Το πραγματικό βάρος του πληθωρισμού δεν αποτυπώνεται σε γενικούς δείκτες. Φαίνεται στο ράφι. Στο ταμείο. Στην απόδειξη. Εκεί όπου ο καταναλωτής συγκρίνει –όχι ποσοστά– αλλά τιμές. Και το ερώτημα που επανέρχεται σταθερά είναι απλό: πληρώνει τελικά η Ελλάδα ακριβότερα από την υπόλοιπη Ευρώπη στα σούπερ μάρκετ;
Η σύγκριση ενός τυπικού «καλαθιού» προϊόντων δείχνει ότι η χώρα δεν βρίσκεται συνολικά στην κορυφή των τιμών στην Ευρώπη. Ωστόσο, σε συγκεκριμένες κατηγορίες βασικών αγαθών οι αποκλίσεις είναι αισθητές και σε ορισμένες περιπτώσεις σημαντικές. Αυτό σημαίνει ότι ο μέσος όρος δεν λέει όλη την αλήθεια· ο λογαριασμός της καθημερινότητας διαμορφώνεται από επιμέρους προϊόντα που επηρεάζουν άμεσα τον οικογενειακό προϋπολογισμό.

Πού εντοπίζονται οι μεγαλύτερες αποκλίσεις

Σε προϊόντα όπως ο καφές και η ζάχαρη, οι τιμές στην Ελλάδα εμφανίζονται υψηλότερες σε σχέση με τον ευρωπαϊκό μέσο όρο. Μπορεί οι διαφορές να φαίνονται ποσοστιακά περιορισμένες, όμως μεταφράζονται σε αισθητή επιβάρυνση σε ετήσια βάση, ειδικά για νοικοκυριά με σταθερό ή περιορισμένο εισόδημα.

Αντίθετα, υπάρχουν κατηγορίες όπου οι ελληνικές τιμές είναι ανταγωνιστικές ή ακόμη και χαμηλότερες. Ορισμένα νωπά προϊόντα, καθώς και το ελαιόλαδο σε συγκεκριμένες περιόδους, διαμορφώνονται σε επίπεδα που δεν αποκλίνουν αρνητικά από την υπόλοιπη Ευρώπη. Η εικόνα, συνεπώς, δεν είναι μονοδιάστατη.

Ο ρόλος του εισοδήματος

Το κρίσιμο όμως δεν είναι μόνο η σύγκριση των τιμών, αλλά η σχέση τους με την αγοραστική δύναμη. Το διαθέσιμο εισόδημα στην Ελλάδα παραμένει χαμηλότερο από τον ευρωπαϊκό μέσο όρο. Έτσι, ακόμη και όταν οι τιμές κινούνται σε παρόμοια επίπεδα, η επιβάρυνση για τον Έλληνα καταναλωτή είναι μεγαλύτερη σε πραγματικούς όρους.
Αυτό εξηγεί γιατί η αίσθηση ακρίβειας είναι εντονότερη. Δεν είναι μόνο θέμα απόλυτης τιμής, αλλά και αναλογίας κόστους προς εισόδημα. Το ίδιο καλάθι που σε μια βόρεια ευρωπαϊκή χώρα απορροφά μικρό ποσοστό του μισθού, στην Ελλάδα καταλαμβάνει μεγαλύτερο κομμάτι του οικογενειακού προϋπολογισμού.

Παράγοντες που διαμορφώνουν τις τιμές

Οι τιμές στο ράφι επηρεάζονται από πολλούς παράγοντες: ΦΠΑ, κόστος μεταφορών, ενεργειακές τιμές, διαπραγματευτική ισχύ αλυσίδων, δομή αγοράς και επίπεδο ανταγωνισμού. Η ελληνική αγορά χαρακτηρίζεται από υψηλή εξάρτηση από εισαγόμενες πρώτες ύλες, γεγονός που αυξάνει την ευαισθησία σε διεθνείς ανατιμήσεις.
Παράλληλα, το κόστος ενέργειας και μεταφοράς έχει παίξει καθοριστικό ρόλο τα τελευταία χρόνια. Οι πιέσεις αυτές μεταφέρονται, άμεσα ή έμμεσα, στον τελικό καταναλωτή.

Η μεγάλη εικόνα

Συνολικά, η Ελλάδα δεν είναι η ακριβότερη χώρα της Ευρώπης στο σύνολο του καλαθιού. Όμως σε βασικά προϊόντα καθημερινής κατανάλωσης εμφανίζονται τιμές που ξεπερνούν τον ευρωπαϊκό μέσο όρο. Σε συνδυασμό με το χαμηλότερο διαθέσιμο εισόδημα, αυτό δημιουργεί ένα περιβάλλον όπου η αίσθηση ακρίβειας παραμένει ισχυρή.
Η συζήτηση, επομένως, δεν αφορά μόνο το αν πληρώνουμε περισσότερο. Αφορά το πόσο αντέχει ο προϋπολογισμός μας να πληρώνει αυτά τα επίπεδα τιμών.

Διαβάστε ακόμη 

Πετρελαϊκή καταιγίδα: Τέσσερα απειλητικά σενάρια στη σκιά πιθανής επίθεσης των ΗΠΑ στο Ιράν

Ο Ντάιμον προειδοποιεί: Οι ανταγωνιστές κάνουν ανόητα πράγματα – Κίνδυνος νέας κρίσης

Η αναγέννηση των πολυτελών γραφείων

Για όλες τις υπόλοιπες ειδήσεις της επικαιρότητας μπορείτε να επισκεφτείτε το Πρώτο Θέμα