Αλλαγές στο χωροταξικό, νέα κίνητρα για τα Επιχειρηματικά Πάρκα, επιτάχυνση των αδειοδοτήσεων, νέα χρηματοδοτικά εργαλεία για τη μεταποίηση, εθνική στρατηγική για τους ημιαγωγούς και οργανωμένο διάλογο για τα τεχνικά επαγγέλματα συνθέτουν το το νέο σχέδιο για τη βιομηχανία που παρουσιάστηκε στην πρώτη συνεδρίαση της Κυβερνητικής Επιτροπής Βιομηχανίας, με στόχο την ενίσχυση της ανταγωνιστικότητας και της παραγωγικής βάσης της ελληνικής μεταποίησης.
Το σχέδιο δεν ξεκινά από το μηδέν. Πατά πάνω σε παραγωγικές επενδύσεις άνω των 3,7 δισ. ευρώ που έχουν ήδη κινητοποιηθεί μέσω του Αναπτυξιακού Νόμου, του Ταμείου Ανάκαμψης, των Στρατηγικών Επενδύσεων και της «Έξυπνης Μεταποίησης». Στόχος πλέον δεν είναι μόνο η χρηματοδότηση νέων έργων, αλλά η άρση των θεσμικών εμποδίων, η επιτάχυνση της υλοποίησής τους και η κατεύθυνση των διαθέσιμων πόρων σε κλάδους στρατηγικής σημασίας.
Οι παρεμβάσεις οργανώνονται σε πέντε βασικούς άξονες: τις μεταρρυθμίσεις που αλλάζουν το θεσμικό πλαίσιο λειτουργίας της βιομηχανίας, τις επενδύσεις και τα νέα χρηματοδοτικά εργαλεία, τους κλάδους που αποκτούν στρατηγική προτεραιότητα, τον νέο μηχανισμό υλοποίησης του σχεδίου και τη σύνδεση της ελληνικής βιομηχανικής πολιτικής με τη νέα ευρωπαϊκή ατζέντα για την ανταγωνιστικότητα.
Ξεμπλοκάροντας τις επενδύσεις
Το μεγαλύτερο βάρος του κυβερνητικού σχεδίου πέφτει στις θεσμικές παρεμβάσεις που φιλοδοξούν να αντιμετωπίσουν διαχρονικές παθογένειες του επενδυτικού περιβάλλοντος.
Στην κορυφή της ατζέντας βρίσκεται η ολοκλήρωση του Ειδικού Χωροταξικού Πλαισίου για τη Βιομηχανία, το οποίο η κυβέρνηση έχει ήδη προαναγγείλει ότι θα ολοκληρώσει το αμέσως επόμενο διάστημα. Ωστόσο, το σχέδιο δεν περιορίζεται σε αυτό.
Παράλληλα, δρομολογείται η επίλυση τεσσάρων χρόνιων ζητημάτων που αποτελούν πάγια αιτήματα της βιομηχανίας: η δυνατότητα επέκτασης παραγωγικών μονάδων σε όμορα ακίνητα, η αντιμετώπιση των περιορισμών που προκύπτουν από την Αγροτική Γη Υψηλής Παραγωγικότητας, η λειτουργική συνένωση γηπέδων και η βελτίωση της πρόσβασης των βιομηχανικών εγκαταστάσεων στο οδικό δίκτυο.
Πρόκειται για ζητήματα που εδώ και χρόνια βρίσκονται σταθερά στην ατζέντα των βιομηχανικών φορέων, καθώς επηρεάζουν άμεσα τη δυνατότητα επέκτασης ή εγκατάστασης νέων παραγωγικών μονάδων.
Για κάθε μία από τις παρεμβάσεις προβλέπεται η συγκρότηση ειδικής ομάδας εργασίας, η οποία καλείται να καταθέσει συγκεκριμένες νομοθετικές προτάσεις και εκτίμηση του χρόνου που απαιτείται για την ολοκλήρωσή τους.
Επιχειρηματικά Πάρκα: Το νέο μοντέλο οργανωμένης βιομηχανίας
Εξίσου εκτεταμένες είναι οι παρεμβάσεις που σχεδιάζονται για τα Επιχειρηματικά Πάρκα αφού πρόθεση της κυβέρνησης είναι να αναμορφώσει συνολικά το πλαίσιο ανάπτυξής τους. Κάτι που θα επιχειρήσει μέσα από αλλαγές στην εταιρική διακυβέρνηση των φορέων διαχείρισης, στις χωρικές ρυθμίσεις, στις διαδικασίες αδειοδότησης και στα διαθέσιμα χρηματοδοτικά εργαλεία. Στο τραπέζι βρίσκονται νέα φορολογικά κίνητρα, υπερεκπτώσεις συγκεκριμένων δαπανών, ενίσχυση των κοινών υποδομών και επιτάχυνση των διαδικασιών έγκρισης νέων πάρκων.
Το σημαντικότερο στοιχείο είναι η πρόθεση να γενικευθεί σε όλα τα χρηματοδοτικά εργαλεία η πριμοδότηση επενδύσεων που εγκαθίστανται σε Επιχειρηματικά Πάρκα. Η οργανωμένη χωροθέτηση μετατρέπεται έτσι σε βασικό κριτήριο της νέας βιομηχανικής πολιτικής, συνδεόμενο τόσο με τις αδειοδοτήσεις όσο και με την πρόσβαση στη χρηματοδότηση.
Για την επεξεργασία των θεσμικών αλλαγών συγκροτείται Νομοπαρασκευαστική Επιτροπή, η οποία καλείται μέσα σε τρεις μήνες να παρουσιάσει την πρώτη κατάταξη των θεμάτων που απαιτούν νομοθετική παρέμβαση.
Λιγότερη γραφειοκρατία, ενιαίες διαδρομές
Σημαντικό μέρος του σχεδίου αφορά επίσης την περαιτέρω ψηφιοποίηση της σχέσης των επιχειρήσεων με το Δημόσιο. Στις βασικές παρεμβάσεις περιλαμβάνεται η δημιουργία του Δελτίου Επιχειρηματικής Δραστηριότητας, το οποίο θα συγκεντρώνει στοιχεία από διαφορετικές δημόσιες βάσεις δεδομένων, η εφαρμογή της αρχής «Μόνον Άπαξ», ώστε οι επιχειρήσεις να μην υποβάλλουν επανειλημμένα τα ίδια στοιχεία σε διαφορετικές υπηρεσίες, καθώς και η πλήρης ψηφιοποίηση της διαδικασίας διακοπής λειτουργίας μιας επιχείρησης.
Στο ίδιο πακέτο εντάσσεται και η κατάρτιση Ενιαίου Κώδικα Προστασίας Καταναλωτή.
Επίσης, αναβαθμίζεται ο ρόλος του One Stop Shop για τις Στρατηγικές Επενδύσεις. Στόχος δεν είναι μόνο η απλούστευση των διαδικασιών, αλλά η δημιουργία μιας ενιαίας αδειοδοτικής διαδρομής με σαφή ορόσημα και συνεχή παρακολούθηση της πορείας κάθε έργου μέχρι την ολοκλήρωσή του.
Την ίδια στιγμή, περνά στη φάση εφαρμογής το Ενιαίο Σημείο Επαφής (Single Point of Contact) για τους νέους ευρωπαϊκούς κανονισμούς βιομηχανικής πολιτικής. Η νομοθετική ρύθμιση έχει ήδη ψηφιστεί και το επόμενο βήμα είναι η συγκρότηση κεντρικής ομάδας υλοποίησης και μόνιμων υποομάδων ανά κανονισμό και συναρμόδιο υπουργείο.
Στις θεσμικές εκκρεμότητες που μπαίνουν επίσης στην ατζέντα περιλαμβάνεται και η διαμόρφωση νέου πλαισίου για τους βιομηχανικούς λιμένες, το οποίο φιλοδοξεί να καλύψει ένα ακόμη διαχρονικό κενό στις υποδομές. Μάλιστα προβλέπεται ειδική ομάδα υλοποίησης, η οποία θα επεξεργαστεί τον ορισμό αρμόδιου φορέα, τους κανόνες χωροθέτησης και μια ενιαία αδειοδοτική διαδρομή. Έως την επόμενη συνεδρίαση της ΚΕΒ πρέπει να έχουν καταρτιστεί οι τεχνικές προδιαγραφές της σχετικής μελέτης.
Οι επενδύσεις: Το pipeline και τα νέα χρηματοδοτικά εργαλεία
Η άρση αυτών των θεσμικών εκκρεμοτήτων αποτελεί, πάντως, μόνο τη μία πλευρά του σχεδίου. Το κυβερνητικό σχέδιο επιχειρεί να απαντήσει και στο δεύτερο μεγάλο ζητούμενο της ελληνικής βιομηχανίας: τη χρηματοδότηση νέων παραγωγικών επενδύσεων.
Η αφετηρία δεν είναι θεωρητική. Σύμφωνα με τα στοιχεία που παρουσιάστηκαν, βρίσκονται ήδη σε εξέλιξη ή έχουν κινητοποιηθεί παραγωγικές επενδύσεις άνω των 3,7 δισ. ευρώ μέσω του Αναπτυξιακού Νόμου, των Στρατηγικών Επενδύσεων, του Ταμείου Ανάκαμψης και του προγράμματος «Έξυπνη Μεταποίηση». Πάνω σε αυτή τη βάση επιχειρεί να χτίσει την επόμενη φάση της βιομηχανικής πολιτικής.
Η εικόνα που προκύπτει είναι ότι το επόμενο στοίχημα δεν είναι τόσο η προσέλκυση νέου επενδυτικού ενδιαφέροντος, όσο η ενεργοποίηση ενός νέου κύκλου ώριμων έργων που αναζητούν χρηματοδότηση ή την ολοκλήρωση κρίσιμων θεσμικών παρεμβάσεων για να περάσουν στην υλοποίηση.
270 νέα επενδυτικά σχέδια
Πρώτο δείγμα αυτής της δυναμικής αποτελούν τα 270 επενδυτικά σχέδια που υποβλήθηκαν στον δεύτερο κύκλο του νέου Αναπτυξιακού Νόμου. Από αυτά, 170 αφορούν το καθεστώς «Μεταποίηση – Εφοδιαστική Αλυσίδα», 86 τις Περιοχές Ειδικής Ενίσχυσης και 14 τις Μεγάλες Επενδύσεις, επιβεβαιώνοντας ότι η μεταποίηση εξακολουθεί να συγκεντρώνει το μεγαλύτερο επενδυτικό ενδιαφέρον. Ιδιαίτερο βάρος δίνεται και στη γεωγραφική διάσταση των επενδύσεων, καθώς 123 σχέδια προέρχονται από τη Μακεδονία και τη Θράκη, ενώ από την υλοποίησή τους εκτιμάται ότι θα δημιουργηθούν περισσότερες από 3.000 νέες θέσεις εργασίας.
174 ώριμα έργα περιμένουν χρηματοδότηση
Μια δεύτερη επενδυτική «δεξαμενή» σχηματίζουν τα έργα που έχουν ήδη αξιολογηθεί αλλά δεν έχουν ακόμη ενεργοποιηθεί. Πρόκειται για 174 εγκεκριμένες προτάσεις του προγράμματος «Έξυπνη Μεταποίηση», συνολικού προϋπολογισμού περίπου 262 εκατ. ευρώ, οι οποίες απαιτούν δημόσια ενίσχυση περίπου 145,6 εκατ. ευρώ για να περάσουν στη φάση της υλοποίησης. Η ένταξή τους στην ατζέντα της Κυβερνητικής Επιτροπής δείχνει ότι η εξεύρεση των αναγκαίων πόρων αποτελεί πλέον άμεση κυβερνητική προτεραιότητα.
Μαζί με τα 270 σχέδια του Αναπτυξιακού Νόμου, οι προτάσεις αυτές σχηματίζουν μια δεξαμενή 444 έργων σε διαφορετικά στάδια ωρίμανσης, υποβολής και χρηματοδότησης.
Τα νέα χρηματοδοτικά εργαλεία
Για να καλυφθούν οι χρηματοδοτικές ανάγκες αυτής της επενδυτικής «δεξαμενής», το υπουργείο Ανάπτυξης σχεδιάζει μια νέα γενιά εργαλείων. Ξεχωριστή θέση καταλαμβάνει το Ταμείο Εκσυγχρονισμού, με 200 εκατ. ευρώ στον πρώτο κύκλο και συνολικά 600 εκατ. ευρώ έως το 2032, αποκλειστικά για Στρατηγικές Επενδύσεις. Παράλληλα, το CISAF προβλέπει ενισχύσεις 400 εκατ. ευρώ έως το 2030 για την καθαρή βιομηχανική μετάβαση και επενδύσεις υψηλής προστιθέμενης αξίας. Στο ενεργειακό μέτωπο, η παρουσίαση υπολογίζει συνολική στήριξη περίπου 700 εκατ. ευρώ για την περίοδο 2026–2030: περίπου 100 εκατ. ευρώ ετησίως για το ενεργειακό κόστος και 200 εκατ. ευρώ από τον πρώτο κύκλο του Ταμείου Εκσυγχρονισμού για ενεργειακή αναβάθμιση.
Οι επενδύσεις αποκτούν στόχευση
Το ενδιαφέρον, πάντως, δεν βρίσκεται μόνο στο ύψος των διαθέσιμων πόρων. Σε αντίθεση με προηγούμενες περιόδους, οι χρηματοδοτήσεις συνδέονται πλέον με συγκεκριμένες κυβερνητικές προτεραιότητες.
Η εγκατάσταση νέων μονάδων σε Επιχειρηματικά Πάρκα θα πριμοδοτείται οριζόντια, ενώ τα νέα χρηματοδοτικά εργαλεία ευθυγραμμίζονται με τους κλάδους που αποκτούν στρατηγική σημασία και με τις θεσμικές παρεμβάσεις που προωθούνται στο χωροταξικό και στις αδειοδοτήσεις. Στόχος είναι οι επενδύσεις να μη χρηματοδοτούνται αποσπασματικά, αλλά να εντάσσονται σε ένα ενιαίο παραγωγικό σχέδιο με σαφή αναπτυξιακή στόχευση.
Μάλιστα στο σχέδιο αποτυπώνονται με μεγαλύτερη σαφήνεια οι παραγωγικές δραστηριότητες στις οποίες θα επικεντρωθεί η επόμενη φάση της βιομηχανικής πολιτικής. Πρόκειται για κλάδους που θεωρούνται κρίσιμοι τόσο για την ελληνική οικονομία όσο και για τη νέα ευρωπαϊκή στρατηγική ανταγωνιστικότητας.
Η κλαδική στόχευση αποτυπώνεται και στις Στρατηγικές Επενδύσεις: 53 από τις 96 συνδέονται πλέον με τη βιομηχανία, ενώ μόνο το 2025- 2026 εντάχθηκαν 13 νέα έργα προϋπολογισμού περίπου 1,64 δισ. ευρώ. Η κυβερνητική προσέγγιση είναι να αντιμετωπίζονται όχι ως μεμονωμένες επενδύσεις, αλλά ως χαρτοφυλάκιο κρίσιμων παραγωγικών δυνατοτήτων.
Από τα τρόφιμα στους ημιαγωγούς
Ο σχεδιασμός διακρίνει δύο κατηγορίες προτεραιοτήτων. Από τη μία πλευρά βρίσκονται κλάδοι στους οποίους ήδη καταγράφεται ισχυρή επενδυτική κινητικότητα, όπως η βιομηχανία τροφίμων, η μεταλλουργία, τα δομικά υλικά και τα logistics. Από την άλλη, αναδεικνύονται τομείς που αποκτούν στρατηγικό χαρακτήρα για τα επόμενα χρόνια, όπως το φάρμακο, η αμυντική βιομηχανία, τα ναυπηγεία, οι κρίσιμες πρώτες ύλες, οι τεχνολογίες δέσμευσης και αποθήκευσης διοξειδίου του άνθρακα (CCS) και κυρίως οι ημιαγωγοί, στους οποίους η κυβέρνηση επιδιώκει να αποκτήσει ενεργότερο ρόλο η Ελλάδα μέσα στις ευρωπαϊκές αλυσίδες αξίας.
Η εθνική στρατηγική για τους ημιαγωγούς
Ξεχωριστή θέση στο σχέδιο καταλαμβάνει η εκπόνηση εθνικής στρατηγικής για τους ημιαγωγούς, η οποία θα περιλαμβάνει τη χαρτογράφηση της ελληνικής αλυσίδας αξίας, τη σύνδεση της έρευνας με την παραγωγή, την αξιοποίηση του Hellenic Chips Competence Centre (HCCC) – του ελληνικού Κέντρου Ικανοτήτων για τους Ημιαγωγούς – και την προετοιμασία της χώρας για τη δεύτερη φάση του ευρωπαϊκού Chips Act.
Μέσω του HCCC, η κυβέρνηση επιδιώκει να ενισχύσει τη συνεργασία μεταξύ πανεπιστημίων, ερευνητικών κέντρων και επιχειρήσεων, ώστε η Ελλάδα να διεκδικήσει μεγαλύτερο ρόλο στην ευρωπαϊκή αλυσίδα αξίας των ημιαγωγών.
Το μεγάλο έλλειμμα: Οι τεχνικές δεξιότητες
Δίπλα στην τεχνολογία, ο σχεδιασμός αναδεικνύει και ένα πρόβλημα που οι ίδιες οι επιχειρήσεις περιγράφουν εδώ και χρόνια ως ανασταλτικό παράγοντα για νέες επενδύσεις: την έλλειψη εξειδικευμένου ανθρώπινου δυναμικού. Γι’ αυτό ανοίγει οργανωμένος εθνικός διάλογος για τα τεχνικά επαγγέλματα, με αντικείμενο τις ελλείψεις, τα επαγγελματικά πρότυπα, την εκπαίδευση και την πιστοποίηση, αλλά και τη στενότερη σύνδεση των δεξιοτήτων με τις ανάγκες των νέων επενδύσεων και της παραγωγής.
Ο νέος μηχανισμός παρακολούθησης
Εάν υπάρχει ένα στοιχείο που διαφοροποιεί το νέο σχέδιο από προηγούμενες πρωτοβουλίες για τη βιομηχανία, αυτό αφορά τον τρόπο με τον οποίο η κυβέρνηση φιλοδοξεί να οργανώσει την υλοποίησή του. Η Κυβερνητική Επιτροπή Βιομηχανίας προορίζεται να λειτουργήσει ως ο μηχανισμός που θα παρακολουθεί την πρόοδο των παρεμβάσεων, θα θέτει χρονοδιαγράμματα και θα επαναφέρει τις εκκρεμότητες στο κυβερνητικό τραπέζι μέχρι την ολοκλήρωσή τους.
Η μεθοδολογία παραπέμπει περισσότερο σε διαχείριση έργου παρά σε μια κλασική κυβερνητική διαδικασία. Για κάθε βασική παρέμβαση προβλέπεται η συγκρότηση ομάδας εργασίας, ο ορισμός υπεύθυνων υπουργείων και υπηρεσιών, η καταγραφή συγκεκριμένων παραδοτέων και η εκτίμηση του χρόνου που απαιτείται για την ολοκλήρωση των νομοθετικών ή διοικητικών αλλαγών. Οι ομάδες καλούνται να επιστρέφουν με συγκεκριμένες εισηγήσεις στις επόμενες συνεδριάσεις της Επιτροπής, ώστε η πρόοδος κάθε δράσης να αξιολογείται σε τακτική βάση.
Κεντρικό ρόλο σε αυτό το μοντέλο αναλαμβάνει το υπουργείο Ανάπτυξης. Ο συντονισμός θα ασκείται από τον υπουργό Ανάπτυξης, με την υποστήριξη της Γενικής Γραμματείας Βιομηχανίας, η οποία αναλαμβάνει τον επιχειρησιακό συντονισμό των ομάδων εργασίας, την παρακολούθηση της προόδου και την προετοιμασία των θεμάτων που θα εισάγονται στις συνεδριάσεις της Κυβερνητικής Επιτροπής. Στην πράξη, η Γενική Γραμματεία μετατρέπεται στο σημείο συγκέντρωσης όλων των δράσεων που συνθέτουν το νέο βιομηχανικό σχέδιο.
Έως την επόμενη συνεδρίαση της Κυβερνητικής Επιτροπής πρέπει να έχουν διαμορφωθεί κοινό πλαίσιο συγκρότησης των Ομάδων Υλοποίησης, πρότυπο παρακολούθησης των παραδοτέων, διαδικασία ένταξης των αποφάσεων στα εθνικά σχέδια δράσης και πλαίσιο επιβράβευσης των στελεχών που συμμετέχουν στις ομάδες.
Η ευρωπαϊκή διάσταση
Η ευρωπαϊκή βιομηχανική πολιτική αποτελεί τον πέμπτο άξονα του σχεδίου, καθώς η ενίσχυση της ανταγωνιστικότητας, η στρατηγική αυτονομία και η επαναβιομηχάνιση βρίσκονται πλέον στην κορυφή της ευρωπαϊκής ατζέντας. Η κυβέρνηση επιδιώκει να τοποθετήσει την Ελλάδα εγκαίρως σε αυτή τη νέα πραγματικότητα, ώστε να αξιοποιήσει τα επόμενα χρηματοδοτικά εργαλεία και να διεκδικήσει μεγαλύτερο μερίδιο από τις επενδύσεις που αναμένεται να κινητοποιηθούν τα επόμενα χρόνια.
Το επόμενο βήμα είναι η έγκαιρη διαμόρφωση ελληνικών θέσεων για το υπό σχεδιασμό Ευρωπαϊκό Ταμείο Ανταγωνιστικότητας: τους κλάδους που θα χρηματοδοτεί, τα κριτήρια επιλογής και τους όρους ουσιαστικής πρόσβασης των ελληνικών επιχειρήσεων. Στην ίδια ατζέντα εντάσσονται η ευρωπαϊκή στρατηγική αυτονομία στις κρίσιμες αλυσίδες αξίας και η κοινή στάση της Ε.Ε. απέναντι σε ΗΠΑ, Κίνα, Ινδία και άλλες μεγάλες οικονομίες.
Το κατά πόσο το σχέδιο θα αποδώσει, θα εξαρτηθεί πλέον λιγότερο από τις εξαγγελίες και περισσότερο από την ταχύτητα με την οποία οι ομάδες εργασίας θα μετατρέψουν τα χρονοδιαγράμματα σε νομοθετικές παρεμβάσεις και οι διαθέσιμοι πόροι θα περάσουν σε πραγματικές παραγωγικές επενδύσεις.
Διαβάστε ακόμη
Γονικές παροχές: Οι παγίδες στις μεταφορές χρημάτων που μπορεί να κοστίσουν σε φόρο
Ο «Νοστράδαμος της AI»: Από την αποθέωση, στη θεαματική κατάρρευση (tweets)
METLEN: Το «super bingo» με το γάλλιο και τα κρίσιμα μέταλλα
Για όλες τις υπόλοιπες ειδήσεις της επικαιρότητας μπορείτε να επισκεφθείτε το Πρώτο ΘΕΜΑ