Παρά την εκεχειρία, ευρωπαίοι αξιωματούχοι επεξεργάζονται ήδη σχέδια για τη διαχείριση μιας περιορισμένης προσφοράς καυσίμων, με το ενδεχόμενο δελτίου να τίθεται πλέον ανοιχτά στο τραπέζι για πρώτη φορά. Ο επίτροπος Ενέργειας Dan Jørgensen αναφέρθηκε σε «όλα τα ενδεχόμενα», επιβεβαιώνοντας ότι η συζήτηση έχει μετακινηθεί από το επίπεδο των τιμών στο ζήτημα της επάρκειας.
Πηγές που συμμετέχουν στις διαβουλεύσεις κάνουν λόγο για μια εντελώς διαφορετική πραγματικότητα: τεχνικές ομάδες της Κομισιόν έχουν ήδη θέσει σε εφαρμογή «stress tests» για την αγορά καυσίμων, αξιολογώντας την αντοχή της Ευρώπης σε περίπτωση μερικής διακοπής ροών από τη Μέση Ανατολή. Το βασικό σενάριο που εξετάζεται δεν αφορά μια περαιτέρω άνοδο τιμών, αλλά το πώς θα αντιδράσουν οι χώρες αν προκύψει ταυτόχρονο πρόβλημα επάρκειας σε ολόκληρη την Ένωση.
Η εστία της ανησυχίας παραμένει τα Στενά του Ορμούζ και η εξάρτηση από τις προμήθειες καυσίμων των χωρών του Κόλπου. Δεδομένου ότι από την περιοχή διέρχεται σχεδόν το ένα πέμπτο της παγκόσμιας προσφοράς πετρελαίου, καθώς και σημαντικό ποσοστό LNG, το ζήτημα δεν είναι προς το παρόν η πλήρης διακοπή, αλλά η αστάθεια και οι διακυμάνσεις στις ροές.
Σύμφωνα με παράγοντες της αγοράς, τα προβλήματα σχετίζονται κυρίως με την εκτίναξη των ασφαλίστρων για τα δεξαμενόπλοια, τα οποία αυξήθηκαν κατά 30% έως 40% μέσα σε λίγες ημέρες, με αποτέλεσμα εταιρείες να αποφεύγουν συγκεκριμένες διαδρομές, ενώ αρκετά φορτία καθυστερούν ή επαναδρομολογούνται. Ήδη σε αγορές όπως η Αυστραλία και η Νοτιοανατολική Ασία παρατηρούνται καθυστερήσεις στις παραδόσεις.
Οι φόβοι αποτυπώνονται καθαρά στα σενάρια που εξετάζονται.
Στο τραπέζι βρίσκονται τρία επίπεδα παρέμβασης:
- Άμεση αξιοποίηση αποθεμάτων.
- Προτεραιοποίηση κατανάλωσης, με έμφαση σε τρόφιμα, δημόσια υγεία, βασικές μεταφορές
- Περιορισμός ζήτησης. Πρόκειται για τη βασική «κόκκινη γραμμή». Υψηλόβαθμα στελέχη εισηγούνται μηχανισμούς τύπου δελτίου ή περιορισμούς στη χρήση καυσίμων για μη κρίσιμες δραστηριότητες.
Παρά την έντονη κινητικότητα, οι αποφάσεις της Κομισιόν παραμένουν σε επίπεδο γενικών κατευθύνσεων, χωρίς τελική κατάληξη. Η απουσία ενιαίας ευρωπαϊκής γραμμής έχει ήδη οδηγήσει αρκετά κράτη-μέλη σε μονομερείς πρωτοβουλίες. Η Ιταλία εξετάζει περαιτέρω αποδέσμευση αποθεμάτων, η Ισπανία ενισχύει την καθημερινή παρακολούθηση της αγοράς, ενώ χώρες της Κεντρικής Ευρώπης αυξάνουν τα ελάχιστα επίπεδα αποθεμάτων.
Στις Βρυξέλλες, ωστόσο, καταγράφεται έντονος προβληματισμός. Οι ανησυχίες σχετίζονται με τις διαφορετικές εξαρτήσεις, τις άνισες αντοχές, αλλά και τα πολιτικά όρια κάθε χώρας.
Αν το πετρέλαιο προκαλεί ανησυχία, το φυσικό αέριο προκαλεί πραγματικό συναγερμό. Η αγορά LNG λειτουργεί χωρίς σημαντικά αποθέματα και χωρίς περίσσεια παραγωγής. Οι ζημιές σε υποδομές στον Περσικό Κόλπο και η μείωση της εξαγωγικής ικανότητας βασικών παικτών δημιουργούν μια κατάσταση όπου η αναπλήρωση της προσφοράς δεν είναι εύκολη, ενώ η αγορά παραμένει εξαιρετικά ευάλωτη σε νέα πλήγματα, με τις τιμές να μπορούν να κινηθούν έντονα και παρατεταμένα.
Αξιωματούχοι αναγνωρίζουν ότι «σε περίπτωση δεύτερου κύματος διαταραχών, η αγορά δεν θα προλάβει να προσαρμοστεί». Ως αποτέλεσμα, οι επιχειρήσεις αλλάζουν σταδιακά στρατηγική. Μεγάλοι όμιλοι, αν και με αυξημένο κόστος, ενισχύουν τα αποθέματά τους, «κλειδώνουν» τιμές μέσω συμβολαίων και επανεξετάζουν επενδύσεις που εξαρτώνται από το ενεργειακό κόστος. Ο κίνδυνος είναι ότι χώρες με μεγαλύτερη εξάρτηση από εισαγωγές και υψηλή φορολογία καυσίμων βλέπουν την κρίση να μεταφέρεται άμεσα στις τιμές, να επηρεάζει γρήγορα το κόστος μεταφορών και να διαχέεται σε ολόκληρη την οικονομία.
Διαβάστε ακόμη
Τι δείχνει για τη ζωή σου ο καφές που επιλέγεις
Πτήση αποχαιρετισμού ή επικίνδυνο ρίσκο; Πιλότος κατεβάζει Boeing στα 100 μέτρα και προκαλεί σάλο
Γιώργος Προκοπίου: Το μεγαλύτερο δεξαμενόπλοιό του, «Atokos», διέσχισε τα Στενά του Ορμούζ
Για όλες τις υπόλοιπες ειδήσεις της επικαιρότητας μπορείτε να επισκεφτείτε το Πρώτο Θέμα