Έσπασαν τα κοντέρ οι ελληνικές εξαγωγές με ρεκόρ 37 δισ. ευρώ

Σε τροχιά νέου ιστορικού υψηλού εισέρχονται οι ελληνικές εξαγωγές το 2026, με τη μη ενεργειακή εξαγωγική βάση της χώρας να κλείνει με μία από τις ισχυρότερες επιδόσεις της τελευταίας δεκαετίας και να διαμορφώνει συνθήκες περαιτέρω ενίσχυσης, σε μια περίοδο όπου το διεθνές περιβάλλον παραμένει γεμάτο αβεβαιότητες.
Σύμφωνα με τις εκτιμήσεις του προέδρου του ΣΕΒΕ Σίμου Διαμαντίδη, το 2025 κλείνει με αύξηση της τάξης του 4% στις εξαγωγές χωρίς τα πετρελαιοειδή, οδηγώντας το σύνολο κοντά στα 37 δισ. ευρώ. «Το 2025 θα καταγράψει μία αύξηση περίπου 4% χωρίς τα πετρελαιοειδή, κοντά στα 37 δισ. ευρώ. Είναι μία πολύ καλή επίδοση, ειδικά αν λάβει κανείς υπόψη τα όσα συμβαίνουν στον κόσμο και τις μεγάλες προκλήσεις που υπάρχουν», σημειώνει.

Την ίδια στιγμή, όπως εκτιμά, η δυναμική των εξαγωγών και των υπηρεσιών συμβάλλει στη βελτίωση της εξωτερικής ισορροπίας, με το έλλειμμα τρεχουσών συναλλαγών να εμφανίζεται μειωμένο -σε αναγωγή στο σύνολο της χρονιάς- προς την περιοχή των 9 δισ. ευρώ.

Η εικόνα αυτή τοποθετεί το 2026 ως ένα ακόμη κρίσιμο έτος για την προσπάθεια ενίσχυσης της εξωστρέφειας και την ανάγκη να οικοδομηθεί, σταδιακά και με προϋποθέσεις, ένα πιο ανθεκτικό παραγωγικό μοντέλο για τη χώρα. Ομως η δυναμική αυτή δεν εξελίσσεται σε κενό: τις τελευταίες ημέρες δοκιμάστηκε στην πράξη από εξελίξεις που έφεραν στο προσκήνιο έναν αστάθμητο παράγοντα για τον εξαγωγικό μηχανισμό.

Ο αστάθμητος παράγοντας

Ο αποκλεισμός λιμανιών, κεντρικών οδικών αρτηριών και τελωνείων τις τελευταίες ημέρες έδειξε πόσο γρήγορα μπορεί να διαταραχθεί η εφοδιαστική αλυσίδα, δημιουργώντας καθυστερήσεις στις αποστολές, αυξημένο μεταφορικό κόστος και τον κίνδυνο απώλειας παραγγελιών, ιδίως σε προϊόντα με αυστηρά χρονοδιαγράμματα παράδοσης. «Οι μεταφορικές εταιρείες αύξησαν τα τιμολόγιά τους σχεδόν κατά 15% από την αρχή των κινητοποιήσεων. Το έχουμε απορροφήσει ως έκτακτο μέτρο, όμως η οικονομία ήδη χάνει περίπου 4 εκατ. ευρώ την ημέρα», επισημαίνει ο πρόεδρος του ΣΕΒΕ Σίμος Διαμαντίδης. Την ίδια στιγμή, ο ίδιος εμφανίζεται συγκρατημένα αισιόδοξος ότι θα υπάρξει αποκλιμάκωση: «Ενα 48ωρο μπορούμε να το αντέξουμε. Πιστεύω ότι από τη Δευτέρα ίσως καθίσουν όλοι στο τραπέζι του διαλόγου με την κυβέρνηση και τα πράγματα θα είναι καλύτερα», σημειώνει.

Ωστόσο, όπως υπογραμμίζει, το ζήτημα δεν είναι συγκυριακό, αλλά βαθύτερο και διαρθρωτικό. Ο πρόεδρος του ΣΕΒΕ δεν παραγνωρίζει τα σοβαρά προβλήματα του πρωτογενούς τομέα και προειδοποιεί για έναν μακροπρόθεσμο κίνδυνο που αφορά ολόκληρη την ελληνική αλυσίδα παραγωγής: «Βλέπουμε ότι κανένα νέο παιδί (13-14 ετών) δεν θέλει να γίνει αγρότης. Αν συνεχίσουμε έτσι, σε 20-30 χρόνια δεν θα έχουμε αγρότες-επιχειρηματίες. Και αυτό είναι μεγάλο πρόβλημα για τη χώρα», τονίζει, επισημαίνοντας ότι χωρίς βιώσιμο και παραγωγικό πρωτογενή τομέα η εξωστρέφεια κινδυνεύει να χάσει τη βάση της. Η επισήμανση αυτή φωτίζει τη μεγάλη εικόνα πίσω από τα μπλόκα: πέρα από την άμεση πίεση στις μεταφορές και στις εξαγωγές, αναδεικνύεται η ανάγκη για ένα πιο συγκροτημένο σχέδιο στήριξης του πρωτογενούς τομέα ώστε να διασφαλιστεί η συνέχεια της ελληνικής παραγωγής και της εξαγωγικής αλυσίδας στον χρόνο.

Επιπλοκές και επιδιώξεις

Την ίδια στιγμή, όμως, το ρίσκο για την πορεία των ελληνικών εξαγωγών δεν περιορίζεται μόνο στους εσωτερικούς αστάθμητους παράγοντες. Ενα δεύτερο -εξωτερικό- μέτωπο αβεβαιότητας ανοίγει από τις διεθνείς εμπορικές εξελίξεις – και ειδικά από την αμερικανική αγορά. Ο πρόεδρος του ΣΕΒΕ Σίμος Διαμαντίδης επισημαίνει ότι μέχρι στιγμής οι δασμοί των ΗΠΑ δεν έχουν ανακόψει τη ροή των ελληνικών προϊόντων, ωστόσο βρίσκονται σε εξέλιξη παρεμβάσεις ώστε να διασφαλιστεί η απρόσκοπτη πρόσβαση: «Στην Αμερική δεν είχαμε καθόλου μείωση μέχρι τώρα και παράλληλα γίνονται προσπάθειες για να αφαιρεθούν οι δασμοί. Ηδη έχουν σταλεί τα tariff codes ώστε να υπάρξουν εξαιρέσεις για τα ελληνικά προϊόντα», αναφέρει. Στο ίδιο πλαίσιο, υπογραμμίζει ότι το νέο διεθνές περιβάλλον καθιστά αναγκαία τη στροφή σε περισσότερες αγορές ώστε οι ελληνικές επιχειρήσεις να μη βασίζονται σε λίγους προορισμούς: «Ολοι λένε να αλλάξει το παραγωγικό μοντέλο. Αλλά αυτά που θα παράξουμε δεν μπορούν να καταναλωθούν στην Ελλάδα. Πρέπει να στραφούμε περισσότερο στην εξωστρέφεια και στις εξαγωγές σε όλο τον κόσμο», σημειώνει. Ηδη, πάντως, το πρόγραμμα των επιχειρηματικών αποστολών για φέτος με την ομπρέλα του Enterprise Greece είναι βαρύ, με τη Λιβύη και την Κένυα να είναι οι πρώτες της χρονιάς, ενώ στο τέλος του μήνα ο οργανισμός θα στήσει και φέτος περίπτερο στη μεγαλύτερη έκθεση τροφίμων στη Μέση Ανατολή, την Gulfood, με τη συμμετοχή 80 ελληνικών εταιρειών.

Στρατηγική

Συνολικά, πάντως, η προσπάθεια ενίσχυσης των ελληνικών εξαγωγών προσπαθεί να περάσει σε πιο οργανωμένη -«χειροπιαστή»- φάση, με την ενεργοποίηση της νέας Εθνικής Στρατηγικής Εξωστρέφειας και την αναβάθμιση των δύο βασικών εργαλείων του κράτους: του Enterprise Greece και του Export Credit Greece. Στο πλαίσιο αυτό, το πρώτο αναμένεται να αποκτήσει ενισχυμένο ρόλο ως κεντρικό σημείο επαφής των επιχειρήσεων με τις διεθνείς αγορές, αναλαμβάνοντας πιο ενεργό ρόλο στην ανάλυση αγορών-στόχων, στη διασύνδεση με ξένους αγοραστές και στη στήριξη της παρουσίας των ελληνικών εταιρειών στο εξωτερικό. Παράλληλα, το Export Credit Greece θα λειτουργεί πλέον ως χρηματοδοτικός σύμμαχος των εξαγωγέων, με εργαλεία ασφάλισης πιστώσεων και εγγυήσεων που διευκολύνουν τις συναλλαγές με το εξωτερικό. Στόχος του νέου πλαισίου είναι να μειωθεί το κόστος και το ρίσκο της εξαγωγικής δραστηριότητας και να γίνει πιο προβλέψιμη και οργανωμένη η είσοδος των ελληνικών επιχειρήσεων σε νέες αγορές, που είναι ένα κρίσιμο στοίχημα.

Οι «αιχμές» της εξωστρέφειας

Η σημερινή δυναμική των ελληνικών εξαγωγών δεν είναι ομοιόμορφη, αλλά στηρίζεται σε συγκεκριμένους κλάδους που έχουν αποκτήσει βάθος, συνέχεια και σταθερό αποτύπωμα στις διεθνείς αγορές, αποτελώντας τη ραχοκοκαλιά της εξωστρέφειας. Στην κορυφή της εξαγωγικής δραστηριότητας παραμένει ο αγροδιατροφικός τομέας, με τα τρόφιμα να αποτελούν τον πιο ανθεκτικό και διαχρονικό πυλώνα του ελληνικού εξαγωγικού καλαθιού. Οπως επισημαίνει ο πρόεδρος του ΣΕΒΕ, η ισχυρή θέση των τροφίμων δεν είναι συγκυριακή: «Στα τρόφιμα έχουμε κάθε χρόνο αύξηση περίπου 10%. Τα ελληνικά τρόφιμα είναι περιζήτητα παντού. Μεσογειακή διατροφή και made in Greece. Και επειδή έχουμε μεγάλο τουρισμό, όταν έρχονται εδώ δοκιμάζουν τα προϊόντα μας και όταν επιστρέφουν στο εξωτερικό τα αναζητούν», τονίζει ο κ. Διαμαντίδης.

Πίσω από τα τρόφιμα, σταθερά ανοδική εικόνα εμφανίζουν τα βιομηχανικά προϊόντα και τα χημικά, που συγκροτούν έναν δεύτερο ισχυρό άξονα της ελληνικής μεταποίησης με έντονη εξαγωγική παρουσία. Στον ίδιο πυρήνα εντάσσονται τα ποτά και καπνά, τα οποία διατηρούν σημαντικό αποτύπωμα στις διεθνείς αγορές και αποτελούν διαχρονικό εξαγωγικό χαρτί της χώρας. Η κλαδική εικόνα, όπως αποτυπώνεται στις τελευταίες αναλύσεις του ΣΕΒΕ, δείχνει ότι η ενίσχυση της εξαγωγικής δραστηριότητας προέρχεται κυρίως από τους παραπάνω τομείς, ενώ άλλοι κλάδοι της μεταποίησης κινούνται με μεγαλύτερη μεταβλητότητα. Σε κάθε περίπτωση, οι εταιρείες που αντιλήφθηκαν νωρίς ότι η απάντηση στην ελληνική κρίση και στα οικονομικά αδιέξοδα ήταν οι διεθνείς αγορές απολαμβάνουν πλέον τους καρπούς. Μεταξύ των χαρακτηριστικών turnaround stories ξεχωρίζουν οι γνωστές γαλακτοβιομηχανίες ΜΕΒΓΑΛ και Κολιός.

Η ΜΕΒΓΑΛ, που πέρασε δύσκολες δεκαετίες με αναδιαρθρώσεις, αλλαγές μετοχικής σύνθεσης και έντονες πιέσεις στην εγχώρια αγορά, έχει ανοίξει ένα εντελώς διαφορετικό κεφάλαιο. Το 2024-2025 βρέθηκε να τρέχει με ισχυρούς ρυθμούς, κλείνοντας τη χρονιά με κύκλο εργασιών που ξεπερνά τα 205 εκατ. ευρώ, σε μια περίοδο όπου -όπως η ίδια η διοίκησή της έχει περιγράψει- «δεν προλάβαινε να πουλάει γιαούρτι» λόγω της έντονης ζήτησης από το εξωτερικό. Το καθοριστικό στοιχείο είναι ότι οι εξαγωγές αντιστοιχούν πλέον περίπου στο 50% του συνολικού της τζίρου, μετατρέποντάς την σε καθαρά διεθνοποιημένη ελληνική βιομηχανία. Με αιχμή το ελληνικό γιαούρτι και τη φέτα, έχει χτίσει παρουσία σε δεκάδες αγορές, από την Ευρώπη μέχρι τις ΗΠΑ και την Ιταλία, μέσα από ένα δίκτυο συνεργασιών που ξεκίνησε ήδη από τη δεκαετία του ’80.

Στον ίδιο άξονα κινείται και η Κολιός, η γαλακτοβιομηχανία από το Πολύκαστρο Κιλκίς που έχει μετατρέψει τις εξαγωγές σε βασικό μοχλό ανάπτυξης. Σύμφωνα με τις οικονομικές καταστάσεις που δημοσιοποίησε την περασμένη εβδομάδα με αρκετή καθυστέρηση, έκλεισε τη χρήση του 2024 με κύκλο εργασιών που προσέγγισε τα 150 εκατ. ευρώ. Τα προϊόντα της -από φέτα ΠΟΠ και παραδοσιακά λευκά και σκληρά τυριά μέχρι γιαούρτι και cream cheese- κατευθύνονται σε περίπου 55 χώρες, με τις εξαγωγές να αντιστοιχούν σχεδόν στα 2/3 του συνολικού τζίρου. Η πορεία αυτή αποκτά ακόμη μεγαλύτερη σημασία αν ληφθεί υπόψη η βαριά σκιά της ΑΓΝΟ, καθώς η εξωστρέφεια λειτούργησε και ως «μαξιλάρι» σταθερότητας.

Αν υπάρχει όμως μια ελληνική εταιρεία που αποτυπώνει τι σημαίνει εξαγωγική κλιμάκωση, αυτή είναι η ΚΡΙ ΚΡΙ. Η γαλακτοβιομηχανία των Σερρών, υπό τον Παναγιώτη Τσινάβο, έχει μετατρέψει το ελληνικό γιαούρτι σε διεθνές προϊόν και τις Σέρρες σε παραγωγικό hub για μεγάλες αγορές του εξωτερικού. Οι εξαγωγές αποτελούν σήμερα τον βασικό μοχλό ανάπτυξης της εταιρείας, ενώ μέσα στην τελευταία δεκαετία έχει σχεδόν τριπλασιάσει το μέγεθός της – από κύκλο εργασιών 70-90 εκατ. ευρώ στα μέσα της δεκαετίας του 2010 σε επίπεδα που υπερβαίνουν τα 250 εκατ. ευρώ.

Πέρα από τα τρόφιμα και τα γαλακτοκομικά, στους σταθερούς πρωταγωνιστές της ελληνικής εξωστρέφειας συγκαταλέγονται και οι κλάδοι του καπνού και των αλκοολούχων ποτών, δύο τομείς που διαχρονικά καταγράφουν πλεόνασμα στο εμπορικό ισοζύγιο και λειτουργούν ως καθαροί εξαγωγικοί πυλώνες για τη χώρα. Η Παπαστράτος αποτελεί χαρακτηριστικό παράδειγμα της κλιμάκωσης αυτής της δυναμικής: με επενδύσεις άνω των 700 εκατ. ευρώ, έχει μετατρέψει το εργοστάσιο του Ασπρόπυργου σε υπερσύγχρονο εξαγωγικό κόμβο. Σήμερα, πάνω από το 90% της παραγωγής της εξάγεται σε περισσότερες από 30 χώρες, με τις ετήσιες εξαγωγές να ξεπερνούν τα 400 εκατ. ευρώ. Οπως έχει επισημάνει ο διευθύνων σύμβουλος Γιώργος Μαργώνης στο πλαίσιο του ετήσιου επιχειρηματικού αφιερώματος των «business stories», «πάνω από το 90% της παραγωγής της Παπαστράτος εξάγεται σήμερα σε περισσότερες από 30 χώρες, λειτουργώντας ως πολλαπλασιαστής ισχύος για το διεθνές αποτύπωμα της Ελλάδας».

Σε μικρότερη κλίμακα, αλλά με σταθερά ενισχυόμενο αποτύπωμα, κινούνται και τα αλκοολούχα ποτά. Σύμφωνα με τα στοιχεία του ΣΕΑΟΠ για το 2024, οι εξαγωγές των ελληνικών αποσταγμάτων κινήθηκαν για δεύτερη συνεχή χρονιά πάνω από τα 100 εκατ. ευρώ, ενώ την τελευταία πενταετία ο κλάδος εμφανίζει σωρευτική αύξηση άνω του 45% σε αξία, ενισχύοντας το brand «Greek spirits» στις αγορές της Ευρώπης και των Τρίτων Χωρών.

Ελλάδα πολλών ταχυτήτων

Πίσω από τη θετική εικόνα των συνολικών εξαγωγών, η γεωγραφική τους κατανομή παραμένει ιδιαίτερα άνιση. Η εξωστρέφεια εξακολουθεί να συγκεντρώνεται σε λίγες περιφέρειες, με την Αττική και την Κεντρική Μακεδονία να λειτουργούν ως οι δύο βασικοί πυλώνες του εξαγωγικού αποτυπώματος της χώρας. Σύμφωνα με την τελευταία περιφερειακή χαρτογράφηση του ΣΕΒΕ, η Αττική συγκεντρώνει πάνω από το μισό των συνολικών εξαγωγών αγαθών, ενώ η Κεντρική Μακεδονία αποτελεί τον δεύτερο μεγάλο πόλο, με ισχυρή βιομηχανική και αγροδιατροφική βάση. Στη δεύτερη ζώνη κινούνται περιφέρειες όπως η Στερεά Ελλάδα, η Θεσσαλία και η Πελοπόννησος, οι οποίες εμφανίζουν πιο σύνθετο μείγμα εξαγώγιμων προϊόντων, αλλά και διαφορετικό βαθμό εξάρτησης από συγκεκριμένους κλάδους.

Η εικόνα διαφοροποιείται αισθητά όταν εξαιρεθούν τα πετρελαιοειδή. Σε αυτή την «καθαρή» εξαγωγική βάση, η Κεντρική Μακεδονία ενισχύει σημαντικά το αποτύπωμά της, αναδεικνύοντας τον ρόλο της ως βασικού κόμβου της μεταποίησης τροφίμων και βιομηχανικών προϊόντων, ενώ η Στερεά Ελλάδα και η Θεσσαλία εμφανίζονται πιο ισχυρές χάρη στη μεταλλουργία και τον αγροδιατροφικό τομέα αντίστοιχα.

Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει η δυναμική της τελευταίας πενταετίας: ορισμένες περιφέρειες, όπως το Νότιο Αιγαίο και το Ιόνιο, καταγράφουν τους υψηλότερους ρυθμούς ανόδου λόγω εγκατάστασης πολυεθνικών και ενίσχυσης συγκεκριμένων κλάδων, ενώ άλλες, όπως το Βόρειο Αιγαίο, εμφανίζουν απώλειες, υπογραμμίζοντας τις ενδοπεριφερειακές ανισότητες.

Η ανάγνωση αυτή δείχνει ότι η επόμενη ημέρα των ελληνικών εξαγωγών δεν θα κριθεί μόνο από το συνολικό ρεκόρ, αλλά από το κατά πόσο η εξωστρέφεια θα αποκτήσει γεωγραφικό βάθος: αν θα δημιουργηθούν νέοι τοπικοί πυρήνες μεταποίησης, clusters και logistics, και αν περισσότερες περιφέρειες θα μπορέσουν να μετατραπούν σε παραγωγικούς κόμβους με εξαγωγικό προσανατολισμό.

Διαβάστε ακόμη 

Γιατί η JP Morgan δεν προβλέπει μείωση των επιτοκίων από τη Fed για το 2026

Νικόλαος Στασινόπουλος: Η «βαριά σφραγίδα» του μεγαλύτερου Έλληνα βιομήχανου

Διαμάντια για όλους: Ποιοι σνομπάρουν τους πολύτιμους λίθους που δημιουργούνται στο εργαστήριο

Για όλες τις υπόλοιπες ειδήσεις της επικαιρότητας μπορείτε να επισκεφτείτε το Πρώτο Θέμα