Η προειδοποίηση που έστειλε η Ισλαμική Δημοκρατία του Ιράν προς τις μοναρχίες του Περσικού Κόλπου δεν ήταν απλώς ακόμη μία πολεμική δήλωση στο πλαίσιο της σύγκρουσης στη Μέση Ανατολή. Για πολλούς αναλυτές, αποτελεί ίσως το πιο ανησυχητικό μήνυμα που έχει εκτοξευθεί μέχρι σήμερα για το ενδεχόμενο μιας συνολικής αποσταθεροποίησης της παγκόσμιας ενεργειακής αγοράς.
Το μήνυμα των Φρουρών της Επανάστασης ήταν ωμό και απολύτως σαφές: εάν οι Ηνωμένες Πολιτείες και το Ισραήλ εξαπολύσουν νέες επιθέσεις και χρησιμοποιηθούν υποδομές ή εδάφη γειτονικών χωρών για επιχειρήσεις κατά του Ιράν, τότε οι πετρελαϊκές εγκαταστάσεις της περιοχής θα μετατραπούν σε στόχους αντιποίνων.
Πρακτικά, η απειλή αυτή μεταφράζεται σε έναν εφιάλτη για την παγκόσμια οικονομία: το ενδεχόμενο να τεθεί εκτός λειτουργίας ένα μεγάλο μέρος της παραγωγής πετρελαίου της Μέσης Ανατολής.
Τι σημαίνει ένα τέτοιο σενάριο
Η περιοχή του Περσικού Κόλπου παραμένει η καρδιά της παγκόσμιας ενεργειακής παραγωγής. Χώρες όπως η Σαουδική Αραβία, τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα, το Κουβέιτ και το Κατάρ παράγουν καθημερινά δεκάδες εκατομμύρια βαρέλια πετρελαίου και τεράστιες ποσότητες LNG που τροφοδοτούν την Ευρώπη και την Ασία.
Εάν ακόμη και μέρος αυτής της παραγωγής δεχθεί σοβαρό πλήγμα, οι συνέπειες θα είναι άμεσες και βίαιες.
Οι διεθνείς τιμές πετρελαίου θα μπορούσαν να εκτοξευθούν σε επίπεδα που ο κόσμος έχει να δει από τις μεγάλες πετρελαϊκές κρίσεις του προηγούμενου αιώνα. Ήδη οι αγορές αντιδρούν νευρικά μόνο στην πιθανότητα νέας κλιμάκωσης. Η παραμικρή ένδειξη απειλής στα Στενά του Ορμούζ αρκεί για να πυροδοτήσει άλμα στις τιμές.
Και αυτό συμβαίνει επειδή από το συγκεκριμένο θαλάσσιο πέρασμα διέρχεται περίπου το 20% του παγκόσμιου εμπορίου πετρελαίου και μεγάλες ποσότητες φυσικού αερίου.
Εάν το Ιράν προχωρούσε σε επιθέσεις εναντίον ενεργειακών εγκαταστάσεων ή εάν η ναυσιπλοΐα στα Στενά διακοπτόταν για μεγάλο διάστημα, τότε η παγκόσμια αγορά θα ερχόταν αντιμέτωπη με ένα τεράστιο έλλειμμα προσφοράς.
Πληθωρισμός, ύφεση και ακριβότερη ζωή
Ένα τέτοιο σοκ δεν θα περιοριζόταν μόνο στην ενέργεια. Θα περνούσε σχεδόν ακαριαία σε ολόκληρη την οικονομία.
Το κόστος μεταφορών θα εκτινασσόταν. Οι αεροπορικές εταιρείες θα επιβαρύνονταν από ακραία ακριβό καύσιμο. Η ναυτιλία θα αντιμετώπιζε τεράστιες αυξήσεις σε ασφάλιστρα και ναύλους. Οι βιομηχανίες θα έβλεπαν το κόστος παραγωγής να ανεβαίνει απότομα.
Αυτό θα οδηγούσε σε νέο κύμα πληθωρισμού σε μια περίοδο που πολλές οικονομίες εξακολουθούν να προσπαθούν να επανέλθουν από τις προηγούμενες ενεργειακές κρίσεις.
Οι τιμές τροφίμων, καταναλωτικών προϊόντων και βασικών αγαθών θα δέχονταν νέα πίεση, καθώς το ακριβό πετρέλαιο επηρεάζει ολόκληρη την αλυσίδα παραγωγής και διανομής.
Για πολλές χώρες, ειδικά για τις πιο αδύναμες οικονομίες που εξαρτώνται από εισαγόμενη ενέργεια, το σοκ θα μπορούσε να οδηγήσει ακόμη και σε ύφεση.
Η Ευρώπη σε νέα ενεργειακή παγίδα
Η Ευρωπαϊκή Ένωση βρίσκεται ήδη σε ευάλωτη θέση μετά τις αναταράξεις των τελευταίων ετών στην αγορά φυσικού αερίου.
Μια νέα μεγάλη κρίση στη Μέση Ανατολή θα μπορούσε να προκαλέσει νέο ενεργειακό πανικό, ιδιαίτερα εάν επηρεαστούν οι ροές LNG από τον Κόλπο.
Οι ευρωπαϊκές κυβερνήσεις θα αναγκάζονταν πιθανότατα να ενεργοποιήσουν έκτακτους μηχανισμούς στήριξης για νοικοκυριά και επιχειρήσεις, την ώρα που τα δημόσια οικονομικά πολλών κρατών παραμένουν ήδη πιεσμένα.
Ο κίνδυνος για τη ναυτιλία και το παγκόσμιο εμπόριο
Οι συνέπειες θα ήταν εξίσου σοβαρές και για το παγκόσμιο εμπόριο. Οι επιθέσεις σε ενεργειακές εγκαταστάσεις ή δεξαμενόπλοια θα αύξαναν δραματικά το κόστος ασφάλισης και θα περιόριζαν τις διαθέσιμες θαλάσσιες διαδρομές.
Πολλά πλοία θα αναγκάζονταν να ακολουθήσουν μεγαλύτερες και ακριβότερες διαδρομές, δημιουργώντας καθυστερήσεις στις παραδόσεις προϊόντων και νέες πιέσεις στις εφοδιαστικές αλυσίδες.
Το πιο ανησυχητικό στοιχείο, ωστόσο, είναι ότι κανείς δεν γνωρίζει πού θα σταματούσε μια τέτοια κλιμάκωση.
Εάν η σύγκρουση μετατρεπόταν σε ευρύτερο περιφερειακό πόλεμο, τότε η παγκόσμια οικονομία θα μπορούσε να εισέλθει σε μια περίοδο παρατεταμένης αστάθειας, με το πετρέλαιο να μετατρέπεται ξανά στο πιο επικίνδυνο γεωπολιτικό όπλο του πλανήτη.
Διαβάστε ακόμη
Economist: Η αποχώρηση των ΗΑΕ από τον OPEC δοκιμάζει τη συνοχή του πετρελαϊκού καρτέλ
Ερμότι (UBS): Υπερβολική η αισιοδοξία των αγορών απέναντι στη σύγκρουση με το Ιράν
Πώς η Ελβετία δημιούργησε μια μεγάλη βιομηχανία σοκολάτας
Για όλες τις υπόλοιπες ειδήσεις της επικαιρότητας μπορείτε να επισκεφτείτε το Πρώτο Θέμα