Η ελληνική αμυντική βιομηχανία βρίσκεται ίσως μπροστά στη μεγαλύτερη ευκαιρία των τελευταίων δεκαετιών. Το 12ετές εξοπλιστικό πρόγραμμα ύψους 30 δισ. ευρώ, η ευρωπαϊκή στροφή στην άμυνα με πολλά χρηματοδοτικά εργαλεία και οι νέες επενδύσεις ελληνικών ομίλων δημιουργούν για πρώτη φορά τις προϋποθέσεις για μια ισχυρή εγχώρια αμυντική βιομηχανική βάση. Το αν αυτή η ευκαιρία θα αξιοποιηθεί θα κριθεί σε μεγάλο βαθμό και από τη θεσμοθέτηση της ελληνικής βιομηχανικής συμμετοχής 25% και από την εφαρμογή της στα μεγάλα εξοπλιστικά προγράμματα, με πρώτο τον «Ελληνικό Θόλο».
Οι εξελίξεις των τελευταίων ημερών απέδειξαν ότι οι ελληνικές εταιρείες όχι μόνο επιθυμούν να διαδραματίσουν πρωταγωνιστικό ρόλο, αλλά διαθέτουν και τις απαραίτητες δυνατότητες. Ωστόσο, η αξιοποίηση αυτής της συγκυρίας δεν είναι δεδομένη. Οι παράγοντες και φορείς του κλάδου επισημαίνουν ότι πλέον απαιτείται μια συνεκτική εθνική στρατηγική, στενή συνεργασία μεταξύ κράτους, Ενόπλων Δυνάμεων και ιδιωτικού τομέα, καθώς και διαρκής επένδυση στην καινοτομία και την εξωστρέφεια.
Η πρόσφατη συμμετοχή της ελληνικής αμυντικής βιομηχανίας στην έκθεση Eurosatory 2026, που πραγματοποιήθηκε στο Παρίσι από τις 15 έως τις 19 Ιουνίου, αποτέλεσε μία από τις πιο δυναμικές και οργανωμένες παρουσίες των τελευταίων ετών. Κεντρικό σημείο αναφοράς ήταν το Ελληνικό Εθνικό Περίπτερο, το οποίο διοργάνωσε ο ΣΕΚΠΥ, φιλοξενώντας δεκατέσσερις ελληνικές εταιρείες. Εκεί παρουσιάστηκαν καινοτόμες λύσεις στους τομείς των μη επανδρωμένων συστημάτων, των σύνθετων υλικών, των δορυφορικών επικοινωνιών, των ηλεκτρονικών, της τεχνητής νοημοσύνης και της αμυντικής βιομηχανικής παραγωγής, αναδεικνύοντας το εύρος των δυνατοτήτων του ελληνικού οικοσυστήματος.
Παράλληλα, η ελληνική παρουσία δεν περιορίστηκε στο εθνικό περίπτερο. Σημαντικές εταιρείες συμμετείχαν με αυτόνομα περίπτερα, πραγματοποιώντας επαφές με κυβερνητικές αντιπροσωπείες, μεγάλους διεθνείς ομίλους και φορείς προμηθειών.
Την ίδια στιγμή, οι πρόσφατες ανακοινώσεις των ομίλων METLEN και ΓΕΚ ΤΕΡΝΑ καταδεικνύουν ότι η ανάπτυξη της ελληνικής αμυντικής βιομηχανίας δεν περιορίζεται πλέον στις παραδοσιακές αμυντικές εταιρείες, αλλά προσελκύει το ενδιαφέρον ισχυρών βιομηχανικών ομίλων.
Χαρακτηριστικό παράδειγμα αποτελεί η METLEN, η οποία εγκαινίασε την τέταρτη παραγωγική μονάδα του M Technologies Defence Hub στον Βόλο. Η νέα εγκατάσταση εντάσσεται σε ένα ολοκληρωμένο βιομηχανικό σύμπλεγμα για την παραγωγή προηγμένων αμυντικών συστημάτων και υποσυστημάτων, με στόχο τη συμμετοχή σε μεγάλα ευρωπαϊκά εξοπλιστικά προγράμματα και την ενίσχυση της ευρωπαϊκής αμυντικής αυτονομίας.
Παράλληλα, η ΓΕΚ ΤΕΡΝΑ έκανε δυναμική είσοδο στον χώρο της άμυνας, υπογράφοντας δύο σημαντικά μνημόνια συνεργασίας. Το πρώτο, με την Airbus Defence and Space, αφορά την ανάπτυξη λύσεων στους τομείς των στρατιωτικών δορυφορικών επικοινωνιών και της προστασίας κρίσιμων υποδομών. Το δεύτερο, με τη Rheinmetall, προβλέπει στρατηγική συνεργασία για την ανάπτυξη νέων τακτικών χερσαίων συστημάτων και την ενίσχυση της ελληνικής αμυντικής βιομηχανικής βάσης.
Το αίτημα για θεσμοθέτηση του 25%
Η έντονη κινητικότητα των ελληνικών εταιρειών επανέφερε με επιτακτικό τρόπο στο προσκήνιο το ζήτημα της κυβερνητικής εξαγγελίας για ελάχιστη ελληνική βιομηχανική συμμετοχή 25% σε κάθε νέο εξοπλιστικό πρόγραμμα. Πρόκειται για μία από τις σημαντικότερες πρωτοβουλίες των τελευταίων ετών υπέρ της εγχώριας αμυντικής βιομηχανίας, ενώ ήδη η ΓΔΑΕΕ έχει θέσει την εφαρμογή της ως βασική προτεραιότητα στις πρόσφατες διαπραγματεύσεις.
Ωστόσο, παρά τη θετική αποδοχή της εξαγγελίας, έντονος είναι ο προβληματισμός για τον τρόπο εφαρμογής της, καθώς μέχρι σήμερα παραμένει σε επίπεδο υπηρεσιακού σημειώματος και δεν έχει θεσμοθετηθεί.
Για τον λόγο αυτό, βασικό αίτημα του κλάδου είναι η νομοθετική κατοχύρωση του μέτρου, ώστε να αποκτήσει δεσμευτικό χαρακτήρα και να μην εξαρτάται από τις διαπραγματεύσεις κάθε σύμβασης. Παράλληλα, ζητείται να καθοριστούν σαφή και μετρήσιμα κριτήρια, ώστε το 25% να αφορά πραγματικό βιομηχανικό έργο, μεταφορά τεχνογνωσίας και ανάπτυξη παραγωγικών δυνατοτήτων και όχι υπηρεσίες χαμηλής προστιθέμενης αξίας.
Στο πλαίσιο αυτό, ο Ευάγγελος Μυτιληναίος, από τον Βόλο και παρουσία του υπουργού Εθνικής Άμυνας Νίκου Δένδια, πρότεινε την καθιέρωση ενός συστήματος bonus, σύμφωνα με το οποίο οι προμηθευτές που υπερβαίνουν το ελάχιστο ποσοστό ελληνικής συμμετοχής θα λαμβάνουν πρόσθετη βαθμολογία κατά την αξιολόγηση των προσφορών τους.
Από την πλευρά του, ο πρόεδρος του ΣΕΚΠΥ, Τάσος Ροζολής, έχει επισημάνει ότι η επιτυχία του μέτρου προϋποθέτει ένα σαφές, διαφανές και πλήρως νομοθετημένο πλαίσιο εφαρμογής, με ξεκάθαρους κανόνες και αποτελεσματικούς μηχανισμούς ελέγχου. Όπως τονίζει, το ποσοστό του 25% πρέπει να συνδέεται με την ασφάλεια εφοδιασμού, την ενίσχυση της στρατηγικής αυτονομίας και την κάλυψη των επιχειρησιακών αναγκών μέσω πραγματικού εγχώριου βιομηχανικού έργου, αποφεύγοντας την καταγραφή «άυλων» δραστηριοτήτων που δεν δημιουργούν ουσιαστική προστιθέμενη αξία.
Προς το γραφείο Δένδια ο «Θόλος»
Η συζήτηση έχει ενταθεί, καθώς ο κλάδος δεν θέλει να χαθεί και αυτή η ευκαιρία, όπως συνέβη με το προηγούμενο εξοπλιστικό πρόγραμμα ύψους περίπου 15 δισ. ευρώ, στο οποίο κυριάρχησαν οι προμήθειες των φρεγατών Belharra και των μαχητικών Rafale. Σύμφωνα με εκτιμήσεις της αγοράς, εάν είχε εφαρμοστεί ουσιαστική ελληνική βιομηχανική συμμετοχή, θα μπορούσαν να είχαν επιστρέψει στην ελληνική οικονομία 3,5 έως 4 δισ. ευρώ.
Στα πιο πρόσφατα προγράμματα, η υπογραφή της σύμβασης για την τέταρτη φρεγάτα Belharra, ύψους περίπου 1 δισ. ευρώ, καθώς και η προμήθεια των ισραηλινών πυραύλων PULS της Elbit Systems, ύψους 650 εκατ. ευρώ, αποτελούν τις πρώτες συμφωνίες στις οποίες έχει εξασφαλιστεί ελληνική βιομηχανική συμμετοχή τουλάχιστον 25%. Μάλιστα, η Naval Group ανακοίνωσε ότι συνεργάζεται ήδη με περίπου 70 ελληνικές εταιρείες, αρκετές από τις οποίες έχουν ενταχθεί μόνιμα στην εφοδιαστική της αλυσίδα.
Το αμέσως επόμενο μεγάλο εξοπλιστικό πρόγραμμα είναι ο «Ελληνικός Θόλος» ή «Ασπίδα του Αχιλλέα», συνολικού ύψους περίπου 3 δισ. ευρώ, από το οποίο η ελληνική βιομηχανική συμμετοχή εκτιμάται ότι θα φθάσει τα 750 εκατ. ευρώ.
Σύμφωνα με πληροφορίες του newmoney.gr, στις διαπραγματεύσεις μεταξύ των ισραηλινών εταιρειών και της ΓΔΑΕΕ «κλείδωσε» ελληνική βιομηχανική συμμετοχή τουλάχιστον 25%, τόσο σε έργο παραγωγής όσο και σε μεταφορά τεχνογνωσίας. Ήδη έχει συμφωνηθεί κατ’ αρχήν η συμμετοχή εταιρειών όπως οι METLEN, Miltech, Scytalys, Akmon, Ναυπηγεία Σαλαμίνας και ΓΕΚ ΤΕΡΝΑ αλλά και ΕΑΒ και ΕΑΣ ενώ ο κατάλογος αναμένεται να διευρυνθεί κατά την τριετή υλοποίηση του προγράμματος.
Το πρόγραμμα έχει ήδη περάσει από το Νομικό Συμβούλιο του Κράτους και, μετά τις τελικές υπογραφές των Αρχηγών των Επιτελείων, αναμένεται να διαβιβαστεί στον υπουργό Εθνικής Άμυνας Νίκο Δένδια για την τελική έγκριση. Στη συνέχεια θα εισαχθεί στο ΚΥΣΕΑ για την τελική απόφαση.
Αν και η επόμενη συνεδρίαση έχει προγραμματιστεί σύμφωνα με πληροφορίες για τις 23 Ιουλίου, καταβάλλονται προσπάθειες ώστε να επισπευσθεί με την ημερομηνία 6 Ιουλίου να έχει τις μεγαλύτερες πιθανότητες, καθώς το πρόγραμμα θεωρείται πλέον ώριμο και όλες οι βασικές τεχνικές και νομικές εκκρεμότητες έχουν ουσιαστικά διευθετηθεί.
Με τον «Ελληνικό Θόλο» να βρίσκεται πλέον ένα βήμα πριν από την τελική έγκριση, το επόμενο διάστημα αναμένεται να αποτελέσει το πρώτο ουσιαστικό τεστ για το κατά πόσο η κυβερνητική δέσμευση για ελληνική βιομηχανική συμμετοχή 25% θα εφαρμοστεί στην πράξη. Για την εγχώρια αμυντική βιομηχανία, το διακύβευμα δεν είναι μόνο η συμμετοχή σε ένα πρόγραμμα ύψους 3 δισ. ευρώ, αλλά η δημιουργία ενός νέου μοντέλου συνεργασίας που θα αποτελέσει τον οδηγό για το σύνολο των εξοπλιστικών προγραμμάτων της επόμενης δωδεκαετίας.
Διαβάστε ακόμη
Στουρνάρας: Aναγκαία και χρήσιμη η νομοθετική ρύθμιση για τα κόκκινα δάνεια
Old money εναντίον νέοπλουτων: Η μεγάλη μάχη στα social media έχει νικητή
Για όλες τις υπόλοιπες ειδήσεις της επικαιρότητας μπορείτε να επισκεφτείτε το Πρώτο Θέμα