Η νέα γεωπολιτική αναταραχή στη Μέση Ανατολή και η άνοδος των τιμών της ενέργειας επαναφέρουν στο προσκήνιο ένα ερώτημα που απασχολεί οικονομολόγους και κεντρικούς τραπεζίτες εδώ και δεκαετίες: πόσο ευάλωτη παραμένει η αμερικανική οικονομία στα πετρελαϊκά σοκ;
Τα τελευταία στοιχεία δείχνουν ότι οι Ηνωμένες Πολιτείες βρίσκονται σήμερα σε πολύ διαφορετική θέση σε σχέση με τη δεκαετία του 1970, όταν κάθε μεγάλη αναταραχή στην αγορά πετρελαίου μπορούσε να οδηγήσει σε εκτίναξη του πληθωρισμού, αύξηση της ανεργίας και επιβράδυνση της οικονομικής δραστηριότητας. Η ενίσχυση της εγχώριας παραγωγής πετρελαίου και φυσικού αερίου έχει αλλάξει ουσιαστικά την εικόνα, περιορίζοντας σημαντικά τις αρνητικές επιπτώσεις που προκαλούν οι ενεργειακές κρίσεις.
Νέα οικονομική ανάλυση καταλήγει στο συμπέρασμα ότι ένα σοβαρό πετρελαϊκό σοκ, όπως αυτό που θα μπορούσε να προκληθεί από την παρατεταμένη σύγκρουση με το Ιράν και τις αναταράξεις στις παγκόσμιες ενεργειακές ροές, εξακολουθεί να ασκεί ανοδικές πιέσεις στις τιμές. Ωστόσο, το μέγεθος της επίδρασης είναι πλέον αισθητά μικρότερο από εκείνο που παρατηρούνταν πριν από μισό αιώνα.
Ο πληθωρισμός παραμένει η βασική απειλή
Οι εκτιμήσεις δείχνουν ότι μια σημαντική άνοδος στις τιμές του πετρελαίου θα μπορούσε να αυξήσει τον δείκτη τιμών προσωπικής κατανάλωσης (PCE) κατά περίπου 1,5 ποσοστιαία μονάδα μέσα σε διάστημα ενός έτους. Αν και πρόκειται για μια αξιοσημείωτη επιβάρυνση, το μέγεθος αυτό παραμένει αρκετά χαμηλότερο από τις περίπου 2,2 ποσοστιαίες μονάδες που καταγράφονταν στα ενεργειακά σοκ της δεκαετίας του 1970.
Η διαφοροποίηση αυτή αποδίδεται κυρίως στη μεταβολή της ενεργειακής δομής των ΗΠΑ. Η χώρα δεν εξαρτάται πλέον στον ίδιο βαθμό από τις εισαγωγές πετρελαίου, καθώς η ανάπτυξη της παραγωγής σχιστολιθικού πετρελαίου και φυσικού αερίου έχει ενισχύσει σημαντικά την ενεργειακή της αυτάρκεια.
Παράλληλα, οι αγορές ενέργειας λειτουργούν πλέον σε ένα διαφορετικό περιβάλλον, με περισσότερες εναλλακτικές πηγές προμήθειας και μεγαλύτερη ευελιξία στην παραγωγή.
Η αγορά εργασίας δεν αντιδρά όπως παλιά
Η πιο εντυπωσιακή αλλαγή αφορά την απασχόληση. Τη δεκαετία του 1970, ένα μεγάλο ενεργειακό σοκ μπορούσε να μειώσει την αύξηση της απασχόλησης κατά περίπου 1,8 ποσοστιαίες μονάδες, προκαλώντας σοβαρές πιέσεις στην οικονομία.
Σήμερα, η συγκεκριμένη επίδραση έχει περιοριστεί δραστικά και σε μεγάλο βαθμό έχει σχεδόν εξαφανιστεί. Η εξήγηση βρίσκεται στο γεγονός ότι οι περιοχές που παράγουν πετρέλαιο και φυσικό αέριο επωφελούνται από την άνοδο των ενεργειακών τιμών, αντισταθμίζοντας μέρος των απωλειών που καταγράφονται σε άλλους κλάδους της οικονομίας.
Με άλλα λόγια, η αύξηση των τιμών της ενέργειας δεν λειτουργεί πλέον αποκλειστικά ως παράγοντας ύφεσης. Σε ορισμένες πολιτείες μετατρέπεται ταυτόχρονα και σε παράγοντα οικονομικής ενίσχυσης.
Οι κερδισμένοι και οι χαμένοι των υψηλών τιμών πετρελαίου
Οι παραγωγικές πολιτείες των ΗΠΑ αναδεικνύονται στους βασικούς ωφελημένους ενός τέτοιου σεναρίου. Περιοχές όπως το Τέξας, η Οκλαχόμα, η Αλάσκα, η Βόρεια Ντακότα και το Νέο Μεξικό διαθέτουν ισχυρή παρουσία στον ενεργειακό τομέα και μπορούν να καταγράψουν σημαντική αύξηση οικονομικής δραστηριότητας όταν οι τιμές του πετρελαίου ανεβαίνουν.
Οι εκτιμήσεις δείχνουν ότι στο Τέξας η απασχόληση θα μπορούσε να ενισχυθεί κατά περίπου 1,7 ποσοστιαίες μονάδες σε περίπτωση ενός μεγάλου ενεργειακού σοκ, καθώς η αύξηση της παραγωγής και των επενδύσεων δημιουργεί νέες θέσεις εργασίας.
Αντίθετα, πολιτείες με περιορισμένη ενεργειακή παραγωγή και μεγαλύτερη εξάρτηση από την κατανάλωση ενέργειας ενδέχεται να αντιμετωπίσουν αρνητικές συνέπειες. Η Μασαχουσέτη, για παράδειγμα, θα μπορούσε να καταγράψει μείωση της απασχόλησης κατά περίπου 0,4 ποσοστιαίας μονάδας.
Τι σημαίνει αυτό για τη Fed
Η νέα πραγματικότητα μεταβάλλει και τον τρόπο με τον οποίο η Ομοσπονδιακή Τράπεζα των ΗΠΑ καλείται να αντιμετωπίζει τα ενεργειακά σοκ. Εφόσον οι επιπτώσεις στην αγορά εργασίας είναι πλέον πιο περιορισμένες, η προσοχή στρέφεται κυρίως στις πληθωριστικές πιέσεις που προκαλεί η άνοδος των τιμών της ενέργειας.
Στο παρελθόν, η επιβράδυνση της απασχόλησης λειτουργούσε ως αντίβαρο στον πληθωρισμό, καθώς η ασθενέστερη οικονομική δραστηριότητα περιόριζε μέρος των ανοδικών πιέσεων στις τιμές. Σήμερα αυτός ο μηχανισμός φαίνεται να είναι πολύ πιο αδύναμος.
Για τον λόγο αυτό, οι υπεύθυνοι χάραξης πολιτικής ενδέχεται να χρειαστεί να δώσουν μεγαλύτερη έμφαση στον έλεγχο του πληθωρισμού σε περιόδους ενεργειακών αναταράξεων, ακόμη και αν η αγορά εργασίας συνεχίζει να εμφανίζει αξιοσημείωτη ανθεκτικότητα. Η μεταμόρφωση των ΗΠΑ σε έναν από τους μεγαλύτερους παραγωγούς πετρελαίου παγκοσμίως έχει αλλάξει τους κανόνες του παιχνιδιού, αλλά δεν έχει εξαφανίσει τον κίνδυνο που εξακολουθούν να αποτελούν οι ενεργειακές κρίσεις για τη σταθερότητα των τιμών.
Διαβάστε ακόμη
«Προσωπική διαφορά» στο Δημόσιο: Επεκτείνεται και στους προσληφθέντες
Μουντιάλ 2026 και χρηματιστήρια: Αρχίζει το ματς…
Για όλες τις υπόλοιπες ειδήσεις της επικαιρότητας μπορείτε να επισκεφτείτε το Πρώτο Θέμα
Σχολίασε εδώ
Για να σχολιάσεις, χρησιμοποίησε ένα ψευδώνυμο.