Η λύση των συγχωνεύσεων για τον κλάδο των ιχθυοκαλλιεργειών

Της Στεφανίας Σούκη

«Τον τελευταίο καιρό είμαστε θεατές μίας εξαιρετικά δυσάρεστης εικόνας για τις ιχθυοκαλλιέργειες, έναν τομέα με μεγάλα προβλήματα ρευστότητας και βιωσιμότητας, ο οποίος, παρόλ’ αυτά, ήταν και το 2012 ο πρώτος εξαγωγικός κλάδος σε αξία στον τομέα των τροφίμων. Σε μία συγκυρία όπου τράπεζες και Πολιτεία δεν ανταποκρίνονται, οι ίδιες οι εταιρείες, οι οποίες έχουν αναπτύξει τον κλάδο την τελευταία 30ετία θα πρέπει να δώσουν οι ίδιες τη λύση».
Ετσι δικαιολογεί την πρόταση συνεργασίας που απηύθυνε χθές ο Γιάννης Στεφανής του ομίλου ΣΕΛΟΝΤΑ στον έτερο μεγάλο παίκτη της αγοράς, τον όμιλο Νηρέα και τον κ. Αριστείδη Μπελλέ, με τον οποίο κατά καιρούς στο παρελθόν έχει βρεθεί πιο κοντά αλλά και πιο …μακρυά. Oι ίδιες οι εταιρείες βέβαια, που θέλουν τώρα να αναλάβουν πρωτοβουλία, έχουν ουκ ολίγες ευθύνες ολ’ αυτά τα χρόνια, με τους βασικούς παίκτες της αγοράς να είναι δέσμιοι των τραπεζών με δάνεια άνω των 600 εκατ. ευρώ.

Η διοίκηση της ΣΕΛΟΝΤΑ, θεωρεί ότι θα πρέπει τώρα να υπάρξει κλαδική συγκέντρωση, έτσι ώστε να δημιουργηθούν δύο ή το πολύ τρία σχήματα που θα παράγουν συνολικά το 80%- 85% της εγχώριας παραγωγής και θα εξασφαλίσουν συνέργειες και οικονομίες κλίμακα. Φυσικά, πέραν του άμεσου ενδιαφερομένου, της ΝΗΡΕΑΣ, που ζητείται σε …γάμο, τον τελευταίο λόγο για να κλείσει το deal έχουν οι τράπεζες, οι οποίες ναι μεν δεν χρηματοδοτούν, ωστόσο έχουν ζητήσει και αυτές από τις εταιρείες να τα βρούν μεταξύ τους, ώστε να υπάρξει η απαραίτητη συγκέντρωση. Για το μνημόνιο συγχώνευσης που έχει υπογραφεί ήδη από την περασμένη άνοιξη μεταξύ της ΣΕΛΟΝΤΑ και της Δίας Ιχθυοκαλλιέργειες, η διοίκηση της οικογένειας Στεφανή υποστηρίζει τώρα ότι έχασε σε δυναμική και αξία όταν πέντε μήνες μετά η Δίας ζήτησε την προστασία του άρθρου 99. «Η ΣΕΛΟΝΤΑ τηρεί επιφύλαξη αναμονής σε σχέση με τη Δίας, για την οποία τα νεότερα αναμένονται στις 18 Δεκεμβρίου, οπότε έχει ορισθεί η δικάσιμος».

Σε σχέση πάντως με τις τράπεζες, επιπλέον αίτημα των εταιρειών είναι ότι «οι τράπεζες θα πρέπει να αποφασίσουν, χωρίς καθυστερήσεις, σε κεφαλαιοποιήσεις μέρους των απαιτήσεών τους για να αποκατασταθεί μία βιώσιμη σχέση ξένων/ ίδια κεφάλαια και αφετέρου να αναδιαρθρώσουν τις εναπομείνασες δανειακές απαιτήσεις τους σε μακροχρόνια βάση με χαμηλό επιτόκιο», σύμφωνα με τον κ. Στεφανή. «Οι τράπεζες διαθέτουν σήμερα μία πολύ καθαρή εικόνα του κλάδου και των πρωταγωνιστριών εταιρειών. Έχουν εγκαταταστήσει εδώ και τρεις μήνες διαδραστικούς μηχανισμούς ελέγχου και θα έπρεπε σε συνεργασία με τις διοικήσεις των εταιρειών να έχουν προσδιορίσει τη λύση. Η ιδιαιτερότητα του κλάδου των ιχθυοκαλλιεργειών είναι ότι δεν υπάρχει δυνατότητα στάσης ή βραχύχρονης διακοπής.»   

Η μελέτη της Mc Kinsey
Στο ίδιο πλαίσιο κινείται και η αναθεωρημένη μελέτη της Mc Kinsey για τον κλάδο των ιχθυοκαλλιεργειών,  ο οποίος σύμφωνα με τα στοιχεία της γνωστής εταιρείας μελετών είναι ο δεύτερος ταχύτερα αναπτυσσόμενος κλάδος στην Ευρώπη μετά από αυτόν της Νορβηγίας. Το 80% της συνολικής παραγωγής σε τσιπούρα και λαβράκι εξάγεται με την Ιταλία να απορροφά το 45% των εξαγωγών. Η μελέτη της Mc Kinsey αναφέρει ότι εφέτος η ανάπτυξη στον κλάδο ήταν μέτρια, στο 5%, με τη χώρα μας να έχει υποστεί σημαντικό πλήγμα στις εξαγωγές από την Τουρκία, η οποία έχει αύξηση της παραγωγής κατά 30- 40% σε ετήσια βάση. Το συγκριτικό πλεονέκτημα τώρα για τις εταιρείες του κλάδου έχει να κάνει με τη μείωση του λειτουργικού κόστους των εταιρειών (π.χ. εργασιακό κόστος).

Η κρίση  έχει δημιουργήσει σημαντικά προβλήματα ρευστότητας, που σε συνδυασμό με την υψηλή μόχλευση απειλούν τη βιωσιμότητα του κλάδου. Οι ιχθυοκαλλιέργειες προσφέρουν άμεσα και έμμεσα εργασία σε 20.000 εργαζομένους με μία Ακαθάριστη Προστιθέμενη Αξία το 2012 σε επίπεδα στα πέριξ του μισού δισ. ευρώ. Οι προοπτικές του κλάδου, κατά την Mc Kinsey είναι πολύ μεγάλες και θα μπορούσαν να οδηγήσουν σε μία Ακαθάριστη Προστιθέμενη Αξία της τάξεως του 1,5 δις. ευρώ και 50.000 επιπλέον θέσεις εργασίας, ανεβάζοντας τη συνεισφορά του στους 70.000 εργαζομένους. Θα πρέπει ωστόσο να υπάρξει ένα ολοκληρωμένο και σθεναρό σχέδιο ανάπτυξης με πρωτεύοντα το ρόλο των τραπεζών και της Πολιτείας, η οποία θα πρέπει να προχωρήσει σε αναθεώρηση του ρυθμιστικού και  του χωροταξικού πλαισίου.

Ως προς τα μέτρα που προτείνει η Mc Kinsey:
-Να αποκατασταθεί άμεσα η ρευστότητα στην αγορά και να δημιουργηθεί Ομάδα Κρούσης με σκοπό να διευκολυνθούν οι επενδύσεις.
-Να αναβαθμισθεί το χωροταξικό πλαίσιο με περιoχές οργανωμένης ανάπτυξης ιχθυοκαλλιέργειας και ποσοστώσεων.
-Να υπάρξουν κίνητρα για 3- 5 ζώνες στην Ελλάδα για νέες μονάδες.
-Να δημιουργηθεί Εθνικό Παρατηρητήριο για την παρακολούθηση της προσφοράς στον κλάδο και τη διαμόρφωση των τιμών.
-Να δημιουργηθεί Οργανισμός για αύξηση των εξαγωγών.
-Να διαφοροποιηθεί η παραγωγή με νέα είδη, εκτός της τσιπούρας και του λαβρακίου.

Η διοίκηση της ΣΕΛΟΝΤΑ υποστηρίζει ακόμη ότι η κατάσταση που έχει διαμορφωθεί στη Δημόσια Διοίκηση αναφορικά με τις ιχθυοκαλλιέργειες είναι «αφόρητη. Κι αυτό γιατί η υπηρεσία του Υπουργείου Αγροτικής Ανάπτυξης είναι πλήρως αποδεκατισμένη και ανήμπορη να στηρίξει και να διευκολύνει τον πρωταθλητή στο έργο του.» Επιπλέον, το Επιχειρησιακό Πρόγραμμα Αλιείας 2007 – 2013 άνοιξε μόλις στα μέσα του 2012. Οι φάκελοι που υπεβλήθησαν από τον κλάδο της ιχθυοκαλλιέργειας και μεταποίησης αλιευτικών προϊόντων αντιπροσωπεύουν δημόσια δαπάνη 55 εκατ. ευρώ.

Το πρόγραμμα κλείνει σε ένα μήνα, οι φάκελοι δεν έχουν αξιολογηθεί και ο κλάδος στερείται την επιζητούμενη ρευστότητα. Ο κλάδος βρίσκεται σε κομβικό σημείο και ενώ κρίνεται η πρωτοκαθεδρία της χώρας στο τομέα, δεν έχει συγκροτηθεί ακόμη η Επιτροπή Σύνταξης του Επιχειρησιακού Σχεδίου 2014 – 2020 που πρέπει να υποβληθεί στην Ε.Ε. μέχρι την άνοιξη του 2014.