Αντιμέτωπος με μία από τις πιο δύσκολες περιόδους των τελευταίων ετών βρίσκεται ο κατασκευαστικός κλάδος στην Ελλάδα, καθώς η εκτόξευση του ενεργειακού κόστους και των τιμών των βασικών υλικών δημιουργεί συνθήκες ασφυξίας για τα δημόσια έργα. Στελέχη της αγοράς κάνουν λόγο για μια «τέλεια καταιγίδα», όπου η αύξηση του πετρελαίου συμπαρασύρει ολόκληρη την παραγωγική διαδικασία, από τα εργοτάξια μέχρι τις πρώτες ύλες.
«Το πετρέλαιο επηρεάζει τα πάντα: από τα μηχανήματα μέχρι τα λατομεία και την παραγωγή σκυροδέματος. Δεν υπάρχει στάδιο της κατασκευής που να μένει ανεπηρέαστο», σημειώνει υψηλόβαθμο στέλεχος τεχνικής εταιρείας, περιγράφοντας το εύρος των επιπτώσεων. Η αύξηση της τιμής του πετρελαίου που φτάνει το 30% δεν περιορίζεται μόνο στα καύσιμα, αλλά μεταφέρεται άμεσα στα παράγωγα του πετρελαίου, τα οποία σε πολλές περιπτώσεις εμφανίζουν ακόμη μεγαλύτερες ανατιμήσεις.
Η πιο χαρακτηριστική περίπτωση είναι η άσφαλτος, πρώτη ύλη για όλα τα έργα οδοποιίας, η τιμή της οποίας έχει σχεδόν διπλασιαστεί, από περίπου 320 ευρώ ο τόνος σε επίπεδα που πλέον φτάνουν τα 610 ευρώ. Η εξέλιξη αυτή ανατρέπει πλήρως τους προϋπολογισμούς έργων που είχαν καταρτιστεί με εντελώς διαφορετικά δεδομένα. «Μιλάμε για διπλασιασμό τιμών σε βασικά υλικά. Τα ασφαλτικά έργα που είχαν προϋπολογιστεί με συγκεκριμένα κόστη πλέον βγαίνουν εκτός ελέγχου», τονίζει παράγοντας του κλάδου. Εάν η κρίση δεν αποκλιμακωθεί και διατηρηθεί για 1 έως 2 μήνες ακόμη, οι εταιρείες βλέπουν ότι θα επεκταθεί σε όλη την αγορά.
Ανατιμήσεις σε όλα τα παράγωγα του πετρελαίου
Οι επιπτώσεις δεν περιορίζονται μόνο στα ασφαλτικά. Υλικά όπως το πολυαιθυλένιο, το PVC και οι σωλήνες έχουν ακολουθήσει αντίστοιχη ανοδική πορεία, δημιουργώντας αλυσιδωτά προβλήματα στην εκτέλεση έργων. Χαρακτηριστικό παράδειγμα αποτελεί μεγάλο αρδευτικό έργο προϋπολογισμού 80 εκατ. ευρώ, όπου οι αρχικές μαζικές παραγγελίες υλικών έχουν σταματήσει μέχρι να αξιολογηθεί η κρίση.
Όπως εξηγούν αρμόδιες πηγές με γνώση των ειδικών συνθηκών, η αγορά έχει αλλάξει δραματικά τις τελευταίες τρεις εβδομάδες των εχθροπραξιών στην Μέση Ανατολή, με τους προμηθευτές να αποφεύγουν κάθε δέσμευση τιμής, να απαιτούν πλήρη προκαταβολή και να μεταθέτουν τις παραδόσεις ακόμη και επτά μήνες αργότερα.
Μέσα σε αυτό το περιβάλλον, στελέχη της αγοράς κάνουν λόγο και για φαινόμενα κερδοσκοπίας που εντείνονται λόγω της κρίσης. «Υπάρχουν περιπτώσεις όπου η κατάσταση χρησιμοποιείται ως πρόσχημα. Βλέπουμε υπερβολικές αυξήσεις και πρακτικές που δεν δικαιολογούνται πλήρως από το κόστος», σημειώνει χαρακτηριστικά άνθρωπος του χώρου. Όπως αναφέρει, ακόμη και υλικά όπως φωτιστικά, μάρμαρα και ασανσέρ έχουν ανατιμηθεί!
Ασφυκτικές πιέσεις για τα έργα του RRF
Η πίεση γίνεται ακόμη πιο έντονη λόγω των αυστηρών χρονοδιαγραμμάτων που συνοδεύουν τα έργα του Ταμείου Ανάκαμψης. Με ορίζοντα ολοκλήρωσης των έργων τον προσεχή Αύγουστο, οι εταιρείες βρίσκονται αντιμέτωπες με έναν αγώνα δρόμου υπό δυσμενείς συνθήκες. «Έχουμε μπροστά μας λιγότερους από πέντε μήνες για να ολοκληρώσουμε κρίσιμα έργα. Είναι ένας διπλός αγώνας, τόσο τεχνικός όσο και οικονομικός», επισημαίνει στέλεχος μεγάλου κατασκευαστικού ομίλου.
Στρεβλώσεις στο σύστημα αναθεώρηση τιμών
Την ίδια στιγμή, σοβαρές στρεβλώσεις καταγράφονται και στο θεσμικό πλαίσιο αναθεώρησης τιμών που αφορά τα δημόσια έργα. Οι τελευταίοι διαθέσιμοι συντελεστές αφορούν το πρώτο τρίμηνο του 2022, γεγονός που σημαίνει ότι οι σημερινές αναθεωρήσεις υπολογίζονται με δεδομένα που δεν ανταποκρίνονται στην πραγματικότητα της αγοράς. «Είμαστε στο 2026 και λειτουργούμε με συντελεστές του 2022. Αυτό είναι εκτός τόπου και χρόνου», υπογραμμίζει παράγοντας του κλάδου.
Παράλληλα, το υφιστάμενο σύστημα αναθεώρησης, το οποίο βασίζεται σε περιοδικούς και διοικητικά καθοριζόμενους συντελεστές, χαρακτηρίζεται από έντονη γραφειοκρατία και αδυναμία να παρακολουθήσει τις ταχύτατες μεταβολές των τιμών. Η απουσία ενεργών επιτροπών και η καθυστέρηση στην έκδοση επικαιροποιημένων συντελεστών οδηγούν σε ένα καθεστώς αβεβαιότητας ακόμη και σε δικαστικές προσφυγές που δεν έχουν δικαιώσει τις εργοληπτικές εταιρείες. Όπως επισημαίνουν στελέχη του κλάδου, η λύση δεν μπορεί να είναι άλλη από την υιοθέτηση ενός μηχανισμού αυτόματης τιμαριθμικής αναπροσαρμογής, ο οποίος θα συνδέει το κόστος των έργων με συγκεκριμένους δείκτες της αγοράς.
«Η αναθεώρηση πρέπει να γίνει ένας ζωντανός μηχανισμός. Όπως αλλάζουν καθημερινά οι τιμές των καυσίμων, έτσι πρέπει να προσαρμόζονται και οι τιμές των βασικών υλικών που καθορίζουν το κόστος των έργων», τονίζει χαρακτηριστικά παράγοντας του κλάδου. «Δεν μπορείς να λειτουργείς με μηχανισμούς άλλης εποχής όταν οι τιμές αλλάζουν καθημερινά. Χρειάζεται ένα σύγχρονο, ευέλικτο σύστημα που να ακολουθεί την πραγματική οικονομία και να προσαρμόζεται αυτόματα, χωρίς καθυστερήσεις και γραφειοκρατία».
Διαβάστε ακόμη
Συναγερμός στη ναυτιλία: Φόβοι για νέο κύμα επιθέσεων από τους Χούθι
Eurogroup: H «μάχη» της Ευρώπης με την κρίση, με το χρόνο και με το άγνωστο
Για όλες τις υπόλοιπες ειδήσεις της επικαιρότητας μπορείτε να επισκεφτείτε το Πρώτο Θέμα
Σχολίασε εδώ
Για να σχολιάσεις, χρησιμοποίησε ένα ψευδώνυμο.