Το 2025 καταγράφεται ως η χρονιά που η φοροδιαφυγή έχασε για πρώτη φορά το προβάδισμα. Όχι λόγω αυστηρότερων ποινών ή εντατικοποίησης των παραδοσιακών ελέγχων, αλλά επειδή η τεχνολογία άλλαξε τους κανόνες του παιχνιδιού. Η «αόρατη» οικονομία άρχισε να γίνεται μετρήσιμη, καταγεγραμμένη και —το κυριότερο— φορολογήσιμη.
Η καθολική εφαρμογή των ψηφιακών εργαλείων ελέγχου, από τα ηλεκτρονικά βιβλία myDATA μέχρι την επέκταση των πληρωμών με κάρτα και τη δραστική μείωση των συναλλαγών με μετρητά, μετέφερε σε μεγάλο βαθμό δραστηριότητες που επί χρόνια κινούνταν εκτός ραντάρ στο επίσημο οικονομικό κύκλωμα. Το αποτέλεσμα είναι εντυπωσιακό: το Δημόσιο χάνει πλέον έως και 7 δισ. ευρώ λιγότερα έσοδα από ΦΠΑ ετησίως σε σχέση με το παρελθόν, σύμφωνα με τα πιο πρόσφατα στοιχεία για το λεγόμενο «κενό ΦΠΑ».
Καθοριστικό ρόλο έπαιξε ένα και μόνο μέτρο: η υποχρεωτική καθολική αποδοχή πληρωμών με κάρτες. Μόνο μέσα στο 2024, η επέκταση των POS σε όλους τους κλάδους εκτιμάται ότι πρόσθεσε περίπου 400 εκατ. ευρώ στα έσοδα από ΦΠΑ. Το πραγματικό αποτύπωμα, ωστόσο, αναμένεται ακόμη μεγαλύτερο το 2025, καθώς ήταν η πρώτη χρονιά πλήρους εφαρμογής του μέτρου σε όλους τους επαγγελματίες και σε όλη τη διάρκεια του έτους.
Η αλλαγή αποτυπώθηκε άμεσα στις φορολογικές δηλώσεις. Τα εισοδήματα που δήλωσαν οι ελεύθεροι επαγγελματίες για το 2024 κατέγραψαν ιστορικά υψηλή αύξηση, με ολόκληρους κλάδους —ιδίως εκείνους που παραδοσιακά συνδέονταν με υψηλή παραβατικότητα— να εμφανίζουν διψήφιες μεταβολές στους δηλωθέντες τζίρους. Μπαρ, ταξί, τεχνικά επαγγέλματα και δραστηριότητες της οικοδομής παρουσίασαν αυξήσεις από 8% έως και άνω του 15% σε σχέση με την προηγούμενη χρονιά.
Πίσω από αυτή τη μεταβολή δεν κρύβεται κάποιο ξαφνικό επιχειρηματικό «θαύμα», αλλά η εξάλειψη της απόκλισης ανάμεσα στις πραγματικές εισπράξεις και όσα δηλώνονταν. Η τεχνολογία λειτούργησε ως επιταχυντής διαφάνειας.
Μέσα σε ένα μόλις έτος, τα νέα ψηφιακά μέτρα εκτιμάται ότι απέδωσαν επιπλέον 2,7 δισ. ευρώ σε φόρους που τα προηγούμενα χρόνια χάνονταν. Αντιθέτως, στην περίοδο πριν από την καθολική ψηφιοποίηση —ιδίως στα χρόνια της κρίσης από το 2010 έως το 2024— η χώρα έχασε συνολικά πάνω από 73 δισ. ευρώ μόνο από τη φοροδιαφυγή στον ΦΠΑ.
Η διαχρονική εικόνα είναι αποκαλυπτική: από απώλειες άνω των 7,5 δισ. ευρώ το 2009 και κορύφωση άνω των 9 δισ. το 2011, το κενό ΦΠΑ μειώνεται σταθερά μετά το 2019, πέφτοντας κάτω από τα 3 δισ. το 2021 και φτάνοντας περίπου τα 2,1 δισ. το 2024.
Το κρίσιμο σημείο καμπής ήταν η πλήρης ενεργοποίηση των ηλεκτρονικών βιβλίων myDATA. Από εργαλείο πιλοτικής παρακολούθησης, μετατράπηκαν σε μηχανισμό real-time εποπτείας. Τιμολόγια και αποδείξεις διασταυρώνονται αυτόματα, ενώ οι δηλώσεις ΦΠΑ ουσιαστικά «χτίζονται» ψηφιακά, χωρίς να απαιτείται αναμονή ετήσιων δηλώσεων.
Η υποχρεωτική εγκατάσταση POS σε όλους τους κλάδους, σε συνδυασμό με τη διασύνδεσή τους με τις ταμειακές μηχανές, εξαφάνισε τα περιθώρια απόκρυψης εισπράξεων. Κάθε πληρωμή αφήνει πλέον άμεσο ψηφιακό αποτύπωμα, ορατό τόσο στη φορολογική διοίκηση όσο και στον ίδιο τον καταναλωτή.
Σημαντικό ρόλο παίζουν και οι άμεσες τραπεζικές πληρωμές μέσω IRIS, που επεκτάθηκαν ραγδαία το 2024 και το 2025, ενισχύοντας περαιτέρω τη διαφάνεια. Με την ένταξή τους ακόμη και σε μεγάλες αλυσίδες λιανικής και την αύξηση των ορίων συναλλαγών από το 2026, το ψηφιακό αποτύπωμα γίνεται καθολικό.
Το επόμενο βήμα έχει ήδη δρομολογηθεί: ψηφιακό δελτίο αποστολής από το 2025, ψηφιακό τιμολόγιο από το 2026 και έλεγχοι που ενισχύονται με τεχνητή νοημοσύνη. Η κατεύθυνση είναι σαφής: λιγότερος χώρος για απόκρυψη, περισσότερα έσοδα χωρίς αύξηση φορολογικών συντελεστών.
Διαβάστε ακόμη
ΥΠΕΘΟ: Δημοσιεύτηκε η προκήρυξη για τον νέο φορέα προστασίας κύριας κατοικίας – Τι αναφέρει
OpenAI: Ποια είναι η «αγχωτική» θέση εργασίας με αποδοχές άνω των 500.000 δολαρίων
Για όλες τις υπόλοιπες ειδήσεις της επικαιρότητας μπορείτε να επισκεφτείτε το Πρώτο Θέμα
Σχολίασε εδώ
Για να σχολιάσεις, χρησιμοποίησε ένα ψευδώνυμο.