Πώς μπορεί να αναζωογονηθεί το Χ.Α. με τις μικρομεσαίες

Του Δημήτρη Παφίλα

Τα χρήματα βρίσκονται στο τραπέζι (πακέτο Γιούνκερ, ΕΣΠΑ, νέος αναπτυξιακός νόμος), το νομικό πλαίσιο υφίσταται, περιμένουμε όμως τις αποφάσεις ενός αργού και δυσκίνητου Δημοσίου προκειμένου να χρηματοδοτηθούν οι μικρομεσαίες επιχειρήσεις. Κάπως έτσι διαμορφώνεται η εικόνα, καθώς αν και η ΕΧΑΕ έχει διαμορφώσει ένα νομικό πλαίσιο εργαλείων χρηματοδότησης, η τελική απόφαση εξαρτάται από το υπουργείο Οικονομίας και Ανταγωνιστικότητας.

Συγκεκριμένα, η ΕΧΑΕ εδώ και αρκετούς μήνες δουλεύει πάνω στην πανευρωπαϊκή τάση. Αφού υπάρχει αδυναμία χρηματοδότησης τόσο από τις τράπεζες (λόγω απομόχλευσης) όσο και από τις κυβερνήσεις (λόγω έλλειψης εθνικής συμμετοχής) τα πάντα περνούν από τον συνδυασμό των πηγών χρηματοδότησης και των νέων χρηματοδοτικών εργαλείων (funds υποδομών, ΑΚΕΣ, REITS, ETF, ΑΕΕΧ, ΑΕΕΑΠ, ομόλογα).

Τον συνδυασμό αυτό επιχειρεί να αξιοποιήσει η ΕΧΑΕ σε συνεργασία με το υπουργείο Οικονομίας προκειμένου να χρηματοδοτηθούν οι μικρομεσαίες επιχειρήσεις. Μέχρι τώρα το υπουργείο ακούει τις προτάσεις, ωστόσο, όπως καταλαβαίνουν όλοι, τα χρήματα δεν θα είναι αιώνια στο τραπέζι, ενώ υφίσταται υψηλός ανταγωνισμός από όλες τις ευρωπαϊκές χώρες.

Η πρωτοβουλία της ΕΧΑΕ δεν είναι καινούρια, ωστόσο έχει διπλό στόχο: αφενός να δοθεί διέξοδος χρηματοδότησης σε επιχειρήσεις και αφετέρου να ζωντανέψει η χρηματιστηριακή αγορά, καθώς από το 2000 ο Γενικός Δείκτης -ή ο FTSE 25- διαθέτει τις ίδιες σχεδόν εταιρείες πλην λιγοστών εξαιρέσεων. Η ιδέα στηρίζεται στο να δημιουργηθεί μια κρίσιμη μάζα μικρομεσαίων εταιρειών από την οποία θα προκύψουν νέα επιχειρηματικά μοντέλα, όπως συνέβη παλιότερα, όταν εισήλθαν στην Παράλληλη Αγορά εταιρείες που σήμερα έχουν επεκταθεί εκτός Ελλάδος. Σύμφωνα με χρηματιστηριακούς παράγοντες, μόνο η αναζήτηση νέων μικρομεσαίων εταιρειών θα αναζωογονήσει και τη μεγάλη αγορά, όπως συμβαίνει και στο εξωτερικό.

Τα μεγαλύτερα εμπόδια, όμως, στην Ελλάδα ώστε να χρηματοδοτηθούν οι μικρομεσαίες επιχειρήσεις είναι η ανυπαρξία του κράτους, το νομικό καθεστώς και οι απρόθυμοι επιχειρηματίες. Τα τελευταία χρόνια η ΕΧΑΕ σε συνεργασία με το υπουργείο Οικονομικών και τους αρμόδιους φορείς σχεδίασε ένα ολοκληρωμένο νομικό πλαίσιο για τις επενδυτικές εταιρείες κλειστού τύπου (closed end funds), το οποίο περιλαμβάνει τις εταιρείες χαρτοφυλακίου (ΑΕΕΧ), αυτές των κεφαλαίων επιχειρηματικών συμμετοχών (ΕΚΕΣ), τις επενδυτικές ακινήτων (ΑΕΕΑΠ), καθώς και τα αμοιβαία κεφάλαια επιχειρηματικών συμμετοχών. Αποδείχτηκε στην πράξη ότι οι εταιρείες αυτές μπορούν να συγκεντρώσουν διεθνή κεφάλαια, αλλά και να ενισχύσουν την καταρρακωμένη εσωτερική αγορά. Για παράδειγμα, δύο εταιρείες ΑΕΕΑΠ στην Ελλάδα απέκτησαν 20 ακίνητα από το ΤΑΙΠΕΔ όταν διαπιστώθηκε ότι η αγορά δεν ενδιαφερόταν.

Το πακέτο Γιούνκερ εμφανίζει ακόμα μεγαλύτερο ενδιαφέρον καθώς τα κεφάλαια είναι 315 δισ. ευρώ και θέλει να λειτουργήσει με αναλογία 1/15, δηλαδή ένα μέρος να δοθεί από ιδιωτικά κεφάλαια και τα υπόλοιπα 15 να καλυφθούν από την Ευρωπαϊκή Τράπεζα Επενδύσεων (EIB), την Ευρωπαϊκή Τράπεζα Ανασυγκρότησης και Ανάπτυξης (EBRD), αλλά και από ιδιώτες. Από τα πλεονεκτήματα της χρηματοδότησης των μικρομεσαίων επιχειρήσεων είναι η θέσπιση φορολογικών κινήτρων, σύμφωνα με τα οποία όποιος επενδύει 200.000-400.000 ευρώ σε ΜΜΕ, θα φορολογείται για το 40% και όχι για ολόκληρο το ποσό.

Τα funds χρηματοδότησης υποδομών

Σε μια διερεύνηση της αγοράς του εξωτερικού, η ΕΧΑΕ ήρθε σε επαφή με ξένους οίκους (Pimco, York Capital, Fairfax) προκειμένου να διαπιστώσει τις προθέσεις τους. Από τις επαφές προέκυψε ότι το μέγεθος ενός τέτοιου fund πρέπει να είναι τουλάχιστον 200 εκατ. ευρώ και οι ξένοι θέλουν συμμετοχή τουλάχιστον με 5%-10%. Βεβαίως, με την απουσία συμφωνίας το ενδιαφέρον ατόνησε και η δημιουργία του fund παραπέμφθηκε και πάλι στις ελληνικές καλένδες. Υπό προϋποθέσεις, όμως, τα ξένα επενδυτικά funds είναι διατεθειμένα να επενδύσουν κεφάλαια σε ιδιωτικές επιχειρήσεις μαζί με το κράτος ή και ξεχωριστά. Για παράδειγμα, το Δίκαιο αποτελεί σημαντικό αγκάθι. Ξένοι ήθελαν να επενδύσουν σε ελληνικές εταιρείες, αλλά να ισχύει το αγγλικό δίκαιο σε περίπτωση διαφορών με τους ιδιοκτήτες.

Την ίδια στιγμή, μεγάλη ιδιωτική τράπεζα δουλεύει αθόρυβα τη δημιουργία fund χρηματοδότησης με συμμετοχή μεγάλων επενδυτών από το εξωτερικό, καθώς εκτιμά ότι όλα τα προηγούμενα μοντέλα χρηματοδότησης απέτυχαν – ακόμα και αυτά των ιδιωτών.

Η διεθνής εμπειρία

Στο εξωτερικό ορισμένες από τις αγορές αυτές αποκαλούνται Pooled Ιnvestment Vehicles (Συγκεντρωμένα Επενδυτικά Οχήματα) ή Business Development Companies (Επιχειρήσεις Ανάπτυξης), οι οποίες επενδύουν σε μικρομεσαίες επιχειρήσεις ή σε εταιρείες με χρηματοοικονομικά προβλήματα.

Σύμφωνα με την έκθεση του Σεπτεμβρίου 2014 της IOSCO (Διεθνής Οργανισμός Επιτροπών Κεφαλαιαγοράς), η οποία παραδόθηκε στους υπουργούς των G20 και τους κεντρικούς τραπεζίτες, «η αγορά των συγκεκριμένων μικρομεσαίων επιχειρήσεων στις ΗΠΑ διαθέτει υπό διαχείριση κεφάλαια 70 δισ. δολαρίων και εξασφαλίζει την εισαγωγή των επιχειρήσεων σε χρηματιστηριακές αγορές και την πρόσβαση στα κεφάλαιά τους, την παροχή επαγγελματικής διαχείρισης καθώς και τη συμμετοχή λιανικών επενδυτών στις αγορές αυτές».

Στις ΗΠΑ, στην Αγγλία και την Ευρώπη ήδη θριαμβεύουν αυτές οι αγορές εξασφαλίζοντας πρόσβαση των επιχειρήσεων σε δημόσια και ιδιωτικά κεφάλαια, επαγγελματική διαχείριση στις επιχειρήσεις, πρόσβαση σε λιανικούς επενδυτές, φορολογικά κίνητρα κ.ά.

Το παράδειγμα του καναδικού χρηματιστηρίου

Η κλιμακωτή δομή του καναδικού χρηματιστηρίου ΤSX δίνει πλεονεκτήματα στις μικρομεσαίες επιχειρήσεις. Συγκεκριμένα, υπάρχει η βασική αγορά από το 1852 με κεφαλαιοποίηση 2,47 τρισ. δολαρίων Καναδά. Οι εισηγμένες απαρτίζονται από μεγάλες και μεσαίες εταιρείες.

Η δεύτερη αγορά είναι η Venture, η οποία ιδρύθηκε το 1999, με 2.042 εισηγμένες που προέρχονται από μικρομεσαίες εταιρείες. Στο σχήμα υπάρχει και η NEX με 356 εταιρείες. Το πλεονέκτημα της δομής είναι ότι δίνει ευελιξία στις εισηγμένες που θα εισαγάγουν τις μετοχές που βασίζονται στο μέγεθος και τις λειτουργίες του εκδότη.

Το βασικό πλεονέκτημα είναι ότι στα τέλη του 2013 339 εταιρείες από τη δευτερογενή αγορά μεταφέρθηκαν στην κύρια.