search icon

Επιχειρήσεις

Κυβερνοεπιθέσεις σε συστήματα ψύξης: Συναγερμός και στα ελληνικά σούπερ μάρκετ – Ετοιμότητα και συστάσεις προς τις αλυσίδες

Συναγερμός στα ελληνικά σούπερ μάρκετ για κυβερνοεπιθέσεις στα συστήματα ψύξης, με τις επιχειρήσεις σε ετοιμότητα, ενώ νέες ανατιμήσεις, αυξημένο κόστος και επικείμενες εξαγορές διαμορφώνουν ένα ιδιαίτερα απαιτητικό περιβάλλον στην αγορά

123RF

Συναγερμό στην ελληνική αγορά έχουν σημάνει οι κυβερνοεπιθέσεις που επηρεάζουν τα συστήματα ψύξης παραγωγικών επιχειρήσεων τροφίμων, καθώς επιχειρήσεων λιανικού εμπορίου (σούπερ μάρκετ, κρεοπωλεία κ.τ.λ.) σε αρκετές ευρωπαϊκές χώρες. Μιλώντας στο ΑΠΕ-ΜΠΕ ο γενικός διευθυντής της Ένωσης Σούπερ Μάρκετ Ελλάδας (ΕΣΕ), Απόστολος Πεταλάς επιβεβαιώνει ότι οι ελληνικές αλυσίδες βρίσκονται σε ετοιμότητα.

«Από την πρώτη στιγμή που παρουσιάστηκαν τα περιστατικά στη Γαλλία και σε άλλες ευρωπαϊκές χώρες, η Ένωση Σούπερ Μάρκετ Ελλάδος, σε συνεργασία με ειδικούς σε θέματα κυβερνοασφάλειας αλλά και την Εθνική Αρχή Κυβερνοασφάλειας, προσδιορίσαμε τα τεχνικά στοιχεία του προβλήματος και ενημερώσαμε όλα τα μέλη της ΕΣΕ για το πρόβλημα και τους τρόπους αντιμετώπισης» υπογραμμίζει ο κ. Πεταλάς και συμπληρώνει: «Μέχρι σήμερα που μιλάμε δεν έχει προκύψει κανένα θέμα στα σούπερ μάρκετ στην Ελλάδα». Ωστόσο, διευκρινίζει ότι τα μέλη της ΕΣΕ είναι σε εγρήγορση και λαμβάνουν όλα τα κατάλληλα μέτρα ώστε να προστατευθούν οι επιχειρήσεις και οι καταναλωτές.

Εστιάζοντας στα παγκόσμια φαινόμενα κυβερνοεπιθέσεων που γίνονται όλο και πιο συχνά, ο κ. Πεταλάς μιλώντας στο ΑΠΕ-ΜΠΕ εκφράζει τον προβληματισμό του σημειώνοντας ότι τα μαζικά φαινόμενα σε σούπερ μάρκετ, σχολεία, νοσοκομεία κ.ά. δεν ταυτίζονται με συνήθεις κυβερνοεπιθέσεις όπου απαιτείται χρηματική συναλλαγή από τους χάκερς. «Στις συγκεκριμένες περιπτώσεις, στόχος είναι η απόλυτη καταστροφή. Αυτό είναι ανησυχητικό και μάς προβληματίζει πολύ».

Σημειώνεται ότι η Εθνική Αρχή Κυβερνοασφάλειας με επιστολή της (3/11/2026) ενημέρωσε τον πρόεδρο της ΕΣΕ, Ιωάννη Μασούτη για νέο κύμα κυβερνοεπιθέσεων τη νύχτα 1–2 Νοεμβρίου 2026 σε περισσότερα από 100 καταστήματα στο Βέλγιο, το Λουξεμβούργο, τη Σουηδία, την Ιρλανδία και την Εσθονία. Σύμφωνα με την Αρχή, η Danfoss, επιβεβαίωσε ότι οι επιθέσεις αφορούσαν προϊόντα της. Οι περισσότερες συσκευές που επλήγησαν ήταν παλαιότερα μοντέλα, που είναι εκτός υποστήριξης και δεν λαμβάνουν πλέον ενημερώσεις ασφαλείας. Στην Ελλάδα, η ΕΑΚ έχει εντοπίσει πάνω από 300 ελεγκτές εμπορικής ψύξης (Danfoss, Copeland/Dixell, Carel κλπ).

Η ΕΣΕ, σύμφωνα με τον κ. Πεταλά, έχει διαβιβάσει τις οδηγίες της Αρχής στα μέλη της, υπενθυμίζοντας τις συστάσεις τις οποίες καλούνται να εφαρμόσουν άμεσα:

-να αποσυνδέσουν τα συστήματα ελέγχου ψύξης από το δημόσιο διαδίκτυο και να επιτρέπουν απομακρυσμένη πρόσβαση μόνο μέσω ασφαλούς σύνδεσης (VPN) με πολυπαραγοντική αυθεντικοποίηση

– να αλλάξουν τους προεπιλεγμένους κωδικούς και να εγκαταστήσουν τις ενημερώσεις ασφαλείας

– να αντικαταστήσουν τον εξοπλισμό που δεν υποστηρίζεται πλέον από τον κατασκευαστή

– να ζητήσουν από τους συνεργάτες που εγκαθιστούν και συντηρούν τα συστήματα ψύξης τους να εφαρμόσουν άμεσα τα παραπάνω.

Σύμφωνα με την Αρχή, η μη εφαρμογή των συστάσεων αφήνει τα καταστήματα εκτεθειμένα στον ίδιο κίνδυνο που έπληξε τη Γαλλία και τις άλλες ευρωπαϊκές χώρες με παρόμοιες συνέπειες όπως απώλεια των νωπών και κατεψυγμένων προϊόντων μέσα σε μία νύχτα και, σε ορισμένες περιπτώσεις, ακόμα και πυρκαγιά.

Από την πλευρά του, ο Ενιαίος Φορέας Ελέγχου Τροφίμων προειδοποιεί ότι οι κυβερνοεπιθέσεις που επηρεάζουν τα συστήματα ψύξης παραγωγικών επιχειρήσεων τροφίμων, καθώς επιχειρήσεων λιανικού εμπορίου (σούπερ μάρκετ, κρεοπωλεία κ.τ.λ.) σε αρκετές ευρωπαϊκές χώρες, αναδεικνύουν τη σημασία της διατήρησης των τροφίμων στη σωστή θερμοκρασία.

Σύμφωνα με ανακοίνωση που εξέδωσε ο ΕΦΕΤ, η διασφάλιση μη διακοπής της ψυκτικής αλυσίδας – από την παραγωγή, τη μεταφορά, την αποθήκευση ως και την διάθεσή τους στον τελικό καταναλωτή – αποτελεί βασική προϋπόθεση για την ασφάλεια των τροφίμων.

Στο πλαίσιο του συστήματος ασφάλειας τροφίμων της Ευρωπαϊκής Ένωσης, οι επιχειρήσεις τροφίμων, συμπεριλαμβανομένων των επιχειρήσεων λιανικής πώλησης ευαλλοίωτων τροφίμων (κρεοπωλεία, σούπερ μάρκετ), είναι υπεύθυνες για την ασφάλεια των τροφίμων που διαθέτουν στην αγορά. «Εφόσον υπάρχει πιθανότητα η διακοπή της ψύξης να έχει επηρεάσει την ασφάλεια των τροφίμων, οι εν λόγω επιχειρήσεις οφείλουν να αποσύρουν τα συγκεκριμένα προϊόντα από την αγορά» τονίζει σε ανακοίνωσή του ο ΕΦΕΤ.

Παράλληλα, επισημαίνει ότι σε περίπτωση κυβερνοεπίθεσης που επηρεάζει ή ενδέχεται να επηρεάσει τα συστήματα ψύξης και κατ’ επέκταση, την ασφάλεια των τροφίμων, οι επιχειρήσεις θα πρέπει να ενημερώνουν σχετικά και τον Φορέα. Σε κάθε περίπτωση οι επιχειρήσεις πρέπει να ακολουθούν τις συστάσεις της Εθνικής Αρχής Κυβερνοασφάλειας οι οποίες περιλαμβάνουν αποσύνδεση των συστημάτων ελέγχου ψύξης από το δημόσιο διαδίκτυο και απομακρυσμένη πρόσβαση μόνο μέσω ασφαλούς σύνδεσης (VPN) με πολυπαραγοντική αυθεντικοποίηση, αλλαγή των προεπιλεγμένων κωδικών και εγκατάσταση των ενημερώσεων ασφαλείας και αντικατάσταση εξοπλισμού που δεν υποστηρίζεται πλέον από τον κατασκευαστή.

Το νέο τοπίο της αγοράς

Πέρα από τις νέες απειλές που φέρνει η ψηφιακή εποχή, ο κλάδος των σούπερ μάρκετ καλείται να διαχειριστεί ένα ευρύτερο πλέγμα προκλήσεων. Από την ασφάλεια των υποδομών και την απρόσκοπτη λειτουργία των καταστημάτων μέχρι το αυξημένο λειτουργικό κόστος, τις πιέσεις στα περιθώρια κέρδους και τις αλλαγές στις καταναλωτικές συνήθειες, οι επιχειρήσεις καλούνται να διατηρήσουν τις ισορροπίες τους σε ένα διαρκώς μεταβαλλόμενο περιβάλλον. Την ίδια στιγμή, η αγορά αλλάζει και μετακινείται σε ένα μοντέλο συγκέντρωσης όπου λίγοι όμιλοι καθορίζουν τους όρους του ανταγωνισμού. Η συμφωνία για την εξαγορά 13 καταστημάτων της ENA Cash&Carry από τη The Mart, θυγατρική του Ομίλου «Ελληνικές Υπεραγορές Σκλαβενίτης» είναι η πιο πρόσφατη κίνηση. Είχε προηγηθεί η εξαγορά της ΑΝΕΔΗΚ Κρητικός από την βορειοελλαδίτικη εταιρεία Δ. Μασούτη.

Ο πρόεδρος της Ένωσης Σούπερ Μάρκετ Ελλάδας και επικεφαλής της αλυσίδας Διαμαντής Μασούτης, Γιάννης Μασούτης μιλώντας πρόσφατα στην καθιερωμένη ετήσια συνέντευξη Τύπου της ΕΣΕ υποστήριξε ότι η περαιτέρω συγκέντρωση θεωρείται αναπόφευκτη για την επιβίωση του κλάδου. Οι αυξημένες λειτουργικές δαπάνες, τα χαμηλά περιθώρια κέρδους και οι πιέσεις που δέχονται οι επιχειρήσεις δημιουργούν τις συνθήκες για έναν νέο κύκλο εξαγορών και συγχωνεύσεων.

«Το μόνο σίγουρο είναι πως σε δύο χρόνια οι αλυσίδες σούπερ μάρκετ θα είναι λιγότερες», τόνισε χαρακτηριστικά. Ο ίδιος υπογράμμισε ότι η περιορισμένη κερδοφορία, αλλά και οι ζημίες που εμφανίζουν ορισμένες αλυσίδες, καθιστούν τη συγκέντρωση όχι απλώς μια επιχειρηματική επιλογή, αλλά μια εξέλιξη που υπαγορεύεται από τις συνθήκες της αγοράς.

Στο ίδιο μήκος κύματος ο αντιπρόεδρος της ΕΣΕ και επικεφαλής της METRO ΑΕΒΕ, Αριστοτέλης Παντελιάδης, εκτίμησε ότι έχει ήδη ξεκινήσει μια νέα περίοδος ανακατατάξεων στον κλάδο. Σύμφωνα με τον ίδιο, το αυξημένο κόστος λειτουργίας σε συνδυασμό με τη χαμηλή κερδοφορία θα οδηγήσουν σταδιακά σε μείωση του αριθμού των μεγάλων και μεσαίων αλυσίδων.

Ωστόσο, όπως διευκρίνισε, εξακολουθεί να υπάρχει περιθώριο δραστηριοποίησης για μικρότερες επιχειρήσεις που ακολουθούν μια διαφορετική εμπορική στρατηγική και απευθύνονται σε πιο εξειδικευμένα καταναλωτικά κοινά.

Παρά τις αναμενόμενες επιχειρηματικές ανακατατάξεις, η περαιτέρω συγκέντρωση της αγοράς δεν σημαίνει απαραίτητα ότι θα ενισχυθεί αυτομάτως η κερδοφορία των αλυσίδων. Ο κ. Παντελιάδης επισήμανε ότι για να θεωρείται βιώσιμο το επιχειρηματικό μοντέλο του κλάδου, θα πρέπει να επιτευχθεί περιθώριο κέρδους προ φόρων κοντά στο 3%. Η επίτευξη αυτού του στόχου, όπως εξήγησε, συνδέεται περισσότερο με τις επιλογές κάθε επιχείρησης παρά με τον αριθμό των ανταγωνιστών στην αγορά.

Καθοριστικό ρόλο διαδραματίζουν η εμπορική πολιτική, η αποτελεσματική διαχείριση των λειτουργικών εξόδων, αλλά και η ανάπτυξη προϊόντων που διαφοροποιούνται από τον ανταγωνισμό και προσφέρουν καλύτερα περιθώρια κέρδους.

Ιδιαίτερη σημασία έχει, παράλληλα, η δυνατότητα των αλυσίδων να διατηρούν ανταγωνιστικές τιμές στα βασικά αγαθά, χωρίς να μετακυλίουν το σύνολο των αυξημένων δαπανών στους καταναλωτές. Όπως σημείωσε ο κ. Παντελιάδης, δεν υπάρχει κάποια αυτόματη σύνδεση ανάμεσα στις εξαγορές και την αύξηση της κερδοφορίας.

Στο μέτωπο των τιμών, η ακρίβεια εξακολουθεί να αποτελεί σημαντική πρόκληση για τα ελληνικά νοικοκυριά, με τα στελέχη του κλάδου να επισημαίνουν ότι απαιτείται προσεκτική αξιολόγηση των στοιχείων πριν εξαχθούν συμπεράσματα για την πορεία της αγοράς.

Ο Γιάννης Μασούτης περιέγραψε την τρέχουσα εικόνα ως μια περίοδο σχετικής σταθεροποίησης των τιμών, στην οποία ωστόσο εξακολουθούν να καταγράφονται πιέσεις σε συγκεκριμένες κατηγορίες προϊόντων. Όπως διευκρίνισε, δεν διαφαίνεται αυτή τη στιγμή ένας νέος γενικευμένος κύκλος ανατιμήσεων.

Παράλληλα, προειδοποίησε ότι οι εκτιμήσεις για την εξέλιξη των τιμών το 2027 παραμένουν ιδιαίτερα επισφαλείς. Οι γεωπολιτικές εξελίξεις, οι διακυμάνσεις στο ενεργειακό κόστος, οι μεταφορές και οι επιπτώσεις της κλιματικής αλλαγής αποτελούν παράγοντες που μπορούν να επηρεάσουν σημαντικά την αγορά, καθιστώντας δύσκολη οποιαδήποτε ασφαλή πρόβλεψη.

Ήδη, σύμφωνα με τα στοιχεία που παρουσίασαν τα στελέχη της ΕΣΕ, κατά το τελευταίο τρίμηνο έχουν σημειωθεί αυξήσεις στις τιμές των γαλακτοκομικών, οι οποίες αποδίδονται κυρίως στην άνοδο του κόστους του αιγοπρόβειου γάλακτος.

Ανοδικές πιέσεις αναμένονται επίσης στην αγορά της μπύρας, με τις σχετικές ανατιμήσεις να εκτιμάται ότι θα εμφανιστούν στα ράφια των σούπερ μάρκετ στις αρχές Δεκεμβρίου. Παράλληλα, αυξημένο κόστος καταγράφεται και στις κατηγορίες των ζυμαρικών και των δημητριακών, εξαιτίας της ανόδου των τιμών των πρώτων υλών και κυρίως του σιταριού.

Την ίδια ώρα, πάντως, ο κλάδος συνεχίζει να προβαίνει σε επενδύσεις. Σύμφωνα με τα στοιχεία της ΕΣΕ, το 2025 ανήλθαν συνολικά σε 660 εκατ. ευρώ ενώ συνολικά τη δεκαετία 2015-2025 οι επενδύσεις των σούπερ μάρκετ έφτασαν τα 3,8 δισ. ευρώ ενισχύοντας την παραγωγικότητα και τη δυνατότητα των επιχειρήσεων να εξυπηρετούν καλύτερα τον καταναλωτή.

Σε επίπεδο οικονομικών επιδόσεων, ο κύκλος εργασιών το 2025 διαμορφώθηκε στα 13,6 δισ. ευρώ, τα λειτουργικά έξοδα στα 3,4 δισ. ευρώ και τα κέρδη προ φόρων στα 189 εκατ. ευρώ, με το αντίστοιχο περιθώριο κέρδους να περιορίζεται στο 1,39%.

Η εικόνα των τιμών στο οργανωμένο λιανεμπόριο τροφίμων παραμένει συγκρατημένη. Με βάση τα στοιχεία του ΙΕΛΚΑ, ο πληθωρισμός τροφίμων στα σούπερ μάρκετ διαμορφώθηκε τον Οκτώβριο στο 0,53%, έναντι 2,1% βάσει ΕΛΣΤΑΤ και 1,60% βάσει Eurostat. Στην εξέλιξη αυτή συμβάλλουν, μεταξύ άλλων, ο έντονος ανταγωνισμός μεταξύ των αλυσίδων, οι προσφορές, τα προγράμματα πιστότητας και η διεύρυνση των επιλογών σε διαφορετικά επίπεδα τιμών, μέσα από τα οποία ο κλάδος επιδιώκει καθημερινά να προσφέρει μεγαλύτερη αξία στον καταναλωτή. Σημειώνεται ότι την περίοδο 2023-2025 η συνολική αξία των προωθητικών ενεργειών του κλάδου ανήλθε σε περίπου 5 δισ. ευρώ.

Ο κλάδος αποτελεί έναν από τους μεγαλύτερους εργοδότες της χώρας, με 125.000 εργαζομένους σε περισσότερα από 3.800 καταστήματα, ενώ συνδέεται άμεσα με την εγχώρια παραγωγή, καθώς 9 στους 10 προμηθευτές είναι ελληνικές επιχειρήσεις. Η συνολική συνεισφορά του στην ελληνική οικονομία εκτιμάται στο 5,6% του ΑΕΠ, με το 40% των εργαζομένων να απασχολείται εκτός Αττικής και Θεσσαλονίκης, το 62% να είναι γυναίκες και το 38% άνω των 50 ετών.

Exit mobile version