Η Ευρωπαϊκή Ένωση γυρίζει σελίδα στη στρατηγική της για τα «πράσινα» καύσιμα, βγάζοντας τη σόγια από τον πυρήνα των σχεδιασμών της. Μετά από νέα αξιολόγηση της Ευρωπαϊκή Επιτροπή, τα βιοκαύσιμα που παράγονται από έλαιο σόγιας δεν θα προσμετρώνται πλέον στους στόχους για τις ανανεώσιμες πηγές ενέργειας, καθώς διαπιστώθηκε ότι συνδέονται άμεσα με εκτεταμένη αποψίλωση δασικών εκτάσεων.

Η απόφαση σηματοδοτεί σταδιακή απεξάρτηση από μια πρώτη ύλη που για χρόνια παρουσιαζόταν ως βιώσιμη εναλλακτική στο πετρέλαιο κίνησης. Ωστόσο, τα στοιχεία δείχνουν ότι η καλλιέργεια σόγιας απαιτεί τεράστιες εκτάσεις γης, οδηγώντας συχνά σε αλλαγή χρήσης γης και σε καταστροφή δασών, προκειμένου να εξευρεθούν νέες καλλιεργήσιμες επιφάνειες.

Η σόγια θεωρούνταν μέχρι σήμερα βασικό συστατικό των ευρωπαϊκών βιοκαυσίμων. Τα συγκεκριμένα καύσιμα, τα οποία παράγονται από το έλαιο του φυτού, μπορούσαν να χρησιμοποιηθούν σε συμβατικούς πετρελαιοκινητήρες χωρίς ουσιαστικές τεχνικές παρεμβάσεις. Στην πράξη, όμως, η περιβαλλοντική τους επίδοση αποδεικνύεται πολύ πιο προβληματική από ό,τι αρχικά εκτιμάτο.

Σύμφωνα με τον υπεύθυνο για τα βιοκαύσιμα της Ευρωπαϊκή Ομοσπονδία Μεταφορών και Περιβάλλοντος, Σιάν Ντιλέινι, «τα βιοκαύσιμα σόγιας είναι δύο φορές πιο επιβλαβή για τον πλανήτη από το ορυκτό ντίζελ».

Όπως επισημαίνει, η σταδιακή κατάργησή τους αποτελεί αναγκαία επιλογή, καθώς διασφαλίζει ότι οι καλλιέργειες από τις Ηνωμένες Πολιτείες, τη Βραζιλία και την Αργεντινή δεν θα διοχετεύονται στις ευρωπαϊκές δεξαμενές καυσίμων, ιδιαίτερα σε μια περίοδο κατά την οποία η ΕΕ έχει υπογράψει εμπορική συμφωνία με το μπλοκ Mercosur.
Η ανησυχία δεν αφορά μόνο τις άμεσες εκπομπές, αλλά κυρίως τις έμμεσες επιπτώσεις από την αλλαγή χρήσης γης. Όταν δασικές εκτάσεις μετατρέπονται σε χωράφια, το περιβαλλοντικό αποτύπωμα διογκώνεται, ακυρώνοντας σε μεγάλο βαθμό τα θεωρητικά οφέλη των βιοκαυσίμων.

Τι ισχύει για άλλες πρώτες ύλες

Παράλληλα, άλλες καλλιέργειες που συνδέονται με υψηλό κίνδυνο αλλαγής χρήσης γης, όπως το ζαχαροκάλαμο, παραμένουν οριακά κάτω από το σχετικό κατώφλι που έχει θέσει η Ένωση. Αυτό σημαίνει ότι μπορούν να συνεχίσουν να υπολογίζονται στους ευρωπαϊκούς στόχους για τις ανανεώσιμες πηγές ενέργειας και να αξιοποιούνται για παραγωγή βιοκαυσίμων.

Η επιλογή αυτή προκαλεί συζητήσεις, καθώς περιβαλλοντικές οργανώσεις υποστηρίζουν ότι τα βιοκαύσιμα που βασίζονται σε καλλιέργειες τροφίμων και ζωοτροφών αποτελούν αμφιλεγόμενη λύση. «Τα βιοκαύσιμα για καλλιέργειες τροφίμων και ζωοτροφών είναι κακή ιδέα, ήρθε η ώρα να ξεπεράσουμε την καύση», τονίζει ο Σιάν Ντιλέινι, υπογραμμίζοντας την ανάγκη μετάβασης σε εναλλακτικές τεχνολογίες χαμηλότερου αποτυπώματος.

Από το 2009 μέχρι σήμερα

Τα βιοκαύσιμα εντάχθηκαν δυναμικά στο ευρωπαϊκό ενεργειακό μείγμα μετά την υιοθέτηση της οδηγίας για τις Ανανεώσιμες Πηγές Ενέργειας το 2009. Στο πλαίσιο αυτής της στρατηγικής, το 2019 αποφασίστηκε η σταδιακή κατάργηση του βιοκαυσίμου από φοινικέλαιο έως το 2030, λόγω των επιπτώσεών του στην τροπική αποψίλωση.

Η σόγια φαίνεται πλέον να ακολουθεί την ίδια πορεία, με χρονικό ορίζοντα σταδιακής απόσυρσης τα επόμενα χρόνια. Την ίδια στιγμή, η προσοχή στρέφεται στο ζαχαροκάλαμο, το οποίο αποκτά προτεραιότητα ως πρώτη ύλη.

Σήμερα, περισσότεροι από 100 εκατομμύρια τόνοι ζαχαροκάλαμου κατευθύνονται ετησίως στην παγκόσμια παραγωγή βιοκαυσίμων, ενώ οι εκτιμήσεις αναφέρουν ότι η ποσότητα αυτή ενδέχεται να αυξηθεί κατά περίπου 50% έως το 2030.

Η νέα κατεύθυνση της ΕΕ εντάσσεται σε μια ευρύτερη προσπάθεια εξορθολογισμού της πράσινης μετάβασης, με αυστηρότερα κριτήρια βιωσιμότητας. Η συζήτηση πλέον μετατοπίζεται από το αν ένα καύσιμο είναι «ανανεώσιμο» στα χαρτιά, στο κατά πόσο είναι πραγματικά φιλικό προς το κλίμα σε ολόκληρο τον κύκλο ζωής του.

Διαβάστε ακόμη 

Πετρελαϊκή καταιγίδα: Τέσσερα απειλητικά σενάρια στη σκιά πιθανής επίθεσης των ΗΠΑ στο Ιράν

Ο Ντάιμον προειδοποιεί: Οι ανταγωνιστές κάνουν ανόητα πράγματα – Κίνδυνος νέας κρίσης

Η αναγέννηση των πολυτελών γραφείων

Για όλες τις υπόλοιπες ειδήσεις της επικαιρότητας μπορείτε να επισκεφτείτε το Πρώτο Θέμα