Ένα αυστηρό σύστημα «στεγανών» μεταξύ βιομηχανιών και αλυσίδων σούπερ μάρκετ προβλέπει το σχέδιο εφαρμογής της Εθνικής Πρωτοβουλίας για τη μείωση των τιμών, προκειμένου να αποκλειστεί κάθε ενδεχόμενο συντονισμού της αγοράς και παραβίασης των κανόνων ανταγωνισμού. Σύμφωνα με το πεντασέλιδο έγγραφο της Ανεξάρτητης Αρχής Ελέγχου της Αγοράς και Προστασίας του Καταναλωτή, που έχει στην κατοχή του το newmoney, οι προμηθευτές θα καταθέτουν μονομερώς και εμπιστευτικά τις προτάσεις τους, χωρίς να γνωρίζουν τις κινήσεις των ανταγωνιστών τους, ενώ τα σούπερ μάρκετ θα ενημερώνονται μόνο για τους κωδικούς που εντάσσονται στην πρωτοβουλία και όχι για τις μελλοντικές τιμές, τα ποσοστά μειώσεων ή άλλα εμπορικά ευαίσθητα στοιχεία.
Το σχέδιο αποτελεί την εξειδίκευση της πρωτοβουλίας που ξεκίνησε στις 29 Ιουνίου σε σύσκεψη υπό τον Πρωθυπουργό Κυριάκο Μητσοτάκη στο Μέγαρο Μαξίμου και απέκτησε τους βασικούς άξονες εφαρμογής της στις 9 Ιουλίου, σε νέα συνάντηση στο υπουργείο Ανάπτυξης μεταξύ του υπ. Ανάπτυξης Τάκη Θεοδωρικάκου και των διοικήσεων των εμπλεκόμενων φορέων. Η εφαρμογή της θα ξεκινήσει στις 31 Αυγούστου, με στόχο πραγματικές και μετρήσιμες μειώσεις στις κανονικές τιμές του ραφιού και όχι ένα απλό πάγωμα ή πρόσκαιρες προσφορές.
Ο πήχης τοποθετείται κατ’ ελάχιστον στο 5% για σημαντικούς κωδικούς υψηλής κυκλοφορίας, ενώ το σχέδιο θέτει ενδεικτικό στόχο μειώσεων από 5% έως 15% στο νωπό κρέας και από 5% έως 20% στις υπόλοιπες κατηγορίες ιδιαίτερης προτεραιότητας. Τα εύρη δεν είναι δεσμευτικά ούτε αποτελούν κοινά συμφωνημένα ποσοστά, καθώς κάθε επιχείρηση θα αποφασίζει και θα υποβάλλει αυτοτελώς τη δική της πρόταση.
Το πεντασέλιδο έγγραφο αποτυπώνει παράλληλα όλη την αρχιτεκτονική της πρωτοβουλίας, από την επιλογή των προϊόντων και την υποβολή των προτάσεων έως το χρονοδιάγραμμα, τους κανόνες συμμετοχής, τις υποχρεώσεις προμηθευτών και λιανεμπορίου, την ειδική σήμανση στα ράφια και την ενημέρωση των καταναλωτών μέσω της πλατφόρμας PosoKanei.
Δείτε εδώ την οδηγία
Πώς θα λειτουργήσει η πρωτοβουλία
Η Εθνική Πρωτοβουλία θα ξεκινήσει στις 31 Αυγούστου και θα παραμείνει σε ισχύ έως το τέλος του έτους, με κάθε προϊόν που θα ενταχθεί να συμμετέχει για διάστημα τουλάχιστον δύο μηνών. Η συμμετοχή είναι προαιρετική, ωστόσο το έγγραφο καθορίζει με λεπτομέρεια τα βήματα που θα πρέπει να ακολουθήσουν τόσο οι προμηθευτές όσο και οι αλυσίδες λιανεμπορίου.
Το πρώτο βήμα αφορά τους προμηθευτές, οι οποίοι καλούνται να επιλέξουν τους κωδικούς που επιθυμούν να εντάξουν στην πρωτοβουλία και να υποβάλουν στην Ανεξάρτητη Αρχή Ελέγχου της Αγοράς και Προστασίας του Καταναλωτή δεσμευτική πρόταση με το ποσοστό μείωσης και τα στοιχεία κάθε προϊόντος, σε επίπεδο barcode. Η Αρχή θα αξιολογήσει τις προτάσεις, ελέγχοντας εάν πληρούν τα κριτήρια συμμετοχής και εάν ανταποκρίνονται στη φιλοσοφία της πρωτοβουλίας.
Στη συνέχεια, οι προμηθευτές θα ενημερώσουν τις συνεργαζόμενες αλυσίδες μόνο για τους κωδικούς που συμμετέχουν στην πρωτοβουλία, χωρίς να γνωστοποιούν τις νέες τιμές ή άλλα εμπορικά ευαίσθητα στοιχεία. Από την πλευρά τους, τα σούπερ μάρκετ θα αποφασίσουν αυτόνομα εάν θα προσθέσουν επιπλέον έκπτωση στα συγκεκριμένα προϊόντα, πέραν της μείωσης που θα έχει ήδη πραγματοποιήσει ο προμηθευτής. Με αυτόν τον τρόπο, η τελική τιμή στο ράφι μπορεί να είναι ακόμη χαμηλότερη, χωρίς όμως να υπάρχει οποιαδήποτε συνεννόηση μεταξύ των δύο πλευρών.
Το τελικό αποτέλεσμα θα αποτυπώνεται τόσο στα ράφια των καταστημάτων, μέσω ειδικής σήμανσης, όσο και στην ψηφιακή πλατφόρμα PosoKanei, όπου οι καταναλωτές θα μπορούν να εντοπίζουν τα προϊόντα που συμμετέχουν στην πρωτοβουλία και να συγκρίνουν τις τιμές τους.
Οι πέντε βασικοί κανόνες συμμετοχής
Πριν όμως ξεκινήσει η διαδικασία, το σχέδιο θέτει πέντε βασικούς κανόνες που καθορίζουν τι θεωρείται πραγματική μείωση τιμής και με ποια κριτήρια θα αξιολογηθούν οι προτάσεις.
Πρώτον, κάθε προϊόν που θα ενταχθεί θα πρέπει να εμφανίζει πραγματική μείωση της τελικής τιμής στο ράφι. Ως τιμή αναφοράς ορίζεται η κανονική τιμή πώλησης της 27ης Αυγούστου, χωρίς να λαμβάνονται υπόψη προσωρινές προσφορές ή προωθητικές ενέργειες. Δεύτερον, οι τυχόν προσφορές που θα πραγματοποιούν οι αλυσίδες λιανεμπορίου θα λειτουργούν συμπληρωματικά και δεν θα μπορούν να συμψηφίζονται με τη μείωση που έχει ήδη αναλάβει ο προμηθευτής.
Παράλληλα, οι προτάσεις θα υποβάλλονται σε επίπεδο barcode, ώστε κάθε προϊόν να μπορεί να παρακολουθείται ξεχωριστά καθ’ όλη τη διάρκεια της πρωτοβουλίας. Η Αρχή ζητά από τις επιχειρήσεις να δώσουν προτεραιότητα σε κωδικούς υψηλής κυκλοφορίας και ευρείας κατανάλωσης, με τη μείωση της τιμής στο ράφι να μην μπορεί να είναι χαμηλότερη από 5%. Προϊόντα χαμηλής κυκλοφορίας, περιφερειακοί κωδικοί ή ειδικές σειρές θα μπορούν να εντάσσονται συμπληρωματικά, υπό την προϋπόθεση ότι η επιχείρηση θα έχει ήδη συμπεριλάβει στη δεσμευτική πρότασή της σημαντικούς κωδικούς.
Η ίδια φιλοσοφία αποτυπώνεται και στον τρόπο αξιολόγησης της πρωτοβουλίας. Όπως επισημαίνεται στο έγγραφο, η επιτυχία της δεν θα κριθεί από τον αριθμό των προϊόντων που θα ενταχθούν, αλλά από το πραγματικό οικονομικό όφελος που θα προκύψει για τον καταναλωτή μέσα από ουσιαστικές και διατηρήσιμες μειώσεις τιμών.
Οι 16 δικλίδες προστασίας του ανταγωνισμού
Επειδή, ωστόσο, η πρωτοβουλία φέρνει στο ίδιο τραπέζι προμηθευτές και λιανεμπόρους, το μεγαλύτερο μέρος του εγγράφου δεν αφορά τελικά τις μειώσεις τιμών αλλά τον τρόπο με τον οποίο θα προστατευθεί ο ανταγωνισμός.
Για τον λόγο αυτό, σχεδόν οι μισές σελίδες του εγγράφου αφιερώνονται στη διαμόρφωση ενός πλαισίου που αποκλείει κάθε ενδεχόμενο ανταλλαγής εμπορικά ευαίσθητων πληροφοριών ή έμμεσου συντονισμού μεταξύ ανταγωνιστών. Η λογική είναι σαφής: η πρωτοβουλία πρέπει να οδηγήσει σε χαμηλότερες τιμές για τον καταναλωτή, χωρίς να αλλοιώσει τον τρόπο λειτουργίας της αγοράς.
Η Ανεξάρτητη Αρχή ξεκαθαρίζει ότι όλες οι αποφάσεις συμμετοχής θα λαμβάνονται αποκλειστικά σε ατομικό επίπεδο, χωρίς καμία ανταλλαγή εμπορικά ευαίσθητων πληροφοριών μεταξύ προμηθευτών, λιανεμπόρων ή των συλλογικών τους φορέων.
Το έγγραφο προβλέπει ακόμη ότι η πρόσβαση στις πληροφορίες θα περιορίζεται μόνο στα απολύτως αναγκαία στελέχη κάθε οργανισμού, ενώ αποκλείεται η κατάρτιση συγκριτικών πινάκων συμμετοχής ή οποιασδήποτε μορφής κατάταξης επιχειρήσεων. Παράλληλα, οι στόχοι συμμετοχής που τίθενται στην αγορά χαρακτηρίζονται ενδεικτικοί και όχι δεσμευτικοί, ώστε να μην επηρεάζονται οι ανεξάρτητες εμπορικές αποφάσεις των επιχειρήσεων.
Κάθε προμηθευτής θα υποβάλλει απευθείας στην Αρχή τη δική του πρόταση, χωρίς να γνωρίζει τις προθέσεις ή τις κινήσεις των ανταγωνιστών του. Οι επαγγελματικοί σύνδεσμοι περιορίζονται αποκλειστικά στην ενημέρωση των μελών τους για τη διαδικασία και δεν επιτρέπεται να συγκεντρώνουν, να επεξεργάζονται ή να διαβιβάζουν στοιχεία που αφορούν τις προτάσεις των επιχειρήσεων. Αντίστοιχα, η ίδια η Αρχή υπογραμμίζει ότι δεν λειτουργεί ως ενδιάμεσος για την ανταλλαγή πληροφοριών μεταξύ των συμμετεχόντων, ούτε θα κοινοποιεί συγκριτικά στοιχεία ή πίνακες συμμετοχής που θα μπορούσαν να επηρεάσουν τις επιχειρηματικές αποφάσεις.
Αυστηροί είναι οι κανόνες και για την επικοινωνία μεταξύ προμηθευτών και αλυσίδων λιανεμπορίου. Οι προμηθευτές θα ενημερώνουν τα σούπερ μάρκετ μόνο για τους κωδικούς που εντάσσονται στην πρωτοβουλία, χωρίς να αποκαλύπτουν μελλοντικές τιμές, ποσοστά μειώσεων, περιθώρια κέρδους, κόστη ή οποιοδήποτε άλλο μη δημόσιο εμπορικό στοιχείο. Κάθε αλυσίδα θα αποφασίζει αυτόνομα εάν θα προσφέρει πρόσθετη έκπτωση, χωρίς προηγούμενη συνεννόηση με τους προμηθευτές ή τους ανταγωνιστές της.
Το ίδιο αυστηρό πλαίσιο προβλέπεται και για τις συναντήσεις που θα πραγματοποιηθούν κατά την προετοιμασία της πρωτοβουλίας. Η ημερήσια διάταξη θα είναι προκαθορισμένη, θα τηρούνται πρακτικά και, εφόσον η συζήτηση στραφεί σε θέματα όπως μελλοντικές τιμές, εμπορική πολιτική ή άλλα ευαίσθητα δεδομένα, θα πρέπει να διακόπτεται άμεσα και το περιστατικό να καταγράφεται. Παράλληλα, τα αποτελέσματα της πρωτοβουλίας θα δημοσιοποιούνται μόνο σε συγκεντρωτική μορφή, ενώ οι κωδικοί των προϊόντων θα αναρτηθούν στην πλατφόρμα PosoKanei μόνο μετά την έναρξη των μειώσεων, ώστε να μην αποτελέσουν σήμα προς την αγορά πριν τεθούν σε εφαρμογή.
Γιατί επιλέχθηκαν οι συγκεκριμένες κατηγορίες
Αφού καθορίζει τους κανόνες του παιχνιδιού, το σχέδιο περνά στην ουσία της πρωτοβουλίας: ποια προϊόντα θεωρεί ότι πρέπει να βρεθούν στο επίκεντρο των μειώσεων, θέτοντας μάλιστα και ένα εύρος υποχώρησης των τιμών.
Για το νωπό μοσχάρι, χοιρινό και τα πουλερικά ο στόχος διαμορφώνεται μεταξύ 5% και 15%, ενώ για τις υπόλοιπες κατηγορίες προτεραιότητας προβλέπεται εύρος από 5% έως 20%. Τα ποσοστά αυτά δεν αποτελούν κοινό ή υποχρεωτικό στόχο για τις επιχειρήσεις, αλλά ενδεικτικό πλαίσιο, καθώς κάθε προμηθευτής θα αποφασίζει αυτόνομα τη μείωση που θα προτείνει.
Πάντως η λίστα των προϊόντων δείχνει ότι η Αρχή επιχείρησε να συνδυάσει προϊόντα όπου το κόστος αποκλιμακώνεται ήδη με κατηγορίες που εξακολουθούν να δέχονται διεθνείς πληθωριστικές πιέσεις.
Στις βασικές κατηγορίες τροφίμων, όπως τα ζυμαρικά, το ρύζι και τα όσπρια, η στόχευση αφορά προϊόντα καθημερινής κατανάλωσης με υψηλή συμμετοχή στο οικογενειακό καλάθι. Αντίστοιχα, στα φυτικά έλαια και το ελαιόλαδο εκτιμάται ότι η αποκλιμάκωση του κόστους των πρώτων υλών δημιουργεί πλέον τις προϋποθέσεις για χαμηλότερες τιμές στο ράφι.
Για τον καφέ, τη σοκολάτα, το κακάο και τα αναψυκτικά, το έγγραφο αναγνωρίζει ότι εξακολουθούν να υφίστανται ισχυρές διεθνείς πληθωριστικές πιέσεις, ωστόσο εκτιμά ότι υπάρχουν περιθώρια επιλεκτικών μειώσεων μέσω της εθελοντικής συμμετοχής των επιχειρήσεων. Αντίστοιχα, στα προϊόντα βρεφικής και παιδικής διατροφής η επιλογή συνδέεται με την ανάγκη στήριξης των οικογενειών, ενώ η ένταξη των σχολικών ειδών αποδίδεται στην αυξημένη εποχική επιβάρυνση πριν από την έναρξη της νέας σχολικής χρονιάς.
Στη λίστα περιλαμβάνονται επίσης προϊόντα προσωπικής υγιεινής και καθαρισμού, τα οποία θεωρούνται βασικά είδη καθημερινής χρήσης. Κοινός παρονομαστής όλων των επιλογών είναι ότι πρόκειται για προϊόντα με υψηλή διείσδυση στα ελληνικά νοικοκυριά και σημαντική συμμετοχή στον οικογενειακό προϋπολογισμό, ώστε οι μειώσεις να έχουν τη μεγαλύτερη δυνατή επίδραση στο διαθέσιμο εισόδημα των καταναλωτών.
Το χρονοδιάγραμμα μέχρι την έναρξη
Το σχέδιο προβλέπει ένα αυστηρό χρονοδιάγραμμα προετοιμασίας, με διαδοχικά στάδια ενημέρωσης, αξιολόγησης και υλοποίησης, ώστε η πρωτοβουλία να τεθεί σε εφαρμογή στις 31 Αυγούστου χωρίς καθυστερήσεις. Η διαδικασία ξεκίνησε ήδη στις 13 Ιουλίου με την αποστολή του σχεδίου στους θεσμικούς φορείς της αγοράς, προκειμένου να ενημερωθούν για τους όρους συμμετοχής και να ξεκινήσει η προετοιμασία των επιχειρήσεων.
Έως τις 28 Ιουλίου η Ανεξάρτητη Αρχή θα συγκεντρώσει και θα αξιολογήσει τις παρατηρήσεις που θα υποβληθούν από τους εκπροσώπους της αγοράς, ενώ την επόμενη ημέρα οι προμηθευτές θα ενημερώσουν τις συνεργαζόμενες αλυσίδες για τους κωδικούς που προτίθενται να εντάξουν στην πρωτοβουλία, χωρίς όμως να κοινοποιούν τις νέες τιμές ή άλλα εμπορικά ευαίσθητα στοιχεία.
Ως τις 3 Αυγούστου θα οριστικοποιηθούν οι συμμετοχές και οι επιχειρήσεις θα ολοκληρώσουν τις απαραίτητες τεχνικές προσαρμογές στα πληροφοριακά τους συστήματα και στις διαδικασίες τιμολόγησης. Παράλληλα, θα προετοιμαστεί η ειδική σήμανση που θα συνοδεύει τα προϊόντα στα ράφια, καθώς και η ενότητα της πλατφόρμας PosoKanei, μέσω της οποίας οι καταναλωτές θα μπορούν να ενημερώνονται για τα προϊόντα που συμμετέχουν στην πρωτοβουλία.
Ως ημερομηνία αναφοράς για τον υπολογισμό των μειώσεων ορίζεται η 27η Αυγούστου, καθώς πάνω στην κανονική τιμή της συγκεκριμένης ημέρας θα υπολογίζεται η έκπτωση που αναλαμβάνει κάθε επιχείρηση. Η επίσημη έναρξη της πρωτοβουλίας έχει προγραμματιστεί για τις 31 Αυγούστου, οπότε θα ενεργοποιηθούν ταυτόχρονα οι νέες τιμές, η ειδική σήμανση στα καταστήματα και η ενημέρωση των καταναλωτών μέσω της ηλεκτρονικής πλατφόρμας. Η δράση θα διαρκέσει έως τις 31 Δεκεμβρίου, ενώ κάθε προϊόν θα παραμένει ενταγμένο για τουλάχιστον δύο μήνες.
PosoKanei, ειδική σήμανση και το τελικό «τεστ»
Η πρωτοβουλία θα συνοδευτεί από ειδική σήμανση στα ράφια των σούπερ μάρκετ, ώστε οι καταναλωτές να μπορούν να αναγνωρίζουν εύκολα τα προϊόντα που συμμετέχουν. Παράλληλα, στην πλατφόρμα PosoKanei θα δημιουργηθεί ειδική ενότητα, μέσω της οποίας θα παρουσιάζονται οι σχετικοί κωδικοί και οι μειωμένες τιμές, διευκολύνοντας τη σύγκριση μεταξύ των διαθέσιμων επιλογών. Ωστόσο, το έγγραφο διευκρινίζει ότι οι σχετικές πληροφορίες θα δημοσιοποιηθούν μόνο μετά την έναρξη της πρωτοβουλίας, ώστε να μη λειτουργήσουν ως σήμα προς την αγορά κατά τη φάση της προετοιμασίας.
Ιδιαίτερη έμφαση δίνεται και στον τρόπο με τον οποίο θα αξιολογηθεί η επιτυχία της πρωτοβουλίας. Όπως επισημαίνεται, το ζητούμενο δεν είναι να καταγραφεί ο μεγαλύτερος δυνατός αριθμός συμμετοχών ή προϊόντων, αλλά να προκύψει μετρήσιμο όφελος για τα νοικοκυριά μέσα από ουσιαστικές μειώσεις σε βασικές κατηγορίες αγαθών. Για τον λόγο αυτό, οι επιχειρήσεις καλούνται να επικεντρωθούν σε προϊόντα υψηλής κατανάλωσης, ενώ η Αρχή θα αξιολογήσει τα αποτελέσματα με βάση τον πραγματικό αντίκτυπο στην αγορά και όχι την έκταση της συμμετοχής.
Με το συγκεκριμένο σχέδιο η κυβέρνηση επιχειρεί να συνδυάσει δύο στόχους που συχνά θεωρούνται αντικρουόμενοι: από τη μία να πετύχει ουσιαστικές μειώσεις τιμών σε βασικά καταναλωτικά αγαθά και από την άλλη να διασφαλίσει ότι η διαδικασία θα εξελιχθεί χωρίς να δημιουργήσει στρεβλώσεις στον ανταγωνισμό. Το αν αυτή η ισορροπία μπορεί να μεταφραστεί σε ουσιαστική αποκλιμάκωση των τιμών, θα φανεί από τις 31 Αυγούστου, όταν οι μειώσεις θα αρχίσουν να αποτυπώνονται στα ράφια.
Διαβάστε ακόμη
Η ψευδαίσθηση των κινεζικών εισαγωγών πετρελαίου (γραφήματα)
Saab: Ξεπέρασε τις εκτιμήσεις με ιστορικό ανεκτέλεστο παραγγελιών 317,7 δισ. κορωνών
Η Γερμανία αλλάζει πλεύση για την Commerzbank – Ετοιμάζει τους όρους για το deal με τη UniCredit
Για όλες τις υπόλοιπες ειδήσεις της επικαιρότητας μπορείτε να επισκεφτείτε το Πρώτο Θέμα
Σχολίασε εδώ
Για να σχολιάσεις, χρησιμοποίησε ένα ψευδώνυμο.