Τι προβλέπουν οι μεγάλοι σύμβουλοι για οικονομία κι επιχειρήσεις το 2015

Της Στεφανίας Σούκη

Απαισιοδοξία- αναμενόμενη δεδομένων των συνθηκών που επικρατούν αυτή την στιγμή στην ελληνική οικονομία- εκφράζουν ως προς τις προσδοκίες τους σε μεσοπρόθεσμο ορίζοντα για τους βασικούς οικονομικούς δείκτες οι μεγάλοι σύμβουλοι επιχειρήσεων. Η απαισιοδοξία προβλέπεται σε όλους τους βασικούς επιμέρους δείκτες- οικονομική μεγέθυνση, ανεργία, ιδιωτικές επενδύσεις, εξαγωγές- ωστόσο είναι εντονότερη όσον αφορά στις ιδιωτικές επενδύσεις, γεγονός που συνδέεται με τις καθυστερήσεις στην επανεκκίνηση της λειτουργίας της κρατικής μηχανής μετά τις εκλογές και συνεπώς την παράταση της μεταβατικής περιόδου για την ενεργοποίηση των χρηματοδοτούμενων δράσεων της νέας προγραμματικής περιόδου.

Αυτά προκύπτουν με βάση την τριμηνιαία έρευνα οικονομικών προσδοκιών που πραγματοποιεί ο Σύνδεσμος Εταιρειών Συμβούλων Μάνατζμεντ Ελλάδος (ΣΕΣΜΑ), στις 56 εταιρείες–μέλη του, που απασχολούν περισσότερα από 2.500 εξειδικευμένα στελέχη, Έλληνες επιστήμονες, και πραγματοποιούν περισσότερο από 250 εκατ. ευρώ ετήσιο κύκλο εργασιών, έχοντας επενδύσει άνω των 70 εκατ. ευρώ ελληνικής προέλευσης κεφάλαια.

Η έρευνα έγινε στα τέλη Μαρτίου – αρχές Απριλίου 2015 και κατέγραψε τις προσδοκίες που είχαν διαμορφωθεί κατά το πρώτο τρίμηνο του 2015.

Η γενική εικόνα που προκύπτει είναι ότι η επιδείνωση των προσδοκιών που ξεκίνησε το τρίτο τρίμηνο του 2014 συνεχίστηκε και στις αρχές του 2015. Η επιδείνωση ήταν μάλιστα σημαντική και ειδικά όσον αφορά στην ανεργία, για πρώτη φορά από τις αρχές του 2014, το ισοζύγιο «θετικών» – «αρνητικών» απαντήσεων έγινε αρνητικό, δηλαδή ο αριθμός αυτών που περιμένουν άνοδο υπερβαίνει αυτόν όσων αναμένουν περαιτέρω πτώση της ανεργίας. Οι συχνές αλλαγές στο φορολογικό σύστημα, η δυσχερής χρηματοδότηση και η ασυνέχεια στη λειτουργία του κράτους είναι οι τρεις κυριότεροι ανασχετικοί παράγοντες στην επιχειρηματική δράση.

Ειδικότερα, ως προς τις προβλέψεις για το ρυθμό οικονομικής μεγέθυνσης, παρά τις ενθαρρυντικές εξελίξεις στο ρυθμό μεταβολής του ΑΕΠ – το 2014 καταγράφηκε θετικός ρυθμός οικονομικής μεγέθυνσης και φαίνεται ότι η ανάκαμψη συνεχίζεται και το πρώτο τρίμηνο του 2015 – οι προσδοκίες των συμβούλων για την ανάπτυξη το επόμενο δωδεκάμηνο έγιναν περισσότερο απαισιόδοξες.

Συγκεκριμένα, το 48% των επιχειρήσεων του δείγματος προσδοκούν επιβράδυνση του ρυθμού οικονομικής μεγέθυνσης, ενώ μόνο το 18,% θεωρεί ότι η ανάκαμψη θα επιταχυνθεί.

Αντίστοιχη είναι και η εικόνα για την ανεργία. Παρά την ελαφρά κάμψη της ανεργίας το 2014, οι σύμβουλοι προβλέπουν ότι θα υπάρξει νέα αύξηση μέσα στο επόμενο δωδεκάμηνο. Για πρώτη φορά, μάλιστα, περισσότεροι εκτιμούν ότι η ανεργία θα αυξηθεί παρά ότι θα μειωθεί.

Η μεγαλύτερη όμως επιδείνωση των προσδοκιών καταγράφηκε όσον αφορά στις ιδιωτικές επενδύσεις, μέγεθος κρίσιμο για την ανόρθωση και αναδιάταξη της οικονομίας. Η πλειονότητα των συμβούλων σε ποσοστό 63,3% μάλιστα, θεωρούν ότι η επενδυτική δραστηριότητα θα σημειώσει κάμψη το επόμενο δωδεκάμηνο, ενώ μόλις 8,2% προσδοκά αύξηση επενδύσεων. Έτσι, το ισοζύγιο «αισιοδοξίας» για τις ιδιωτικές επενδύσεις που έγινε αρνητικό για πρώτη φορά το τελευταίο τρίμηνο του 2014, επιδεινώθηκε σημαντικά κατά το πρώτο τρίμηνο του 2015. Οι απαισιόδοξες αυτές προβλέψεις σχετίζονται ασφαλώς με τις προσδοκίες για το ΑΕΠ, τη στασιμότητα που παρατηρείται στο νέο ΕΣΠΑ και την αυξημένη αβεβαιότητα για τις οικονομικές εξελίξεις που επικρατεί ακόμα.

Αρνητικό έγινε και το ισοζύγιο των προσδοκιών για τις εξαγωγές προϊόντων και υπηρεσιών. Το ποσοστό όσων πιστεύουν ότι οι εξαγωγές θα μειωθούν το επόμενο έτος ήταν μεγαλύτερο εκείνων που προβλέπουν ότι η άνοδος των τελευταίων ετών θα συνεχιστεί, 28,6% έναντι 22,4%. Η σχετική πλειονότητα των συμβούλων εκτιμά ότι θα υπάρξει στασιμότητα εξαγωγών.

Ως προς τις προβλέψεις για το ρυθμό μεταβολής των τιμών, περισσότεροι σύμβουλοι εκτιμούν ότι ο αποπληθωρισμός που ξεκίνησε το 2013 θα περιοριστεί το επόμενο έτος. Η διαφορά μεταξύ «θετικών» – «αρνητικών» απαντήσεων διευρύνθηκε σε 26,0%, από 8,3% το προηγούμενο τρίμηνο. Πρέπει να σημειωθεί, ωστόσο, ότι οι μισές επιχειρήσεις συμβούλων εξακολουθούν να προβλέπουν ότι ο αποπληθωρισμός θα συνεχιστεί.

Περισσότερο απαισιόδοξες έγιναν και οι προσδοκίες για τις συνθήκες χρηματοδότησης το πρώτο τρίμηνο. Μεγάλη πλειονότητα των συμβούλων, 60,0%, εκτιμά ότι θα χειροτερεύσουν περαιτέρω, ενώ το μερίδιο όσων προβλέπουν βελτίωση περιορίστηκε από 26,5% σε 16,0%.

Οι ανασχετικοί παράγοντες στην επιχειρηματική δράση

Οι επιχειρήσεις θεωρούν ως τα πέντε κυριότερα εμπόδια στην επιχειρηματική δράση: τις συχνές αλλαγές στο φορολογικό σύστημα, την έλλειψη χρηματοδότησης, τις συχνές αλλαγές κυβερνητικής πολιτικής, την αναποτελεσματική δημόσια διοίκηση και, τέλος, την υψηλή φορολογία. Όλοι οι παράγοντες αυτοί είχαν σκορ μεγαλύτερο του 4,0 σε κλίμακα από 1,0 έως 5,0.

Δεν υπήρξαν μεγάλες αλλαγές στην κατάταξη των ανασχετικών αυτών παραγόντων μεταξύ του 2014 και του πρώτου τριμήνου του 2015. Πρέπει, ωστόσο, να υπογραμμισθεί η άνοδος της σημασίας των δυσχερειών που υπάρχουν στη χρηματοδότηση που, ενώ η μέση κατάταξή της το 2014 ήταν στην τέταρτη θέση, στο πρώτο τρίμηνο του 2015 έχει ανέλθει στην δεύτερη. Η εξέλιξη αυτή αντανακλά προφανώς τις δυσκολίες που αντιμετωπίζουν οι επιχειρήσεις με την τραπεζική και μη τραπεζική χρηματοδότηση. Η μεγάλη σημασία που έχουν οι αλλαγές στις ακολουθούμενες πολιτικές συνδέεται με τις πολιτικές εξελίξεις και με την αβεβαιότητα που επικρατεί ως προς την οικονομική πολιτική που θα ακολουθηθεί.