Στέφανος Τζιρίτης / ISOMAT: Η ελληνική πολυεθνική των δομικών υλικών

Του Δημήτρη Μαρκόπουλου

Στη γειτονική Ιταλία οι οικογενειακές επιχειρήσεις είναι θεσμός. Οι Μπένετον, οι Ανιέλι, οι Μπαρίλα και άλλοι δημιούργησαν τον τοπικό καπιταλισμό. Τον ίδιο οικογενειακό χαρακτήρα θα βρει κανείς ακόμα και στο σκληρότερο αμερικανικό κεφάλαιο, καθώς αυτό ανδρώθηκε παράλληλα με την πορεία μεγάλων οικογενειών όπως οι Φορντ, Ρότσιλντ κ.ά. Στην Ελλάδα ο οικογενειακός χαρακτήρας μιας επιχείρησης ή βιομηχανίας περισσότερο παραπέμπει σε μικρομεσαίου μεγέθους business και όχι σε μεγάλα τζάκια. Σε μαγαζιά που βάζουν μια ταμπέλα αναγράφοντας το έτος ίδρυσης σαν να πρόκειται για μικρά καφενεία κάτω από κάποιον πλάτανο ενός χωριού. Σπάνιες είναι οι περιπτώσεις διεθνοποιημένων και ισχυρών βιομηχανιών με παράδοση και βάθος χρόνου που να συνεχίζονται από γενιά σε γενιά. Μία όμως από τις εξαιρέσεις στη χώρα μας είναι η βιομηχανία από τη Βόρεια Ελλάδα ISOMAT, η οποία ήδη έχει ξεκινήσει τη μετάβασή της στη νέα γενιά και προσδοκά να πάει ακόμα πιο βαθιά στον χρόνο.

Η Θεσσαλονίκη επί σειρά ετών μετρά πλήγματα στη βιομηχανική και εν γένει οικονομική δραστηριότητά της. Η πρόσφατη κρίση, αλλά ουσιαστικά η μεγάλη 30ετής εσωστρέφεια της πόλης που οφειλόταν σε πολιτικούς και κοινωνικούς λόγους δεν επέτρεψε την άνθηση της τοπικής επιχειρηματικότητας. Αντιθέτως, το ψυχολογικό κυρίως κλείσιμο των συνόρων μετά την έξαρση του Μακεδονικού, η αθηνοκεντρική προσέγγιση της δημόσιας διοίκησης, αλλά και η επένδυση σε λαϊκοδεξιές παρωχημένες πολιτικές στέρησαν την πόλη από τις ευκαιρίες που θα μπορούσε να έχει.

Κοσμοπολίτης από τη φύση του, ο δημιουργός της εταιρείας δομικών υλικών ISOMAT A.E. Στέφανος Τζιρίτης από τα τέλη της δεκαετίας του ’70 -και έχοντας γερμανική λογική και πείρα ως προς το επιχειρείν- αποφάσισε να κινηθεί κόντρα στο παραπάνω ρεύμα, που τότε ξεκινούσε να θέτει τις βάσεις του συντηρητισμού στη Θεσσαλονίκη. Στα 1980 και με γερμανική βοήθεια και συμμετοχή (ας μην ξεχνάμε ότι στη Βόρεια Ελλάδα οι γερμανικές ρίζες είναι ισχυρές λόγω του μεγάλου μεταναστευτικού ρεύματος που υπήρξε μετά τη δεκαετία του ’50), ο επιχειρηματίας ιδρύει την εταιρεία που σήμερα φτάνει να είναι μία από τις ισχυρότερες βιομηχανίες δομικών υλικών στη ΝΑ Ευρώπη, με παρουσία θυγατρικών και εκτός χώρας. Ηταν η περίοδος του δεύτερου μεγάλου κύματος ανοικοδόμησης στη χώρα, όπου η δημοσιονομική επέκταση της κυβέρνησης Παπανδρέου έδινε πρόσβαση σε φθηνό τραπεζικό χρήμα σε εκατομμύρια Ελληνες, οι οποίοι με τη σειρά τους μπόρεσαν να κάνουν πραγματικότητα το όνειρο ζωής τους: την αγορά ή δημιουργία κατοικίας.

Σεισμός στη χώρα – σεισμός και στην αγορά

Ηταν όμως και μια συγκυρία κατά την οποία η απαίτηση για ασφαλέστερη κατοικία γινόταν ολοένα πιο μεγάλη. «Οι σεισμοί του 1978 στη Θεσσαλονίκη και του 1981 στην Αθήνα άλλαξαν τα δεδομένα. Χρειάζονταν πλέον πιο προχωρημένα προϊόντα και επισκευαστικά υλικά. Εκεί, λοιπόν, εγώ επένδυσα», μας λέει ο κ. Τζιρίτης. Με γερμανική παιδεία, καθώς σπούδασε στο Πανεπιστήμιο του Βερολίνου, ο κ. Τζιρίτης συνειδητοποίησε ότι η χώρα θα περνούσε σε φάση αναγκαστικού μοντερνισμού. Από ένα παλιό ορνιθοτροφείο λοιπόν στη Θεσσαλονίκη και 250 τ.μ. που νοίκιασε για να φτιάξει την πρώτη μονάδα του ξεκίνησε την πορεία του προς την επιτυχία. Καίρια σε αυτή την προσπάθεια υπήρξε η οργάνωση. «Μας βοήθησε πολύ η τεχνογνωσία των Γερμανών συνεργατών μας, με τους οποίους, αν και οι δρόμοι μας χώρισαν στην πορεία, εξακολουθούμε να διατηρούμε εξαιρετικές σχέσεις. Παράλληλα τολμώ να πω ότι έχω κεντροευρωπαϊκή νοοτροπία. Εκτιμώ ιδιαίτερα τη σοβαρότητα στην εργασία και την επένδυση στην έρευνα», μας λέει ο επιχειρηματίας. Σήμερα η ISOMAT φτάνει να παράγει 300 διαφορετικά προϊόντα σε κατηγορίες όπως τα στεγανωτικά υλικά, τα δάπεδα, τα χρώματα ή οι σοβάδες, οι κόλλες και τα βελτιωτικά σκυροδέματος με τα επισκευαστικά υλικά. Μέσα στην πρώτη περίοδο δραστηριότητάς της η ελληνική βιομηχανία κατόρθωσε σημαντικά πράγματα.

Ανθρωπος με επικέντρωση στη δουλειά του, ο κ. Τζιρίτης επένδυσε στη διεθνή τεχνογνωσία και σε πρακτικές που η Ευρώπη εφάρμοζε, με αποτέλεσμα την ποιοτική υπεροχή της εταιρείας του και τη σύντομη ανάδειξή της σε ηγέτιδα δύναμη. Δεν είναι τυχαίο το γεγονός πως η ISOMAT υπήρξε από τις πρώτες βιομηχανίες δομικών υλικών που πήρε ISO και διείδε την προοπτική που ανοιγόταν με την πτώση των κομμουνιστικών καθεστώτων σε όλα τα Βαλκάνια. Εχοντας λοιπόν μέσα στη δεκαετία του ’80 εγκαθιδρύσει την κυριαρχία της στην τοπική βορειοελλαδίτικη αγορά, αλλά και με άνοιγμα σε όλη την επικράτεια, στις αρχές του ’90 ο κ. Τζιρίτης επένδυσε στις νέες οικονομίες που βρίσκονταν στα βόρεια σύνορα της χώρας. Χώρες του σιδηρού παραπετάσματος, όπως τις είχε χαρακτηρίσει ο Τσόρτσιλ, σύντομα βρέθηκαν διαλυμένες και με μεγάλες ανάγκες ανοικοδόμησης. Ετσι, η Βουλγαρία, η Ρουμανία, η Σερβία αμέσως αποτέλεσαν ενδιαφέρουσες αγορές για την ISOMAT, με αποτέλεσμα να ανοίξει εκεί η εταιρεία εμπορικές αρχικά αλλά και παραγωγικές δραστηριότητες αργότερα. 

Σήμερα η εταιρεία διαθέτει δύο υπερσύγχρονες μονάδες παραγωγής, μία στον Αγιο Αθανάσιο Θεσσαλονίκης και μία στο Βελιγράδι της Σερβίας, ενώ ξεκινάει δραστηριότητα και στο Βουκουρέστι της Ρουμανίας για την παραγωγή χρωμάτων και πολυμερικών σοβάδων. «Εκεί αγοράσαμε μια έκταση 40 στρεμμάτων για να χτίσουμε μονάδα και είχαμε έτοιμες τις άδειες, όμως τελικά πρόσφατα αγοράσαμε μια έτοιμη και θα προχωρήσουμε», μας λέει ο κ. Τζιρίτης.

Μια ελληνική οικογενειακή πολυεθνική

Με πλήρες και ευρύ δίκτυο συνεργαζόμενων καταστημάτων, η ISOMAT εξυπηρετεί τον κατασκευαστικό κλάδο σε όλη την Ελλάδα. Σπάνια θα πάει κάποιος σε οποιαδήποτε γωνιά της χώρας και δεν θα βρει να υπάρχει το λογότυπο της εταιρείας. Ταυτόχρονα, με 6 θυγατρικές στη Ρουμανία, στη Σερβία, στη Βουλγαρία, στην Τουρκία, στη Ρωσία και τη Σλοβενία, μία συνδεδεμένη εταιρεία στην Ισπανία, αλλά και πυκνό δίκτυο τοπικών διανομέων, τα προϊόντα ISOMAT εξάγονται σε περισσότερες από 45 χώρες σε όλο τον κόσμο, δίνοντας ώθηση και βοηθώντας τη βιομηχανία να ξεφύγει από το μεγάλο ελληνικό πρόβλημα: την κρίση που έχει πλήξει καίρια την οικοδομική δραστηριότητα.

Συγκεκριμένα, την παρούσα χρονική στιγμή εξαγωγές της ISOMAT πραγματοποιούνται σε Σερβία, Ρωσία, Ρουμανία, Βουλγαρία, Τουρκία, Σλοβενία, Γερμανία, Ηνωμένο Βασίλειο, Βέλγιο, Γαλλία, Ισπανία, Αυστρία, Σουηδία, Μάλτα, Καναδά, Ουκρανία, Βοσνία-Ερζεγοβίνη, Μαυροβούνιο, Μολδαβία, Σλοβακία, Ουγγαρία, Κροατία, Λετονία, Γεωργία, Κόσοβο, FYROM, Αλβανία, Κύπρο, Αφγανιστάν, Ισραήλ, Ιορδανία, Λίβανο, Παλαιστίνη, Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα, Κατάρ, Αζερμπαϊτζάν, Λιβύη, Αλγερία, Λιβερία, Ισημερινή Γουινέα, Νιγηρία, Ταϊλάνδη, Γουατεμάλα και Παραγουάη.

Πρόκειται για μια πραγματική επιτυχία αν αναλογιστεί κανείς την αποβιομηχάνιση του ελληνικού Βορρά και το γεγονός πως συνήθως μόνο επιχειρήσεις από την Αθήνα κατορθώνουν τέτοιες επιτυχίες. Η ISOMAT απασχολεί σήμερα πάνω από 300 άτομα στην Ελλάδα και στο εξωτερικό, με τους εργαζόμενους στην Ελλάδα να ξεπερνούν τα 230 άτομα. Κι αυτά με κύκλο εργασιών 33 εκατ. ευρώ το 2014, που παρουσιάστηκε αυξημένος κατά 5% και άνοδο πωλήσεων εντός του 2015, αν και κανείς δεν γνωρίζει πώς θα αποτυπωθεί η τραγική κατάληξη των καλοκαιρινών capital controls.

«Παρά το πρόβλημα της Ελλάδος, εμείς έχουμε επιλέξει μεν την εξωστρέφεια, όμως τα 2/3 των πωλήσεών μας εξακολουθούν να είναι από την Ελλάδα. Εμείς επενδύουμε ακόμα στη χώρα και πιστεύουμε στις δυνατότητές της. Μάλιστα τον φετινό Μάιο οι πωλήσεις μας έτρεξαν με +34% σε σχέση με πέρυσι και τον Ιούνιο με +24%. Η κατάσταση όμως με τα capital controls και η πολιτική αστάθεια έφεραν έναν αρνητικό Ιούνιο. Εάν ησυχάσουν τα πράγματα και οι πολιτικοί αποφασίσουν όχι να μας βοηθήσουν αλλά απλά να μη μας ενοχλούν, εκτιμώ ότι η αγορά θα λειτουργήσει σαν σούστα. Θα εκτιναχθεί», αναφέρει ο Βορειοελλαδίτης επιχειρηματίας.

Πάντως, έχοντας προβλέψει τις δυσκολίες αυτές εδώ και καιρό, ο κ. Τζιρίτης δεν ήταν από τους επιχειρηματίες που δεν μπόρεσαν να εισάγουν πρώτες ύλες. Βέβαια, ο κ. Τζιρίτης διαθέτει ελληνική συνείδηση ως επιχειρηματίας. Αν και είναι αντιπρόεδρος του Ελληνογερμανικού Εμπορικού και Βιομηχανικού Επιμελητηρίου και διατηρεί άριστες σχέσεις με την αγορά της μεγαλύτερης ευρωπαϊκής οικονομίας, ο ίδιος στιγμή δεν έχει πάψει να αναφέρεται στην πορεία της χώρας μας. Οταν κάποιος μάλιστα τον ρώτησε τι θα πρέπει να κάνουν οι επιχειρήσεις για να ξεπεράσουν την κρίση, στωικά αλλά και εντελώς φυσιολογικά είχε απαντήσει πως απλά «θα πρέπει να κάνουμε τη δουλειά μας. Δεν ξέρω άλλον τρόπο». Πολύ συχνά επίσης υποστηρίζει πως «αφού οι επιχειρηματίες δεν έχουν εκτελεστική εξουσία, το μόνο που τους μένει είναι να εργάζονται και να παράγουν».

Η ώρα της νέας γενιάς

Ανθρωπος με μεγάλη κοινωνική δραστηριότητα στη Βόρεια Ελλάδα, ο κ. Τζιρίτης συμμετέχει ενεργά στον Σύνδεσμο Βιομηχανιών Βορείου Ελλάδος (ΣΒΒΕ), ενώ το 2006 βραβεύτηκε ως κορυφαίος βιομήχανος της Θεσσαλονίκης και True Leader από την ICAP. Ο ίδιος, όμως, είναι και ένας επιχειρηματίας που δίνει χώρο στη νέα γενιά. Ηδη το μεγαλύτερο μέρος του επιστημονικού και εργατικού δυναμικού της ISOMAT είναι νέοι, ενώ αντιπρόεδρος της εταιρείας και γενικός διευθυντής της είναι ο 36χρονος γιος του Θάνος.

Με δίπλωμα πολιτικού μηχανικού και έμφαση στα οικονομικά, τα τελευταία δυόμισι χρόνια στέκεται δίπλα στον πατέρα του, αν και επί της ουσίας ανέκαθεν ήταν εντός της επιχείρησης. Απόφοιτος της Γερμανικής Σχολής Θεσσαλονίκης, συνεχίζει την κληρονομιά προσέγγισης αυτής της χώρας που ο πατέρας του έχει ξεκινήσει, ενώ παράλληλα ενεργοποιείται στη Λέσχη Νέων Επιχειρηματιών του ΣΒΒΕ. Δίπλα του στέκεται και η αδελφή του Ιωάννα, η οποία έχει αναλάβει το μάρκετινγκ της ISOMAT, πόστο καίριο αν αναλογιστούμε την ανάγκη επικοινωνίας της εταιρείας σε όλη την Ελλάδα, αλλά και στις ξένες πλέον αγορές. Τα δύο αδέλφια σταδιακά αναλαμβάνουν τα ηνία σε στενή συνεργασία με τον πατέρα τους και φιλοδοξούν να περάσουν τη βιομηχανία στη νέα εποχή.

Αίσθηση είχε προκαλέσει μάλιστα το γεγονός πως για να επικοινωνήσει την «άλλη Ελλάδα» και τα προβλήματα της ιδιωτικής αγοράς, ο κ. Θάνος Τζιρίτης είχε μιλήσει μέχρι και στους «New York Times» τον Ιούνιο, ενώ ήταν εκείνος που είχε μπει μπροστά για να ζητήσει άρση των περιορισμών ώστε να ανοίξουν οι προμήθειες πρώτων υλών.