στέλνουν σήμερα οι αγορές είναι σαφές: η κανονικότητα δεν πρόκειται να επιστρέψει εύκολα. Και όσο η αντιπαράθεση ανάμεσα στην Ουάσιγκτον και την Τεχεράνη παραμένει ανοιχτή, οι επενδυτές θα συνεχίσουν να προεξοφλούν ότι το Ορμούζ δεν αποτελεί πλέον έναν ασφαλή ενεργειακό διάδρομο, αλλά το μόνιμο επίκεντρο ενός νέου γεωπολιτικού ρίσκου που θα συνοδεύει τις αγορές για πολλά ακόμη χρόνια.
Διαβάστε ακόμη
Πώς η Ελλάδα ανοίγει πύλη για μεγάλα επενδυτικά funds
Μειώσεις τιμών με «στεγανά»: Όλο το σχέδιο για τις εκπτώσεις έως 20% στα σούπερ μάρκετ
Για όλες τις υπόλοιπες ειδήσεις της επικαιρότητας μπορείτε να επισκεφτείτε το Πρώτο Θέμα