Οι αντικρουόμενες θέσεις του Προέδρου των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ και μεγάλων ευρωπαϊκών κυβερνήσεων ήρθαν στο προσκήνιο στη σύνοδο του σημαντικότερου ενεργειακού φορέα της Δύσης, που έλαβε χώρα την Πέμπτη, στο Παρίσι.

Για πρώτη φορά εδώ και εννέα χρόνια, ο Διεθνής Οργανισμός Ενέργειας — που δημιουργήθηκε από τις ανεπτυγμένες χώρες τη δεκαετία του 1970 για την εποπτεία της ενεργειακής ασφάλειας — δεν εξέδωσε κοινό ανακοινωθέν που να αποτυπώνει ενιαίες θέσεις για ζητήματα που κυμαίνονται από το κλίμα έως τον πόλεμο στην Ουκρανία. Αντ’ αυτού, δημοσιοποίησε «σύνοψη της προεδρίας» στο τέλος της διήμερης συνόδου των υπουργών του Οργανισμού.

Ο Αμερικανός υπουργός Ενέργειας Κρις Ράιτ δήλωσε επανειλημμένα πριν και κατά τη διάρκεια της συνάντησης ότι ο στόχος του λεγόμενου «Net Zero» (Καθαρό Μηδέν), ήτοι της επίτευξης ισορροπίας μεταξύ των αερίων του θερμοκηπίου που εκλύονται στην ατμόσφαιρα και αυτών που αφαιρούνται, με στόχο την εξουδετέρωση της κλιματικής αλλαγής, που από τον IEA είναι ανέφικτος, πολιτικά υποκινούμενος και λανθασμένος. Μάλιστα, δήλωσε ότι η Ουάσιγκτον εξετάζει και τη θέση της ως μέλος του οργανισμού, ωστόσο προτιμά να επιδιώξει αλλαγές εκ των έσω.

Το «καθαρό μηδέν» είναι «μια πλατφόρμα που έχει καταστήσει την ενέργεια ακριβότερη και έχει περιορίσει την ανάπτυξη της ενεργειακής παραγωγής», ανέφερε ο Ράιτ, προσθέτοντας ότι υπάρχει «μηδενική πιθανότητα να επιτευχθεί».

Η απόφαση να εκδοθεί σύνοψη της προεδρίας — και όχι κοινό ανακοινωθέν — αντανακλά τη δυσκολία γεφύρωσης των αποκλινουσών απόψεων μεταξύ των κορυφαίων κρατών-μελών, σύμφωνα με πρόσωπα που γνωρίζουν το θέμα. Είναι η πρώτη φορά που ο IEA, υπό την καθοδήγηση του εκτελεστικού διευθυντή Φατίχ Μπιρόλ, ακολουθεί αυτή την οδό από το 2017, αν και στο παρελθόν είχε συμβεί και άλλες φορές.

«Η μεγάλη πλειονότητα των υπουργών υπογράμμισε τη σημασία της ενεργειακής μετάβασης για την αντιμετώπιση της κλιματικής αλλαγής και επισήμανε την παγκόσμια μετάβαση προς το καθαρό μηδέν», αναφέρεται στη σύνοψη της προεδρίας.

Στο ίδιο κείμενο επισημαίνεται ότι οι υπουργοί «καταδίκασαν, με τον πλέον κατηγορηματικό τρόπο, τον παράνομο επιθετικό πόλεμο της Ρωσίας» κατά της Ουκρανίας.

Προσερχόμενος στη σύνοδο, ο Ράιτ είχε επικρίνει τον IEA επειδή, όπως είπε, τα τελευταία χρόνια λειτουργούσε ως «μαζορέτα» της ατζέντας του Net Zero, υποστηρίζοντας ότι την τελευταία δεκαετία επενδύθηκαν 10 τρισ. δολάρια σε καθαρές μορφές ενέργειας χωρίς απτά οφέλη.

Πάντως, μια πλήρης κατάρρευση των σχέσεων — που φοβούνταν ορισμένοι παρατηρητές — φαίνεται ότι αποφεύχθηκε, τουλάχιστον προς το παρόν.

Ο Ράιτ επαίνεσε, μάλιστα, τον Μπιρόλ για την αναπροσαρμογή των προβλέψεων του IEA σχετικά με τη ζήτηση ενέργειας και για το έργο του στην προώθηση καθαρών μεθόδων μαγειρέματος.

Η Ολλανδή υπουργός Κλίματος Σόφι Χέρμανς, που προήδρευσε της εκδήλωσης, δήλωσε ότι η τελική ανακοίνωση αποτέλεσε προσπάθεια «εύρεσης κοινού εδάφους».

Ο κόσμος έχει αλλάξει τα τελευταία χρόνια και ορισμένοι βιομηχανικοί κλάδοι στην Ευρώπη δοκιμάζονται, μεταξύ άλλων λόγω υψηλών τιμών και κόστους. «Δεν θέλουμε οι βιομηχανίες να μετακινηθούν εκτός Ολλανδίας και εκτός Ευρώπης» σε περιοχές όπου μπορούν να παράγουν χωρίς αποανθρακοποίηση, δήλωσε στο Bloomberg.

Πέρυσι, έπειτα από καταιγισμό επικρίσεων από Ρεπουμπλικανούς βουλευτές στην Ουάσινγκτον, ο IEA μετρίασε τη θέση του σχετικά με την πρόβλεψη για επικείμενη κορύφωση της ζήτησης πετρελαίου, επαναφέροντας σενάριο στο οποίο η παγκόσμια κατανάλωση συνεχίζει να αυξάνεται έως τα μέσα του αιώνα. Ορισμένοι Αμερικανοί πολιτικοί είχαν απειλήσει να περικόψουν τη χρηματοδότηση του οργανισμού.

«Δεν συμφωνούμε σε όλα, αλλά υπάρχουν ζητήματα στα οποία έχουμε κοινή αντίληψη — και ιδίως, βεβαίως, την επείγουσα ανάγκη αντιμετώπισης των προκλήσεων στην ενεργειακή τροφοδοσία», δήλωσε ο Γάλλος υπουργός Οικονομικών Ρολάν Λεσκύρ μετά τη σύνοδο.

Ο Μπιρόλ ανέφερε στην τελική συνέντευξη Τύπου ότι ο IEA — του οποίου οι προβλέψεις και οι αναλύσεις μελετώνται στενά από κυβερνήσεις και ειδικούς της αγοράς — θα διευρύνει την εστίασή του στην ενεργειακή ασφάλεια. Πρόκειται για ζήτημα άμεσης σημασίας, καθώς ο Πρόεδρος Τραμπ απειλεί με ανανεωμένη στρατιωτική δράση κατά του Ιράν, σημαντικού παραγωγού πετρελαίου στη Μέση Ανατολή. Τα συμβόλαια μελλοντικής εκπλήρωσης του Brent ξεπέρασαν τα 71 δολάρια το βαρέλι την Πέμπτη, εν μέσω εικασιών για τους κινδύνους ενδεχόμενης σύγκρουσης.

Ο Μπιρόλ υποστήριξε ότι τυχόν γεωπολιτικοί κραδασμοί θα μπορούσαν να μετριαστούν από το «σημαντικό» πλεόνασμα στις παγκόσμιες αγορές πετρελαίου, αποτέλεσμα της εκρηκτικής αύξησης της παραγωγής στην αμερικανική ήπειρο και της επιβράδυνσης της αύξησης της ζήτησης.