Να βγάλει από τη στασιμότητα και τη χαμηλή διείσδυση τα έργα αποθήκευσης επιχειρεί το υπουργείο Περιβάλλοντος και Ενέργειας, ανοίγοντας τον δρόμο για τη χορήγηση όρων σύνδεσης σε ένα μεγάλο επενδυτικό pipeline που προσεγγίζει συνολικά τα 7 GW.
Με το πρώτο μεγάλο κεφάλαιο της αγοράς μπαταριών, να συνδέεται με τους τρεις διαγωνισμούς του Ταμείου Ανάκαμψης και τα περίπου 900 MW έργων την περίοδο 2023-2025, να κλείνει σταδιακά, το βάρος μετατοπίζεται πλέον στο επόμενο κύμα επενδύσεων και κυρίως στην επιτάχυνση των όρων σύνδεσης.
Πρόκειται για δύο μεγάλες «ουρές» έργων: από τη μία τους αυτόνομους σταθμούς αποθήκευσης χωρίς επιδοτήσεις και με προτεραιότητα στους όρους σύνδεσης (merchant) και από την άλλη τα έργα ΑΠΕ στα οποία προστίθενται μπαταρίες, στο πλαίσιο των ρυθμίσεων 11Α και 11Β.
Ο σχεδιασμός του ΥΠΕΝ προβλέπει ότι από τα περίπου 530 MW μπαταριών που βρίσκονται σήμερα σε λειτουργία, η αγορά θα προσεγγίσει το 1 GW έως το τέλος του έτους και τα 1,4-1,5 GW μέσα στους επόμενους δώδεκα μήνες. Ο επόμενος μεγάλος στόχος είναι τα 3 GW μπαταριών έως το τέλος του 2028.
Πρόκειται για στόχο που αφορά σε μπαταρίες λιθίου και δεν περιλαμβάνει την αντλησιοταμίευση της Αμφιλοχίας, η οποία, εφόσον ενταχθεί στο ίδιο χρονικό παράθυρο, θα προστεθεί στην αποθηκευτική ισχύ του συστήματος.
Οι δύο ουρές και η δεξαμενή των 7 GW
Σήμερα περίπου 7 GW έργων αποθήκευσης περιμένουν όρους σύνδεσης. Η μία μεγάλη δεξαμενή αφορά τους αυτόνομους σταθμούς αποθήκευσης, με συνολικές αιτήσεις περίπου 4,7 GW. Από αυτές, περίπου 3,8 GW αφορούν έργα στο σύστημα του ΑΔΜΗΕ και περί τα 900 MW έργα στο δίκτυο του ΔΕΔΔΗΕ.
Η δεύτερη «ουρά» περιλαμβάνει περίπου 2,5 GW έργων προσθήκης αποθήκευσης σε σταθμούς ΑΠΕ, στο πλαίσιο των ρυθμίσεων 11Α και 11Β.
Στόχος του ΥΠΕΝ είναι, μπαίνοντας στο φθινόπωρο, να έχει ξεκινήσει η χορήγηση όρων σύνδεσης σε όσο το δυνατόν περισσότερα έργα από τις δύο κατηγορίες, ώστε να αρχίσει να ξεμπλοκάρει το pipeline.
Για τα έργα του 11Α και 11Β, η εκτίμηση του υπουργείου είναι ότι δεν υπάρχει πλέον κάποια πρόσθετη εκκρεμότητα που να εμποδίζει τον ΑΔΜΗΕ να αρχίσει να χορηγεί όρους σύνδεσης. Μέχρι σήμερα και για λόγους που συνδέονται με την διαθεσιμότητα του ηλεκτρικού χώρου δεν έχουν δοθεί όροι για τη συγκεκριμένη κατηγορία, ωστόσο στο ΥΠΕΝ εκτιμούν ότι η διαδικασία μπορεί να ξεκινήσει σύντομα.
Το πρόβλημα εντάσσεται στη γενικότερη εικόνα συμφόρησης του ηλεκτρικού συστήματος. Το «overbooking» έργων είχε οδηγήσει τον ΑΔΜΗΕ να βάλει ουσιαστικά φρένο σε νέους όρους σύνδεσης, καθώς μεγάλα τμήματα του συστήματος εμφανίζονταν κορεσμένα. Οι μπαταρίες, ωστόσο, αντιμετωπίζονται ως διαφορετική κατηγορία έργων και η κατεύθυνση που έχει δοθεί είναι να αναζητηθούν λύσεις για την επιτάχυνση της σύνδεσής τους.
Η λίστα των αυτόνομων μπαταριών
Πιο σύνθετη είναι η εικόνα στους αυτόνομους σταθμούς αποθήκευσης εμπορικής λειτουργίας, τις λεγόμενες merchant μπαταρίες, όπου ο μεγάλος αριθμός αιτήσεων (περί τις 800) απαιτεί έλεγχο της πληρότητας των φακέλων.
Η αξιολόγηση βρίσκεται σε εξέλιξη και, σύμφωνα με τον υφυπουργό Περιβάλλοντος και Ενέργειας, Νίκο Τσάφο, ο ρυθμός εξέτασης των αιτήσεων έχει επιταχυνθεί σημαντικά. Ο αρχικός εσωτερικός στόχος ήταν η λίστα να έχει ολοκληρωθεί πριν από τον Αύγουστο. Ωστόσο, το ίδιο το υπουργείο αφήνει ανοικτό το ενδεχόμενο μικρής καθυστέρησης. Εάν η διαδικασία δεν κλείσει εντός Ιουλίου, η έκδοση της λίστας δεν αναμένεται μέσα στον Δεκαπενταύγουστο, αλλά μετατίθεται προς το τέλος Αυγούστου.
Σε κάθε περίπτωση, το μήνυμα είναι ότι η χορήγηση όρων σύνδεσης δεν θα περιμένει υποχρεωτικά να ολοκληρωθούν ταυτόχρονα όλες οι διαδικασίες. Το ενδεχόμενο τμηματικής προώθησης έργων παραμένει ανοικτό, ανάλογα και με τον χρόνο ολοκλήρωσης της αξιολόγησης των 4,7 GW. Όπως επισημαίνεται αρμοδίως, ο στόχος είναι να πάρουν όρους σύνδεσης όσο το δυνατόν περισσότερα έργα και όσο το δυνατόν ταχύτερα.
Από τα 530 MW στο 1,5 GW σε δώδεκα μήνες
Σήμερα βρίσκονται σε λειτουργία περίπου 530 MW μπαταριών. Στο δίκτυο του ΔΕΔΔΗΕ υπολογίζονται περίπου 100 MW μικρών συστημάτων αποθήκευσης, κυρίως μπαταρίες που εγκαταστάθηκαν μαζί με φωτοβολταϊκά στο πλαίσιο του προγράμματος «Φωτοβολταϊκά στη Στέγη». Για το επόμενο κύμα έργων, στο ΥΠΕΝ υποστηρίζουν ότι υπάρχει πλέον σαφής ορατότητα «έργο προς έργο» (visibility).
Πρόκειται κυρίως για επενδύσεις που έχουν περάσει από τους διαγωνισμούς αποθήκευσης και βρίσκονται σε υψηλό βαθμό ετοιμότητας. Αρκετά έργα έχουν κατασκευαστεί ή βρίσκονται κοντά στην ολοκλήρωση, αλλά περιμένουν τα έργα σύνδεσης με το δίκτυο. Σε άλλες περιπτώσεις, η σύνδεση είναι τεχνικά πιο σύνθετη και τα έργα αναμένεται να μετακινηθούν χρονικά προς τα πίσω.
Με βάση αυτή την εικόνα, το ΥΠΕΝ εκτιμά ότι από τα 530 MW σήμερα η εγκατεστημένη ισχύς θα φτάσει περίπου στο 1 GW έως το τέλος του 2026 και στα 1,4-1,5 GW έως τον Ιούνιο ή τον Ιούλιο του 2027. Το 1,5 GW αποτελεί, σύμφωνα με την πολιτική ηγεσία του υπουργείου, μέγεθος για το οποίο υπάρχει συγκεκριμένη εικόνα ανά έργο και όχι απλώς ένας θεωρητικός στόχος.
Άλλο 1,5 GW έως το 2028
Το επόμενο βήμα είναι η προσθήκη ακόμη 1,5 GW έως το τέλος του 2028, ώστε η συνολική ισχύς των μπαταριών να φτάσει τα 3 GW. Το δεύτερο αυτό κύμα αναμένεται να προέλθει από τη μεγάλη δεξαμενή των περίπου 7 GW που σήμερα περιμένουν όρους σύνδεσης. Η λογική του ΥΠΕΝ είναι ότι, όσο περισσότερα έργα αποκτούν πρόσβαση στο δίκτυο, τόσο περισσότερες επενδύσεις θα αρχίσουν να υλοποιούνται και να τροφοδοτούν τον στόχο του 2028.
Η τεχνική άσκηση, πάντως, κάθε άλλο παρά απλή είναι. Όπως χαρακτηριστικά επισημάνθηκε, ο ΑΔΜΗΕ έχει χορηγήσει περίπου 36 GW όρων σύνδεσης σε όλη την ιστορία του και για όλες τις τεχνολογίες. Η απαίτηση να δοθούν όροι σε 7 GW αποθήκευσης μέσα σε διάστημα λίγων μηνών δεν θεωρείται ρεαλιστική, ιδιαίτερα όσο το ηλεκτρικό σύστημα γίνεται περισσότερο κορεσμένο και η εξέταση κάθε νέου έργου πιο σύνθετη.
Δύο λιγότερες μονάδες αερίου στις ακριβές ώρες
Η ανάπτυξη των μπαταριών αναμένεται να αλλάξει και τη λειτουργία της χονδρεμπορικής αγοράς, κυρίως τις απογευματινές και βραδινές ώρες, όταν αυξάνεται η συμμετοχή των μονάδων φυσικού αερίου.
Σύμφωνα με την ανάλυση του ΥΠΕΝ, το φυσικό αέριο επηρεάζει την τιμή της ηλεκτρικής ενέργειας με δύο τρόπους. Ο πρώτος είναι το κόστος του καυσίμου και των δικαιωμάτων CO₂. Ο δεύτερος είναι ο αριθμός των μονάδων αερίου που απαιτείται να λειτουργήσουν για να καλυφθεί η ζήτηση.
Οι ιδανικές συνθήκες, επομένως, δεν είναι μόνο να είναι φθηνότερο το φυσικό αέριο, αλλά και να χρειάζεται μικρότερη χρήση του στην ηλεκτροπαραγωγή.
Σε αυτό το πεδίο αναμένεται να παρέμβουν τα 1,5 GW μπαταριών. Ως μέγεθος ισχύος, η πολιτική ηγεσία του ΥΠΕΝ παρομοιάζει την είσοδό τους στο σύστημα με την προσθήκη δύο μονάδων των περίπου 800 MW, δηλαδή δύο μονάδων μεγέθους Κομοτηνής.
Το παράδειγμα που δίνεται είναι χαρακτηριστικό: εκεί όπου το σύστημα θα χρειαζόταν να θέσει σε λειτουργία πέντε μονάδες φυσικού αερίου, η αξιοποίηση των μπαταριών θα μπορούσε να περιορίσει την ανάγκη στις τρεις.
Η δύσκολη εξίσωση του CRM
Η ταχεία διείσδυση της αποθήκευσης ανοίγει ταυτόχρονα τη συζήτηση για το μέλλον των μονάδων φυσικού αερίου και τον μηχανισμό αποζημίωσης ισχύος, το CRM.
Η συζήτηση βρίσκεται ακόμη σε στάδιο αξιολόγησης των δεδομένων και των παραδοχών, σε συνεργασία με τον ΑΔΜΗΕ. Στο ΥΠΕΝ δεν έχουν καταλήξει ακόμη αν απαιτείται CRM, ποιας έκτασης θα πρέπει να είναι και σε ποιο χρονικό σημείο θα χρειαστεί.
Η εξίσωση γίνεται ακόμη πιο σύνθετη εάν στον στόχο των 3 GW μπαταριών προστεθεί η αντλησιοταμίευση της Αμφιλοχίας, ανεβάζοντας την αποθηκευτική ισχύ του συστήματος κοντά στα 4 GW.
Το υπουργείο επιχειρεί να αποφύγει δύο αντίθετους κινδύνους: να υπερπληρώσει μονάδες φυσικού αερίου για να παραμείνουν διαθέσιμες ενώ το σύστημα δεν τις χρειάζεται ή, αντίθετα, να υποτιμήσει τις ανάγκες επάρκειας και να βρεθεί χωρίς τις απαιτούμενες εφεδρείες.
Διαβάστε ακόμη
Έκθεση Κομισιόν: Πρωταθλήτρια στους φόρους της εργασίας η Ελλάδα
Ταμείο Ανάκαμψης: Η μεγάλη αναδιάταξη των 3,3 δισ. ευρώ της ενέργειας
Μουντιάλ: Πώς μια πινακίδα δείχνει τέσσερις διαφημίσεις την ίδια στιγμή
Για όλες τις υπόλοιπες ειδήσεις της επικαιρότητας μπορείτε να επισκεφτείτε το Πρώτο Θέμα
Σχολίασε εδώ
Για να σχολιάσεις, χρησιμοποίησε ένα ψευδώνυμο.