Σε αγώνα δρόμου για την πλήρη αξιοποίηση των περίπου 3,3 δισ. ευρώ που έχουν διατεθεί στην ενέργεια από το Ταμείο Ανάκαμψης έχει επιδοθεί το υπουργείο Περιβάλλοντος και Ενέργειας, καθώς η αντίστροφη μέτρηση για την ολοκλήρωση του προγράμματος έως το τέλος του 2026 επιβάλλει συνεχείς προσαρμογές στο χαρτοφυλάκιο των έργων και στις πηγές χρηματοδότησής τους.
Στην πράξη, βρίσκεται σε εξέλιξη μια μεγάλη άσκηση ανακατανομής έργων και πόρων μεταξύ διαφορετικών χρηματοδοτικών εργαλείων. Επενδύσεις που δεν μπορούν να ολοκληρωθούν εντός των ασφυκτικών προθεσμιών του RRF μεταφέρονται στο ΕΣΠΑ ή σε άλλες πηγές χρηματοδότησης και αντικαθίστανται από περισσότερο ώριμες παρεμβάσεις. Οι πόροι που απελευθερώνονται ανακατευθύνονται σε έργα που μπορούν να περάσουν εγκαίρως τη γραμμή του τερματισμού, με στόχο να μη μείνουν κοινοτικά κονδύλια αναξιοποίητα.
Η κινητικότητα αυτή εξηγεί και τις διαδοχικές αλλαγές που έχουν καταγραφεί το τελευταίο διάστημα στο ενεργειακό χαρτοφυλάκιο του Ταμείου Ανάκαμψης. Προγράμματα και επενδύσεις αλλάζουν χρηματοδοτική «στέγη», χωρίς αυτό, σύμφωνα με την πολιτική ηγεσία του ΥΠΕΝ και τον υφυπουργό Ενέργειας, Νίκο Τσάφο, να σημαίνει ότι εγκαταλείπονται ή ότι χάνονται οι αντίστοιχοι πόροι.
Η διαπραγμάτευση με ΕΕ
Την ίδια στιγμή, στο παρασκήνιο βρίσκεται σε εξέλιξη συνεχής διαπραγμάτευση με την Ευρωπαϊκή Επιτροπή για τον ακριβή ορισμό των οροσήμων κάθε επένδυσης. Το ζήτημα αποκτά ιδιαίτερη σημασία στα έργα αποθήκευσης ηλεκτρικής ενέργειας, όπου μια μονάδα μπορεί να έχει ολοκληρωθεί κατασκευαστικά, αλλά να εκκρεμεί η σύνδεσή της με το δίκτυο.
Το κρίσιμο ερώτημα είναι εάν ως ολοκλήρωση του έργου θα αναγνωριστεί η κατασκευή της μονάδας ή εάν θα απαιτείται και η πλήρης ηλεκτρική διασύνδεσή της. Πρόκειται για μια παράμετρο που μπορεί να κρίνει την επιλεξιμότητα των δαπανών, ιδιαίτερα σε περιπτώσεις όπου οι καθυστερήσεις δεν οφείλονται στους ίδιους τους επενδυτές.
Την εικόνα αυτή παρουσίασε τις προηγούμενες ημέρες ο υφυπουργός Περιβάλλοντος και Ενέργειας,Νίκος Τσάφος, κάνοντας μια συνολική αποτίμηση του ενεργειακού σκέλους του Ταμείου Ανάκαμψης και επιχειρώντας να απαντήσει στη συζήτηση γύρω από τα έργα που βγαίνουν από το RRF και τις συνεχείς αλλαγές στη χρηματοδότησή τους.
Το ενεργειακό πακέτο των 3,3 δισ. ευρώ
Από τα περίπου 18 δισ. ευρώ του ελληνικού Ταμείου Ανάκαμψης, το ενεργειακό σκέλος αντιστοιχεί σε περίπου 3,3 δισ. ευρώ. Εάν συνυπολογιστούν και οι υπόλοιπες δράσεις που βρίσκονται υπό την ευθύνη του υπουργείου Περιβάλλοντος και Ενέργειας, χωρίς να έχουν αμιγώς ενεργειακό χαρακτήρα, όπως έργα για τα δάση, τη βιοποικιλότητα και τον οδοφωτισμό, το συνολικό χαρτοφυλάκιο του ΥΠΕΝ προσεγγίζει τα 6 δισ. ευρώ.
Η καθαρά ενεργειακή παρέμβαση αναπτύσσεται σε τρεις βασικούς πυλώνες: την εξοικονόμηση ενέργειας, τις ΑΠΕ, την αποθήκευση και τα ηλεκτρικά δίκτυα και, τέλος, τη βιομηχανία και τις νέες ενεργειακές τεχνολογίες.
1,5 δισ. ευρώ στην εξοικονόμηση
Ο πρώτος μεγάλος πυλώνας, συνολικού προϋπολογισμού περίπου 1,5 δισ. ευρώ, αφορά τις δράσεις εξοικονόμησης ενέργειας.
Σε αυτόν εντάσσονται οι διαδοχικοί κύκλοι του «Εξοικονομώ», από το «Εξοικονομώ 2021» και το «Εξοικονομώ 2023» έως το «Εξοικονομώ – Ανακαινίζω» και το «Εξοικονομώ 2025», καθώς και τα προγράμματα για την εγκατάσταση ηλιακών θερμοσιφώνων και αντλιών θερμότητας.
Σύμφωνα με τα στοιχεία που παρουσιάστηκαν, περισσότεροι από 50.000 δικαιούχοι έχουν ενταχθεί στα προγράμματα «Εξοικονομώ», ενώ πάνω από 90.000 νοικοκυριά συμμετείχαν στις δράσεις για τους ηλιακούς θερμοσίφωνες και περισσότεροι από 90.000 δικαιούχοι στα προγράμματα για τις αντλίες θερμότητας.
Οι αριθμοί εξακολουθούν να μεταβάλλονται, καθώς αρκετές δράσεις βρίσκονται ακόμη σε εξέλιξη και συνεχίζουν να καταγράφονται νέες ολοκληρώσεις.
Πιο περιορισμένη ήταν η ανταπόκριση στα προγράμματα ενεργειακής αναβάθμισης των επιχειρήσεων. Περίπου 900 επιχειρήσεις συμμετείχαν στις σχετικές δράσεις, με το ΥΠΕΝ να αναγνωρίζει ότι το συγκεκριμένο σκέλος δεν εμφάνισε την ίδια δυναμική με τα προγράμματα που απευθύνονται στα νοικοκυριά.
1,5 δισ. ευρώ σε ΑΠΕ, αποθήκευση και δίκτυα
Ο δεύτερος μεγάλος πυλώνας, επίσης ύψους περίπου 1,5 δισ. ευρώ, συγκεντρώνει ένα ευρύ φάσμα επενδύσεων στις ανανεώσιμες πηγές ενέργειας, στην αποθήκευση και στις κρίσιμες υποδομές του ηλεκτρικού συστήματος.
Στο πακέτο περιλαμβάνονται η ενίσχυση του ΕΛΑΠΕ, τα προγράμματα φωτοβολταϊκών στις στέγες και στις αγροτικές εκμεταλλεύσεις, καθώς και οι τρεις διαγωνισμοί για την ανάπτυξη μονάδων αποθήκευσης ηλεκτρικής ενέργειας, συνολικού προϋπολογισμού περίπου 150 εκατ. ευρώ.
Ξεχωριστή θέση έχει το μεγάλο έργο αντλησιοταμίευσης της Αμφιλοχίας, για το οποίο έχουν κατευθυνθεί περίπου 250 εκατ. ευρώ, αποτελώντας μία από τις μεγαλύτερες μεμονωμένες ενεργειακές επενδύσεις που στηρίχθηκαν από το Ταμείο Ανάκαμψης.
Σημαντικοί πόροι διοχετεύονται παράλληλα σε επενδύσεις του ΑΔΜΗΕ και του ΔΕΔΔΗΕ, από έργα υπογειοποίησης έως την ενίσχυση και τον εκσυγχρονισμό των ηλεκτρικών δικτύων.
Στις χρηματοδοτούμενες παρεμβάσεις περιλαμβάνονται και μεγάλες ηλεκτρικές διασυνδέσεις, μεταξύ των οποίων η Δ΄ φάση των Κυκλάδων, αναδεικνύοντας τον κομβικό ρόλο που έχουν οι υποδομές μεταφοράς και διανομής στην ενεργειακή μετάβαση.
Τα 400 εκατ. ευρώ της πράσινης βιομηχανίας
Ο τρίτος πυλώνας, μικρότερος σε χρηματοδοτικό μέγεθος αλλά με σαφή βιομηχανικό προσανατολισμό, ανέρχεται σε περίπου 400 εκατ. ευρώ και αφορά τις νέες ενεργειακές τεχνολογίες και την ανάπτυξη εγχώριας παραγωγικής βάσης.
Στην κατηγορία αυτή εντάσσονται έργα υδρογόνου, μεταξύ των οποίων επενδύσεις της Motor Oil, έργα δέσμευσης και αποθήκευσης διοξειδίου του άνθρακα (CCS), το πρόγραμμα Producing Green και δράσεις για την παραγωγή πράσινου βιομηχανικού εξοπλισμού.
Στο ίδιο χαρτοφυλάκιο περιλαμβάνονται επενδύσεις για την παραγωγή καλωδίων και εξοπλισμού ενεργειακών τεχνολογιών, με στόχο η ενεργειακή μετάβαση να συνδεθεί με την ανάπτυξη εγχώριας βιομηχανικής δραστηριότητας.
Γιατί βγήκαν «Απόλλων» και «Ηλέκτρα»
Στη μεγάλη αναδιάταξη του χαρτοφυλακίου εντάσσεται και η έξοδος από το Ταμείο Ανάκαμψης γνωστών δράσεων, όπως τα προγράμματα «Απόλλων» και «Ηλέκτρα».
Η αφαίρεσή τους από το RRF δεν σημαίνει, σύμφωνα με το ΥΠΕΝ, εγκατάλειψη των έργων. Όταν διαπιστώνεται ότι μια παρέμβαση δεν μπορεί να ολοκληρωθεί εντός των αυστηρών προθεσμιών του 2026, μεταφέρεται σε άλλο χρηματοδοτικό εργαλείο και η θέση της στο Ταμείο καταλαμβάνεται από ένα περισσότερο ώριμο έργο.
Οι πόροι που απελευθερώνονται μπορούν έτσι να κατευθυνθούν σε δράσεις εξοικονόμησης, έργα ηλεκτρικών δικτύων ή άλλες επενδύσεις που διαθέτουν μεγαλύτερη ωριμότητα και μπορούν να ολοκληρωθούν εγκαίρως.
Διαβάστε ακόμη
Μητσοτάκης: Η ατζέντα καθημερινότητας πριν από τη ΔΕΘ – Ασφάλεια, καύσιμα και περιοδείες
Για όλες τις υπόλοιπες ειδήσεις της επικαιρότητας μπορείτε να επισκεφτείτε το Πρώτο Θέμα