Η αμφισβήτηση της επενδυτικής έκρηξης στην τεχνητή νοημοσύνη δεν περιορίζεται πλέον στις μεγάλες εταιρείες τεχνολογίας και στους κατασκευαστές μικροτσίπ. Ένα νέο κύμα ρευστοποιήσεων πλήττει τους βιομηχανικούς, ενεργειακούς και κατασκευαστικούς ομίλους που τροφοδοτούν την ανάπτυξη των υποδομών AI, με αποτέλεσμα να έχουν χαθεί 4,2 τρισ. δολάρια χρηματιστηριακής αξίας από τον Ιούνιο, σύμφωνα με ανάλυση των Financial Times.
Οι μεγαλύτερες πιέσεις καταγράφονται στις εταιρείες που έχουν συνδεθεί στενότερα με την κατασκευή κέντρων δεδομένων (data centers), καθώς οι επενδυτές επανεξετάζουν τις αποτιμήσεις που είχαν διαμορφωθεί στη διάρκεια του προηγούμενου επενδυτικού ενθουσιασμού.
Η υποχώρηση είναι ιδιαίτερα εντυπωσιακή, καθώς έχει εξανεμίσει σχεδόν το μισό από τα 9,4 τρισ. δολάρια που είχαν προστεθεί στη συνολική αξία των ίδιων επιχειρήσεων κατά το προηγούμενο δωδεκάμηνο.
Στο επίκεντρο βρίσκονται εταιρείες που παράγουν από γεννήτριες ηλεκτρικής ενέργειας και συστήματα ψύξης μέχρι ηλεκτρολογικό εξοπλισμό και προηγμένες οπτικές ίνες για τη σύνδεση των διακομιστών τεχνητής νοημοσύνης.
Πρόκειται για τις επιχειρήσεις που θεωρούνται οι προμηθευτές των απαραίτητων υποδομών της AI, σε μια αγορά όπου οι επενδυτές είχαν αρχίσει να αποτιμούν ακόμη και παραδοσιακές βιομηχανικές δραστηριότητες σαν να επρόκειτο για εταιρείες υψηλής τεχνολογικής ανάπτυξης.
Caterpillar, Oklo και Corning με απώλειες έως 50%
Η έκταση των ρευστοποιήσεων αποτυπώνεται στις χρηματιστηριακές επιδόσεις ορισμένων από τους μεγαλύτερους προμηθευτές εξοπλισμού για data centers.
Η Caterpillar, ένας από τους βασικούς προμηθευτές γεννητριών φυσικού αερίου για τις εγκαταστάσεις αυτές, έχει χάσει 214 δισ. δολάρια χρηματιστηριακής αξίας, καταγράφοντας πτώση 44% από το ιστορικό υψηλό της 30ής Ιουνίου, σύμφωνα με στοιχεία της FactSet.
Ακόμη μεγαλύτερες ήταν οι ποσοστιαίες απώλειες για άλλες εταιρείες του κλάδου.
Η Oklo, που δραστηριοποιείται στην πυρηνική ενέργεια, κατέγραψε πτώση 49%, παρά τη συμφωνία που υπέγραψε τον Ιανουάριο με τη Meta.
Η Comfort Systems, η οποία κατασκευάζει συστήματα θέρμανσης, εξαερισμού και κλιματισμού, έχασε περίπου τη μισή χρηματιστηριακή αξία της, ενώ ανάλογες απώλειες σημείωσε και η Corning, που παράγει οπτικές ίνες και άλλες προηγμένες τεχνολογικές υποδομές.
Οι συγκεκριμένες εταιρείες είχαν επωφεληθεί από τις προσδοκίες για πολυετή αύξηση των επενδύσεων στα data centers, καθώς οι τεχνολογικοί κολοσσοί επιτάχυναν την κατασκευή νέων εγκαταστάσεων για την υποστήριξη ολοένα μεγαλύτερων συστημάτων τεχνητής νοημοσύνης.
Ωστόσο, οι επενδυτές φαίνεται ότι αμφισβητούν πλέον το κατά πόσο η πραγματική κερδοφορία αυτών των επιχειρήσεων μπορεί να δικαιολογήσει τις υψηλές αποτιμήσεις που είχαν αποκτήσει.
Η υπερβολή των επενδυτών και ο κίνδυνος της «φούσκας»
Ο Πολ Κεντρόσκι, επενδυτής επιχειρηματικών κεφαλαίων και συνεργάτης του MIT, εκτιμά ότι η αγορά είχε παρασυρθεί από μια υπερβολικά αισιόδοξη προσέγγιση.
Όπως εξηγεί, στις συζητήσεις με hedge funds και οικογενειακά επενδυτικά γραφεία είχε επικρατήσει η αντίληψη ότι σχεδόν κάθε βιομηχανική εταιρεία που συνδέεται με την τεχνητή νοημοσύνη θα μπορούσε να αντιμετωπίζεται ως μετοχή υψηλής ανάπτυξης.
Κατά τον ίδιο, η προσέγγιση αυτή ήταν υπερβολική, καθώς οι παραδοσιακοί βιομηχανικοί όμιλοι δεν διαθέτουν απαραίτητα τις ίδιες δυνατότητες αύξησης εσόδων και περιθωρίων κέρδους με τις εταιρείες ημιαγωγών.
Το πρώτο εξάμηνο του 2026, μεγάλα επενδυτικά κεφάλαια είχαν κατευθυνθεί μαζικά προς τις βιομηχανικές και ενεργειακές επιχειρήσεις που εξυπηρετούν την ανάπτυξη της τεχνητής νοημοσύνης.
Από τον Ιούνιο, όμως, η τάση αντιστράφηκε, καθώς αυξήθηκαν οι ανησυχίες για το κόστος κατασκευής των υποδομών AI και τη δυνατότητα των μεγάλων τεχνολογικών εταιρειών να διατηρήσουν τους σημερινούς ρυθμούς επενδύσεων.
Σύμφωνα με τους Financial Times, ο βιομηχανικός κλάδος αποτελεί πλέον τον δεύτερο χειρότερο σε απόδοση τομέα του S&P 500 από το καλοκαίρι, μετά τον τεχνολογικό.
Deutsche Bank: Οι αγορές αρχίζουν να βλέπουν τους κινδύνους
Η επιδείνωση του κλίματος συνδέεται και με την αυξανόμενη ανησυχία για τη χρηματοδότηση των τεράστιων επενδύσεων των τεχνολογικών κολοσσών.
Οι λεγόμενοι hyperscalers, δηλαδή οι εταιρείες που διαχειρίζονται μεγάλης κλίμακας υπολογιστικές υποδομές, έχουν αυξήσει δραστικά τις κεφαλαιουχικές τους δαπάνες, σε αρκετές περιπτώσεις αξιοποιώντας και δανειακή χρηματοδότηση.
Ο Μπρετ Ράιαν, ανώτερος οικονομολόγος της Deutsche Bank για τις ΗΠΑ, επισημαίνει ότι μεγάλοι θεσμικοί επενδυτές τοποθετήθηκαν στις συγκεκριμένες μετοχές χωρίς επαρκή αξιολόγηση των κινδύνων, συμβάλλοντας στη δημιουργία υπερβολικών αποτιμήσεων.
Κατά την εκτίμησή του, η χρηματιστηριακή αγορά αρχίζει πλέον να λαμβάνει υπόψη τα προειδοποιητικά σημάδια που είχαν ήδη εμφανιστεί στις πιστωτικές αγορές, ιδιαίτερα όσον αφορά στην αύξηση της χρηματοδότησης υψηλότερου κινδύνου για την κατασκευή data centers.
Η ανησυχία ενισχύεται από τις πολιτικές αντιδράσεις στις Ηνωμένες Πολιτείες, όπου η κατασκευή νέων εγκαταστάσεων αντιμετωπίζει αυξανόμενες αντιστάσεις από τοπικές κοινωνίες.
Επενδύσεις 96 δισ. δολαρίων – Η ζήτηση παραμένει ισχυρή
Παρά τη μεγάλη υποχώρηση των μετοχών, αρκετοί αναλυτές επισημαίνουν ότι η πραγματική δραστηριότητα στον κλάδο των data centers εξακολουθεί να αναπτύσσεται με υψηλούς ρυθμούς.
Σύμφωνα με τα τελευταία διαθέσιμα κυβερνητικά στοιχεία, οι δαπάνες κατασκευής κέντρων δεδομένων στις ΗΠΑ, χωρίς να περιλαμβάνονται ο τεχνολογικός εξοπλισμός και τα μικροτσίπ, ανήλθαν σε 96 δισ. δολάρια στο δωδεκάμηνο έως τον Σεπτέμβριο.
Ο Άλεξ Κόρντοβιλ, αναλυτής της Dell’Oro Group, εκτιμά ότι οι προοπτικές εσόδων και κερδοφορίας των εταιρειών που δραστηριοποιούνται στον κλάδο παραμένουν ιδιαίτερα ισχυρές.
Όπως υποστηρίζει, η κατασκευή νέων εγκαταστάσεων δεν παρουσιάζει ακόμη ουσιαστική επιβράδυνση, ενώ τα ανεκτέλεστα υπόλοιπα παραγγελιών βρίσκονται σε ιστορικά υψηλά επίπεδα.
Αυτό σημαίνει ότι σημαντικό μέρος της αύξησης των εσόδων για το 2027 έχει ήδη εξασφαλιστεί μέσω υφιστάμενων συμβάσεων.
Παράλληλα, ευρύτερες τάσεις, όπως ο εξηλεκτρισμός της οικονομίας και η αναδιάρθρωση των παγκόσμιων εφοδιαστικών αλυσίδων, εξακολουθούν να στηρίζουν τις βασικές δραστηριότητες πολλών βιομηχανικών επιχειρήσεων, ανεξάρτητα από την πορεία των επενδύσεων στην τεχνητή νοημοσύνη.
Παραγγελίες-ρεκόρ για Caterpillar, Siemens και Eaton
Τα εταιρικά αποτελέσματα τρίτου τριμήνου δείχνουν ότι η ζήτηση για ενεργειακό και ηλεκτρολογικό εξοπλισμό παραμένει υψηλή.
Αρκετοί κατασκευαστές αεριοστροβίλων ανακοίνωσαν νέες παραγγελίες αξίας δισεκατομμυρίων δολαρίων κατά το πρώτο εννεάμηνο του 2026.
Η Caterpillar γνωστοποίησε ότι το ανεκτέλεστο υπόλοιπο παραγγελιών της έφτασε στο ιστορικό υψηλό των 78 δισ. δολαρίων, ενώ οι πωλήσεις στον τομέα παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας αυξήθηκαν κατά 75% σε ετήσια βάση, κυρίως χάρη στη ζήτηση από τα data centers.
Αντίστοιχα, η Siemens ανακοίνωσε αύξηση 60% στις ανεκτέλεστες παραγγελίες ηλεκτρολογικού εξοπλισμού για κέντρα δεδομένων, με τη συνολική αξία τους να φτάνει τα 7 δισ. ευρώ.
Η Eaton, που επίσης προμηθεύει ηλεκτρολογικές υποδομές, κατέγραψε διπλασιασμό των παραγγελιών σε σχέση με την αντίστοιχη περυσινή περίοδο.
Ωστόσο, οι εντυπωσιακοί αυτοί αριθμοί δεν θεωρούνται από όλους ασφαλής ένδειξη για τη μελλοντική ζήτηση.
Ο Πολ Κεντρόσκι προειδοποιεί ότι τα υψηλά ανεκτέλεστα υπόλοιπα μπορεί να αντανακλούν παραγγελίες που έγιναν υπό τον φόβο ελλείψεων. Ορισμένοι πελάτες, σύμφωνα με τον ίδιο, ενδέχεται να έχουν παραγγείλει την ίδια ποσότητα εξοπλισμού από δύο ή ακόμη και τρεις προμηθευτές, προκειμένου να εξασφαλίσουν προτεραιότητα στην παράδοση.
Οι περιορισμοί στα data centers και οι ενδιάμεσες εκλογές στις ΗΠΑ
Ένας πρόσθετος παράγοντας αβεβαιότητας προέρχεται από τις πολιτικές εξελίξεις στις Ηνωμένες Πολιτείες.
Στις ενδιάμεσες εκλογές του Νοεμβρίου, σημαντικός αριθμός ψηφοφόρων υποστήριξε τοπικούς περιορισμούς ή προσωρινές απαγορεύσεις στην κατασκευή νέων data centers.
Οι αντιδράσεις συνδέονται με ζητήματα όπως η αυξανόμενη κατανάλωση ηλεκτρικής ενέργειας, η χρήση νερού, οι επιπτώσεις στις τοπικές υποδομές και η πιθανή επιβάρυνση των νοικοκυριών.
Οι συνέπειες αυτών των αποφάσεων στον συνολικό ρυθμό ανάπτυξης του κλάδου παραμένουν αβέβαιες.
Αναλυτές της Citigroup, σε έκθεσή τους μετά τις εκλογές, εκτίμησαν ότι οι αυστηρότεροι κανονισμοί είναι πιθανό να προκαλέσουν μεγαλύτερη μεταβλητότητα στην αγορά των data centers, αλλά θεωρούν απίθανη την επιβολή γενικευμένων περιορισμών στην κατασκευή τους.
Ο Τζόζεφ Ντομίνγκεζ της Constellation Energy χαρακτήρισε υπερβολική την αντίδραση των αγορών μετά τις εκλογές, επισημαίνοντας ότι οι Δημοκρατικοί αποδίδουν ιδιαίτερη σημασία στην προστασία των θέσεων εργασίας που δημιουργούνται από τις σχετικές επενδύσεις.
Παράλληλα, αρκετά στελέχη της αγοράς εκτιμούν ότι ενδεχόμενες τοπικές απαγορεύσεις δεν θα ανακόψουν απαραίτητα την ανάπτυξη των υποδομών AI, αλλά ενδέχεται να μεταφέρουν τις επενδύσεις σε περιοχές με ευνοϊκότερο ρυθμιστικό περιβάλλον.
Ο διευθύνων σύμβουλος της Allient, Ρίτσαρντ Γουαρζάλα, υποστήριξε σε τηλεδιάσκεψη αποτελεσμάτων στις 5 Νοεμβρίου ότι η ζήτηση για τεχνητή νοημοσύνη δεν πρόκειται να μειωθεί και ότι τα έργα που έχουν ήδη ξεκινήσει θα πρέπει να ολοκληρωθούν, ακόμη και αν επιβληθούν προσωρινές απαγορεύσεις νέων εγκαταστάσεων.
Αντίστοιχα, ο Μπρετ Ράιαν της Deutsche Bank εκτιμά ότι όσο υπάρχει πραγματική ζήτηση για αυτές τις υποδομές, η κατασκευή τους θα συνεχίζεται, έστω και σε διαφορετικές γεωγραφικές περιοχές.
Το βασικό ερώτημα, επομένως, δεν είναι μόνο αν η επενδυτική έκρηξη στην τεχνητή νοημοσύνη θα συνεχιστεί, αλλά και ποιες επιχειρήσεις μπορούν να μετατρέψουν την αυξανόμενη ζήτηση σε διατηρήσιμα κέρδη.
Η απώλεια των 4,2 τρισ. δολαρίων δείχνει ότι οι αγορές επανεξετάζουν πλέον τις προσδοκίες τους, διαχωρίζοντας τη δυναμική της πραγματικής οικονομικής δραστηριότητας από τις αποτιμήσεις που είχαν δημιουργηθεί στη διάρκεια της χρηματιστηριακής ευφορίας.