Ο Σ. Λαζαρίδης μιλά για τα νέα εργαλεία χρηματοδότησης, τα κίνητρα των warrants και τον φόρο υπεραξίας

Του Δημήτρη Παφίλα

Ένα ευρύτερο σχέδιο χρηματοδότησης της «ραχοκοκαλιάς» των  μικρών μεσαίων επιχειρήσεων θα ξεδιπλώσει μέσα στο 2013 το Χρηματιστήριο Αθηνών, μέσω χρηματοοικονομικών εργαλείων, όπως τα Αμοιβαία Κεφαλαία Επιχειρηματικών Συμμετοχών, τις εταιρείες επενδύσεων Ακίνητων, των warrants. Ήδη η ΕΧΑΕ, δέχεται καθημερινά επισκέψεις από ξένα funds που ενδιαφέρονται για τις νέες επενδύσεις, ικανές για να αποτελέσουν «εφαλτήριο» για μια αφύπνιση και στο  χρηματιστήριο.  

«Θα πετύχουμε το 2013 αν το Χρηματιστήριο συμβάλλει στην αναπτυξιακή πορεία για την οικονομία και τις επιχειρήσεις αρχής γενομένης από τη διαδικασία ανακεφαλαιοποίησης των τραπεζών» επισημαίνει σε συνέντευξη του στο «Νewmoney.gr» ο πρόεδρος του Χρηματιστηρίου κ. Σωκράτης Λαζαρίδης. Παγκοσμίως, όπως προσθέτει, το διεθνές περιβάλλον οδηγείται στην ανάδειξη των αγορών αξιών εξαιτίας της σπουδαιότητας που έχουν για τις επιχειρήσεις, τα χρηματιστήρια θα ανταγωνιστούν μεταξύ τους για την προσέλκυση κεφαλαίων. Στο πλαίσιο, δημιουργήθηκε το θεσμικό πλαίσιο για τις ΑΕΕΧ, ΑΚΕΣ, ΕΚΕΣ, ΑΕΕΑΠ, μέσω των οποίων θα μπορούσαν να μεταφερθούν κεφαλαιακοί πόροι σε μικρότερου μεγέθους εταιρείες. Ιδιαίτερη αναφορά κάνει ο κ. Λαζαρίδης στα warrants που θα δοθούν με τις αυξήσεις κεφαλαίου, καθώς οι 600.000 μέτοχοι θα μετατρέπουν τα δικαιώματα σε μετοχές.  O κ. Λαζαρίδης, υπογραμμίζει τέλος ότι η οδός Αθηνών, έχει την πρόσβαση στα Bαλκάνια και με την επέκταση των Τραπεζών θα μπορούσε να παίξει τον ρόλο της μεγάλης αγοράς, αν είχε υιοθετηθεί εθνική στρατηγική, όπως έκανε το Αυστριακό Χρηματιστήριο. Αναλυτικά, η συνέντευξη του κ. Λαζαρίδη έχει ως εξής :            

Ερ. Η ελληνική οικονομία χρειάζεται γρήγορα εισροή κεφαλαίων τόσο στην παραγωγή και στο χρηματιστήριο. Με ποιους τρόπους το χρηματιστήριο μπορεί να συμβάλλει σ’ αυτή την εισροή των κεφαλαίων σε μικρομεσαίες επιχειρήσεις, αλλά  και τις ιδιωτικοποιήσεις;

Είναι σίγουρο ότι η ταχύτητα με την οποία θα μπορέσει να ανακάμψει η οικονομία και η αγορά μας μπορεί να αυξηθεί, μόνο με την εισροή νέων επενδυτικών κεφαλαίων. Και σ’ αυτό θα μπορούσε να παίξει καταλυτικό ρόλο η χρηματιστηριακή αγορά.  Οι συνθήκες είναι πλέον ευνοϊκές για μια τέτοια εξέλιξη, αφού το τελευταίο χρονικό διάστημα έχει απομακρυνθεί η αμφισβήτηση για την παραμονή της χώρας μας στην Ευρωζώνη ως αναγνώριση της σημαντικής προόδου που έχει γίνει, τόσο σε δημοσιονομικό επίπεδο, όσο και στην ανταγωνιστικότητα της οικονομίας. Ταυτόχρονα, το διεθνές χρηματοοικονομικό περιβάλλον οδηγείται στη σταδιακή εκ νέου ανάδειξη της σπουδαιότητας των αγορών αξιών και της σημασίας που έχουν για την ανάπτυξη των επιχειρήσεων.  Σε αυτό το πλαίσιο –που προφανώς δεν αφορά αποκλειστικά την Ελλάδα– τα χρηματιστήρια διεθνώς εστιάζουν πια περισσότερο στο ρόλο τους ως μηχανισμοί άντλησης κεφαλαίων, και ανταγωνίζονται για την προσέλκυση της παγκόσμιας ρευστότητας. Έτσι και για τη χρηματιστηριακή μας αγορά θα πρέπει να θεωρείται επιτυχές το 2013 αν καταφέρει να συμβάλει στη διαμόρφωση μιας αναπτυξιακής πορείας για την οικονομία και τις επιχειρήσεις μας, αρχής γενομένης από τη διαδικασία ανακεφαλαιοποίησης των τραπεζών. Επιπρόσθετα, με δεδομένη τη μικροδομή των ελληνικών επιχειρήσεων, η συμβολή του Χρηματιστηρίου Αθηνών στην ανάπτυξη του παραγωγικού ιστού της ελληνικής οικονομίας θα μπορέσει να επεκταθεί αν δημιουργηθούν τα κατάλληλα επενδυτικά οχήματα. Το Υπουργείο Οικονομικών με την Επιτροπή Κεφαλαιαγοράς έχει προχωρήσει στην προετοιμασία των απαραίτητων θεσμικών αλλαγών για να αναβαθμιστεί το θεσμικό πλαίσιο για τις ΑΕΕΧ, ΑΚΕΣ, ΕΚΕΣ, ΑΕΕΑΠ, μέσω των οποίων θα μπορούσαν να μεταφερθούν κεφαλαιακοί πόροι σε μικρότερου μεγέθους εταιρίες. Βέβαια, το επενδυτικό ενδιαφέρον που δημιουργείται, θα μπορέσουν να εκμεταλλευτούν οι εταιρίες που έχουν ένα αξιόλογο επενδυτικό πλάνο, είναι διατεθειμένες να το υλοποιήσουν αυξάνοντας τη διασπορά τους και μπορούν να το επικοινωνήσουν αξιοποιώντας τις διαμορφωμένες βέλτιστες πρακτικές επικοινωνίας και διαφάνειας που χρησιμοποιεί πλέον η επενδυτική κοινότητα. Σε ότι αφορά στις ιδιωτικοποιήσεις είναι δεδομένο, ότι το δίκτυο των μελών και των αναδόχων του Χρηματιστήριου Αθηνών διαθέτει την εμπειρία και την πρόσβαση στην επενδυτική κοινότητα, τόσο στην Ελλάδα όσο και στο εξωτερικό. Επιπλέον η αγορά μας λειτουργεί με απόλυτη αξιοπιστία και σύμφωνα με όλους τους διεθνείς σχετικούς κανόνες. Έχοντας τα δύο αυτά βασικά στοιχεία κατά νου, θεωρώ ότι η χρηματιστηριακή μας αγορά μπορεί σαφώς να συμβάλει στην υλοποίηση του προγράμματος μετοχοποιήσεων και αποκρατικοποιήσεων της περιουσίας του Δημοσίου, είτε μέσω της διάθεσης πακέτων μετοχών των εταιρειών του ευρύτερου δημόσιου τομέα που είναι ήδη εισηγμένες, ή με την πρωτογενή εισαγωγή εταιρειών του δημοσίου.

Ερ. Τα Αμοιβαία κεφάλαια επιχειρηματικών συμμετοχών ( ΑΚΕΣ ) μπορούν να βοηθήσουν όταν ο φόρος είναι υψηλός;  Ποιες άλλες αλλαγές θα φέρουν οι νόμοι για τα Real estate Ιnvestments Trusts και η εισαγωγή των warrants;

Όλες οι κατηγορίες οργανισμών συλλογικών επενδύσεων που προανέφερα (επενδύσεων χαρτοφυλακίου, αμοιβαία κεφάλαια επιχειρηματικών συμμετοχών, ακίνητης περιουσίας κλπ) έχουν ελκυστικό φορολογικό καθεστώς και κυρίως ανταγωνιστικό, με τη διεθνή πρακτική. Είναι ενδιαφέρον ότι σε όλες τις αναπτυγμένες αγορές έχουν δημιουργηθεί αντίστοιχα επενδυτικά σχήματα, τα οποία απολαμβάνουν ελκυστική φορολογική μεταχείριση, με στόχο να μεταφέρουν κεφαλαιακούς πόρους σε μικρότερου μεγέθους εταιρίες και σε start-ups.
Τα warrants είναι διαδεδομένα προϊόντα σε άλλες αναπτυγμένες αγορές. Ως χρηματοοικονομικό εργαλείο αποτιμώνται παρόμοια με τα δικαιώματα επί μετοχών με συγκεκριμένη τιμή άσκησης ενώ η συναλλαγή τους προσομοιάζει με αυτή των μετοχών. Οι κάτοχοι τους μπορούν να τα μετατρέψουν σε μετοχές του εκδότη σε συγκεκριμένες ημερομηνίες και σε προκαθορισμένη τιμή. Στην Ελλάδα θα πρωτοεμφανιστούν με την ανακεφαλαιοποίηση των Τραπεζών αφού προσφέρονται ως sweeteners («γλυκαντικά») σε εκείνους από τους 600.000 περίπου μετόχους των Τραπεζών που θα συμμετάσχουν στην αύξηση μετοχικού κεφαλαίου της κάθε Τράπεζας, και εφόσον αυτή καλυφθεί κατ’ ελάχιστον με 10%. Θα μπορούσε κανείς να πει, ότι μέσω των warrants γίνεται προσπάθεια επιμήκυνσης της περιόδου άσκησης του δικαιώματος συμμετοχής στην ανακεφαλαιοποίηση. Όμως το μοντέλο διάθεσης των warrants που προβλέπεται σήμερα είναι ιδιαίτερα πολύπλοκο και κυρίως βάζει τους υφιστάμενους μετόχους των τραπεζών σε ένα «δίλημμα του φυλακισμένου», προκειμένου να επιλέξουν το βέλτιστο ποσοστό συμμετοχής τους στην ΑΜΚ, αφού το γλυκαντικό που θα πάρουν εξαρτάται και από τη συμμετοχή των υπολοίπων μετόχων. Άρα στη φάση αυτή θα πρέπει οι επενδυτές να αφιερώσουν χρόνο για να ενημερωθούν, τόσο για τα νέα αυτά προϊόντα όσο και για τον τρόπο αξιοποίησής τους στη διαδικασία ανακεφαλαιοποίησης.

Ερ. Διαθέτει το χρηματιστήριο εναλλακτικές προτάσεις  απέναντι στο φόρο υπεραξίας και ποιες θα είναι οι επιπτώσεις στην αγορά αν τελικά επιβληθεί ; Πως θα προστατευθούν οι μικρομέτοχοι έναντι των βασικών μετόχων που δεν θα πληρώσουν φόρο; 

Ο φόρος υπεραξίας όπως γνωρίζετε, εισήχθη το 2008 και δεν εφαρμόστηκε ποτέ, μέσω συνεχών νομοθετικών ρυθμίσεων, για διάφορους τεχνικούς λόγους, που σχετίζονται με τη διαδικασία παρακράτησής του σε συνδυασμό με την ανυπαρξία σχετικής πρόβλεψης στις συμβάσεις αποφυγής διπλής φορολογίας της Ελλάδος με τις Η.Π.Α και την Αγγλία –που είναι οι χώρες με την μεγαλύτερη επενδυτική δραστηριότητα στην ελληνική κεφαλαιαγορά. Ο λόγος αυτός εξακολουθεί φυσικά να ισχύει. Την εποχή αυτή εκτιμώ ότι συμφωνούμε όλοι πως θα πρέπει να αξιολογηθεί η σκοπιμότητα εφαρμογής του, σε συνδυασμό με την επικείμενη εφαρμογή του ενιαίου φόρου χρηματοπιστωτικών συναλλαγών (Financial Transaction Tax – FTT) που προωθείται από την Ε.Ε. Σε μια περίοδο που η χώρα έχει περισσότερο από ποτέ τη δυνατότητα και την ανάγκη να προσελκύσει  επενδυτικά κεφάλαια, είναι ιδιαίτερα κρίσιμο να επιλεγεί ο αποτελεσματικότερος –για όλους τους εμπλεκομένους– τρόπος φορολόγησης της χρηματιστηριακής δραστηριότητας.

Ερ.  Υπό ποιες  προϋποθέσεις,  η ελληνική χρηματιστηριακή αγορά να αποτελέσει ένα χρηματοοικονομικό κέντρο για την ευρύτερη περιοχή της Μεσογείου;

Η εμπειρία έχει δείξει ότι όσο τίθεται θέμα ανάδειξης ενός χρηματοοικονομικού κέντρου στην περιοχή, τόσο διεγείρεται ο «εγωισμός» των τοπικών παραγόντων με αποτέλεσμα να απομακρύνεται η δυνατότητα δημιουργίας κάποιου ενιαίου χώρου. Όμως, συνεπεία της αύξησης της κινητικότητας των παγκόσμιων επενδυτικών κεφαλαίων έχει καταστεί επιτακτική η ανάγκη, να διαμορφωθεί ενιαίος μηχανισμός πρόσβασης για όλες τις αγορές της περιοχής μας. Η τεχνολογία πλέον βοηθάει σημαντικά στην κατεύθυνση αυτή. Δεν θα πρέπει να ξεχνάμε ότι οι αγορές της περιοχής μας είναι τόσο μικρές που θα πρέπει οπωσδήποτε να συγκεντρωθούν για να έχουν δυνατότητα να «πλασαριστούν» στο παγκόσμιο Χρηματιστηριακό χάρτη. Το δίκτυο της Ελληνικής χρηματιστηριακής αγοράς είναι το μόνο από τις αγορές της γύρω περιοχής που έχει καταφέρει, μέσω της επέκτασης του τραπεζικού κυρίως δικτύου, να αποκτήσει άμεση πρόσβαση στις περισσότερες από τις γειτονικές χώρες. Αυτό βέβαια από μόνο του δεν είχε κάποια αποτελέσματα μέχρι τώρα, κυρίως διότι δεν θεωρήθηκε ελκυστική η υιοθέτηση μιας ενιαίας στρατηγικής. Το Αυστριακό χρηματιστήριο που έχει ανάλογο πλεονέκτημα, έχει να επιδείξει καλύτερα αποτελέσματα στον τομέα της ενοποίησης γειτονικών αγορών, κυρίως γιατί μοιάζει να υιοθετεί μια «εθνική» στρατηγική.

Ερ.  Ποιες αλλαγές θα φέρει η υιοθέτηση ενός κοινού κώδικα εταιρικής διακυβέρνησης; Ποιο θα είναι το κόστος για τις εισηγμένες αλλά και τα οφέλη; 

Σε παγκόσμιο επίπεδο, οι εισηγμένες εταιρίες έχουν προχωρήσει σε αυτοδέσμευση απέναντι στους επενδυτές τους μέσω της υιοθέτησης κανόνων εταιρικής διακυβέρνησης. Η ομαδοποίηση των κανόνων αυτών γίνεται όπως είναι φυσικό, από έναν κώδικα σε επίπεδο χώρας, μια και οι κανόνες αυτοί σχετίζονται έμμεσα με το αντίστοιχο εταιρικό δίκαιο. Για την αξιολόγηση από τους επενδυτές της τήρησης των κανόνων του Κώδικα Εταιρικής Διακυβέρνησης από τις εταιρίες διαμορφώθηκε και εδραιώθηκε θεσμικά η πρακτική της ετήσιας αναφοράς –που δημοσιεύεται μαζί με τις οικονομικές καταστάσεις– του comply or explain  (συμμόρφωση ή εξήγηση). Άρα είναι θέμα αξιοπιστίας της αγοράς η ύπαρξη ενός ενιαίου κώδικα που διευκολύνει την επενδυτική κοινότητα να αξιολογεί για κάθε εταιρία την αναφορά της ως προς τη συμμόρφωση με τον κώδικα. Αν κάθε εταιρία δημιουργεί με διάφορες παραλλαγές τον δικό της κώδικα, αποφεύγοντας έτσι την αναφορά περί μη συμμόρφωσης στις ετήσιες οικονομικές καταστάσεις, όπως καταλαβαίνετε ένας επενδυτής δεν μπορεί να βγάλει εύκολα άκρη και ως εκ τούτου, κλονίζεται και η εμπιστοσύνη του στην αγορά. Το Ελληνικό Συμβούλιο Εταιρικής Διακυβέρνησης, που ιδρύθηκε από την ΕΧΑΕ και τον ΣΕΒ, έχει τη δυνατότητα να διευκολύνει τις επιχειρήσεις προσφέροντάς τους μια έτοιμη πλατφόρμα ώστε πάνω σε αυτή, κάθε εισηγμένη να μπορεί να οικοδομήσει την εταιρική της διακυβέρνηση και μάλιστα ομοιογενή προς τις υπόλοιπες ευρωπαϊκές χώρες.
Η αντίληψη ότι υπάρχει επιπλέον «κόστος» με την υιοθέτηση του Κώδικα είναι λανθασμένη. Η διαφάνεια είναι αντιστρόφως ανάλογη του επενδυτικού κινδύνου και μικρότερος επενδυτικός κίνδυνος μεταφράζεται σε χαμηλότερο κόστος κεφαλαίου για την επιχείρηση. Επιπλέον, επιτυγχάνεται καλύτερη αξιοποίηση των πόρων που υποχρεωτικά διαθέτουν ήδη οι επιχειρήσεις για τη συμμόρφωσή τους με τις επιταγές του νόμου. Ας μην ξεχνάμε άλλωστε ότι το μεγαλύτερο όφελος για μια επιχείρηση είναι ότι ο Κώδικας καθοδηγεί το διοικητικό της συμβούλιό της βοηθώντας στη διαμόρφωση  της σωστής διαδικασίας στη λήψη των αποφάσεων.