Νέο μέτωπο πολιτικής και κοινωνικής έντασης ανοίγει στην Ευρώπη, με την Πολωνία να προστίθεται στον κατάλογο των χωρών που βρίσκονται αντιμέτωπες με μαζικές κινητοποιήσεις και βαθιές πολιτικές αντιπαραθέσεις. Η αιφνιδιαστική απόφαση για την προσωρινή παύση των επικεφαλής του Συνταγματικού Δικαστηρίου πυροδότησε διαδηλώσεις στη Βαρσοβία και σφοδρή σύγκρουση μεταξύ της κυβέρνησης του Ντόναλντ Τουσκ και της εθνικιστικής αντιπολίτευσης.
Η κρίση έλαβε ακόμη μεγαλύτερες διαστάσεις όταν ο πρόεδρος της χώρας, Κάρολ Ναβρότσκι, διέκοψε το ταξίδι του προς τη Σενεγάλη και επέστρεψε εσπευσμένα στην Πολωνία, ενώ ισχυρές αστυνομικές δυνάμεις αναπτύχθηκαν γύρω από το ανώτατο δικαστήριο.
Οι εξελίξεις σημειώνονται σε μια περίοδο κατά την οποία η ευρωπαϊκή ήπειρος δοκιμάζεται από ένα ευρύ κύμα διαμαρτυριών. Από τη Γαλλία και την Ιταλία μέχρι την Ισπανία, το Βέλγιο και την Αλβανία, νέοι, φοιτητές, εργαζόμενοι και συνδικάτα κατεβαίνουν στους δρόμους, εκφράζοντας την απογοήτευσή τους για το αυξημένο κόστος ζωής, την υποβάθμιση των δημόσιων υπηρεσιών, τη στεγαστική κρίση και τη διαφθορά.
Παρότι τα αίτια των κινητοποιήσεων διαφέρουν από χώρα σε χώρα, κοινός παρονομαστής αναδεικνύεται η οικονομική ανασφάλεια και η υποχώρηση της εμπιστοσύνης προς την πολιτική ηγεσία.
Πολωνία: Η απόφαση που πυροδότησε την κρίση
Η νέα πολιτική αντιπαράθεση στην Πολωνία επικεντρώνεται στο Συνταγματικό Δικαστήριο, το ανώτατο δικαιοδοτικό όργανο που έχει την αρμοδιότητα να ακυρώνει νομοθετικές διατάξεις όταν κρίνει ότι παραβιάζουν το Σύνταγμα.
Το απόγευμα της Παρασκευής 30 Οκτωβρίου, περίπου στις 18:00 τοπική ώρα, αναρτήθηκε στην ιστοσελίδα του Δικαστηρίου ανακοίνωση σύμφωνα με την οποία ο πρόεδρός του, Μπόγκνταν Σφιεντσκόφσκι, και ο αντιπρόεδρος, Μπαρτλομιέι Σοχάνσκι, τίθενται σε διαθεσιμότητα για έναν μήνα.
Την απόφαση γνωστοποίησε η δικαστής Άννα Κόρβιν-Πιοτρόφσκα, το αρχαιότερο εν ενεργεία μέλος του Δικαστηρίου, η οποία υποστήριξε ότι η παρέμβαση ήταν απαραίτητη για την αποκατάσταση του κράτους δικαίου.
Η ίδια ανακοίνωσε ότι αναλαμβάνει την προσωρινή διοίκηση του θεσμού.
Ωστόσο, ο Σφιεντσκόφσκι αμφισβήτησε την αρμοδιότητά της να λάβει μια τέτοια απόφαση, ενώ από τον επίσημο λογαριασμό του Συνταγματικού Δικαστηρίου στην πλατφόρμα X η εξέλιξη χαρακτηρίστηκε «πραξικόπημα».
Σύμφωνα με το Politico, η αντιπαράθεση ξέσπασε όταν δικαστές που προηγουμένως εμποδίζονταν να συμμετάσχουν στην εκδίκαση υποθέσεων κινήθηκαν εναντίον της ηγεσίας του Δικαστηρίου.
Διαδηλώσεις, επεισόδια και συλλήψεις στη Βαρσοβία
Η ανακοίνωση προκάλεσε άμεσα συγκεντρώσεις έξω από το κτίριο του Συνταγματικού Δικαστηρίου στη Βαρσοβία.
Η αστυνομία απέκλεισε την πρόσβαση στο κτίριο, τοποθετώντας προστατευτικά κιγκλιδώματα και αναπτύσσοντας δυνάμεις αντιμετώπισης ταραχών.
Σύμφωνα με τις αστυνομικές αρχές, διαδηλωτές πέταξαν αντικείμενα προς τους αστυνομικούς, ενώ τρία άτομα συνελήφθησαν αφού πέρασαν τον φράχτη του Δικαστηρίου.
Στη συγκέντρωση συμμετείχαν υποστηρικτές του αντιπολιτευόμενου κόμματος Νόμος και Δικαιοσύνη (PiS), οι οποίοι φώναζαν συνθήματα κατά του πρωθυπουργού Ντόναλντ Τουσκ.
Ορισμένοι κρατούσαν θρησκευτικές εικόνες και κομποσκοίνια, αποτυπώνοντας και τον έντονο ιδεολογικό χαρακτήρα της πολιτικής αντιπαράθεσης.
Η κρίση προκάλεσε την άμεση αντίδραση του προέδρου Κάρολ Ναβρότσκι.
Ενώ ταξίδευε προς τη Σενεγάλη για επίσημη επίσκεψη, ανακοίνωσε ότι επιστρέφει στην Πολωνία, εκτιμώντας ότι οι εξελίξεις απαιτούσαν την παρουσία του στη χώρα.
Σύμφωνα με τον προσωπάρχη του, Πάβεου Σεφερνάκερ, ο Ναβρότσκι εισήλθε στη συνέχεια στο κτίριο του Συνταγματικού Δικαστηρίου συνοδευόμενος από τον πρώτο πρόεδρο του Ανωτάτου Δικαστηρίου, Ζμπίγκνιεφ Καπίνσκι.
Παραίτηση του Πολωνού πρέσβη στην Κίνα
Οι πολιτικές αναταράξεις είχαν αντίκτυπο και στη διπλωματική εκπροσώπηση της χώρας.
Ο πρέσβης της Πολωνίας στην Κίνα, Γιάκουμπ Κούμοχ, ανακοίνωσε την παραίτησή του, υποστηρίζοντας ότι οι εξελίξεις στο εσωτερικό της χώρας καθιστούν αδύνατη τη συνέχιση της αποστολής του.
Σε ανάρτησή του στην πλατφόρμα X γνωστοποίησε ότι υπέβαλε την παραίτησή του και αίτημα ανάκλησής του από τη διπλωματική θέση.
Η αντίδραση του υπουργού Εξωτερικών Ράντοσλαβ Σικόρσκι ήταν ιδιαίτερα αυστηρή.
Ο επικεφαλής της πολωνικής διπλωματίας χαρακτήρισε αντιεπαγγελματικό τον τρόπο με τον οποίο ολοκληρώθηκε η αποστολή του πρέσβη, ξεκαθαρίζοντας ότι δεν εκπροσωπεί πλέον τη χώρα.
Η μακροχρόνια σύγκρουση για τη Δικαιοσύνη
Η νέα κρίση αποτελεί συνέχεια μιας πολυετούς αντιπαράθεσης ανάμεσα στην φιλοευρωπαϊκή κυβέρνηση του Ντόναλντ Τουσκ και το εθνικοσυντηρητικό PiS, το οποίο κυβέρνησε την Πολωνία από το 2015 έως το 2023.
Κατά την οκταετή παραμονή του στην εξουσία, το PiS προχώρησε στον διορισμό αρκετών δικαστών στο Συνταγματικό Δικαστήριο, μεταξύ των οποίων και ο Σφιεντσκόφσκι, ο οποίος είχε διατελέσει υφυπουργός Δικαιοσύνης.
Οι μεταρρυθμίσεις της προηγούμενης κυβέρνησης στη Δικαιοσύνη προκάλεσαν έντονες επικρίσεις από την Ευρωπαϊκή Ένωση, καθώς θεωρήθηκε ότι περιόριζαν την ανεξαρτησία σημαντικών δικαστικών θεσμών.
Η αντιπαράθεση οδήγησε ακόμη και στην επιβολή οικονομικών κυρώσεων στην Πολωνία από την ΕΕ.
Το Συνταγματικό Δικαστήριο είχε επανειλημμένα αποφανθεί υπέρ της υπεροχής της πολωνικής νομοθεσίας έναντι του ευρωπαϊκού δικαίου, ενώ διαδραμάτισε ρόλο και στην καθιέρωση σχεδόν καθολικής απαγόρευσης των αμβλώσεων κατά τη διακυβέρνηση του PiS.
Τον περασμένο Δεκέμβριο, το ανώτατο δικαστήριο της Ευρωπαϊκής Ένωσης έκρινε ότι το πολωνικό Συνταγματικό Δικαστήριο δεν πληρούσε τα ευρωπαϊκά πρότυπα δικαστικής ανεξαρτησίας.
Ο Ντόναλντ Τουσκ επέστρεψε στην εξουσία το 2023, δεσμευόμενος να αποκαταστήσει την ανεξαρτησία της Δικαιοσύνης και να βελτιώσει τις σχέσεις της Βαρσοβίας με τις Βρυξέλλες.
Ωστόσο, οι προσπάθειες της κυβέρνησής του να ανατρέψει τις προηγούμενες μεταρρυθμίσεις συνάντησαν αντίσταση από δύο διαδοχικούς προέδρους που πρόσκεινται στην αντιπολίτευση.
Ο Ναβρότσκι αρνήθηκε να ορκίσει πέντε δικαστές που είχαν εκλεγεί από τη σημερινή κοινοβουλευτική πλειοψηφία. Παρότι οι δικαστές ορκίστηκαν τελικά ενώπιον του Κοινοβουλίου, ο Σφιεντσκόφσκι δεν τους επέτρεψε να συμμετέχουν στην εκδίκαση υποθέσεων.
Τουσκ: Υποχρέωσή μας η αποκατάσταση του κράτους δικαίου
Ο Πολωνός πρωθυπουργός κατηγόρησε τον επικεφαλής του Συνταγματικού Δικαστηρίου ότι εμπόδιζε δικαστές που είχαν επιλεγεί από τη σημερινή κοινοβουλευτική πλειοψηφία να ασκήσουν τα καθήκοντά τους.
Σε ανάρτησή του υπογράμμισε ότι η αποκατάσταση του κράτους δικαίου αποτελεί υποχρέωση της κυβέρνησης.
Όπως ανέφερε, έπειτα από χρόνια παρανομιών υπό το PiS, η διαδικασία είναι δύσκολη, ενίοτε επώδυνη, αλλά απαιτεί αποφασιστικές ενέργειες.
Υπέρ της κίνησης κατά του Σφιεντσκόφσκι τάχθηκε και ο υπουργός Δικαιοσύνης Βάλντεμαρ Ζούρεκ.
Μιλώντας στο Politico, υποστήριξε ότι ο πρόεδρος του Δικαστηρίου είχε μετατρέψει τον θεσμό σε προσωπικό του φέουδο και ότι πλέον οι δικαστές πήραν θέση.
Ο Ζούρεκ γνωστοποίησε επίσης ότι έχει καταθέσει πέντε αιτήματα για την άρση της ασυλίας του Σφιεντσκόφσκι και του αναπληρωτή του, τα οποία συνοδεύονται από δικογραφία 50 τόμων.
Παράλληλα, υποστήριξε ότι η Κόρβιν-Πιοτρόφσκα ενήργησε ως νόμιμα διορισμένη δικαστής και ότι η κυβέρνηση δεν είχε εμπλοκή στην απόφασή της.
Η αντιπολίτευση μιλά για «πραξικόπημα»
Στον αντίποδα, στελέχη του PiS κατηγόρησαν την κυβέρνηση ότι επιχειρεί να καταλάβει τον έλεγχο ενός ανεξάρτητου συνταγματικού θεσμού.
Ο πρώην υπουργός Δικαιοσύνης Ζμπίγκνιεφ Ζιόμπρο έκανε λόγο για κατάφωρη και εγκληματική επίθεση στη συνταγματική τάξη, καλώντας σε δυναμική και ενωμένη αντίδραση.
Ο ηγέτης του PiS, Γιάροσλαβ Κατσίνσκι, συμμετείχε προσωπικά στις διαδηλώσεις και επιχείρησε να εισέλθει στο κτίριο του Δικαστηρίου.
Κατηγόρησε τον Τουσκ ότι οργανώνει πραξικόπημα και μετατρέπει την Πολωνία σε αστυνομικό κράτος.
Ο πρώην πρωθυπουργός Ματέους Μοραβιέτσκι καταδίκασε επίσης αυτό που χαρακτήρισε βίαιη κατάληψη του Συνταγματικού Δικαστηρίου, υποστηρίζοντας ότι η δικαιοσύνη δεν μπορεί να επιτευχθεί μέσω της βίας.
Προειδοποίησε ακόμη ότι η αντικατάσταση ενός αμφισβητούμενου συστήματος κανόνων από ένα άλλο θα μπορούσε να δημιουργήσει προηγούμενο για αντίστοιχες ενέργειες μελλοντικών κυβερνήσεων.
Ανησυχία εξέφρασαν και οι Ηνωμένες Πολιτείες.
Ο Αμερικανός πρέσβης στην Πολωνία, Τομ Ρόουζ, χαρακτήρισε τις εξελίξεις πρωτοφανή αντιπαράθεση σχετικά με την άσκηση κρατικής εξουσίας και την ανεξαρτησία ενός συνταγματικού θεσμού.
Προειδοποίησε ότι η παρουσία χιλιάδων διαδηλωτών έξω από το Δικαστήριο ενδέχεται να καταστήσει ακόμη πιο επικίνδυνη μια ήδη τεταμένη κατάσταση.
Ιταλία: Εκατοντάδες χιλιάδες στους δρόμους για την ακρίβεια και την εκπαίδευση
Την ώρα που η Πολωνία βρίσκεται αντιμέτωπη με θεσμική κρίση, η Ιταλία δοκιμάζεται από ένα νέο κύμα μαζικών κινητοποιήσεων, με βασικά αιτήματα την ενίσχυση της δημόσιας εκπαίδευσης, την αύξηση των μισθών και την αντιμετώπιση του υψηλού κόστους ζωής.
Την Παρασκευή 30 Οκτωβρίου, χιλιάδες φοιτητές, μαθητές και εργαζόμενοι συμμετείχαν σε διαδηλώσεις σε δεκάδες ιταλικές πόλεις, στο πλαίσιο 24ωρης γενικής απεργίας που προκήρυξε το συνδικάτο USB.
Στις κινητοποιήσεις συμμετείχαν επίσης οδηγοί φορτηγών, ταξιτζήδες, αγρότες και άλλες επαγγελματικές ομάδες που διαμαρτύρονται για τις αυξημένες τιμές των καυσίμων και τις στρατιωτικές δαπάνες.
Σύμφωνα με εκτίμηση του συνδικάτου, οι συμμετέχοντες σε ολόκληρη τη χώρα κυμάνθηκαν μεταξύ 1 και 1,5 εκατομμυρίου, χωρίς ωστόσο να έχουν δημοσιοποιηθεί επίσημα στοιχεία από τις αρχές.
Οι μαθητές κατήγγειλαν την κακή κατάσταση των σχολικών υποδομών, τις ελλείψεις προσωπικού και το αυξανόμενο κόστος της εκπαίδευσης.
Στη Ρώμη, η 16χρονη μαθήτρια Σοφία Κατάλντι περιέγραψε στο AFP τις συνθήκες στα σχολεία, λέγοντας ότι οι μαθητές δεν θέλουν να κινδυνεύουν από παράθυρα που καταρρέουν ούτε να υπάρχουν ποντίκια στις αίθουσες διδασκαλίας.
Από την πλευρά της, η 21χρονη φοιτήτρια Μπεατρίτσε Κιλέλι υποστήριξε ότι η νεότερη γενιά έχει φτάσει στα όριά της, αναφέροντας πως τα ενοίκια για ένα δωμάτιο στη Ρώμη μπορούν να φτάσουν ακόμη και τα 1.200 ευρώ τον μήνα.
Επεισόδια σε Ρώμη και Τορίνο
Παρότι η μεγάλη πλειονότητα των συγκεντρώσεων πραγματοποιήθηκε ειρηνικά, σε ορισμένες πόλεις σημειώθηκαν συγκρούσεις μεταξύ διαδηλωτών και αστυνομικών.
Στο Τορίνο, η αστυνομία χρησιμοποίησε γκλομπ και αντλίες νερού εναντίον ομάδων διαδηλωτών που επιχείρησαν να πλησιάσουν την έδρα των τοπικών αρχών.
Στη Ρώμη, διαδηλωτές πέταξαν μπουκάλια, ενώ πυρπολήθηκε κάδος απορριμμάτων. Συγκρούσεις σημειώθηκαν επίσης στη Βιτσέντσα, όπου τραυματίστηκαν τέσσερις αστυνομικοί και τρεις διαδηλωτές.
Οι κινητοποιήσεις πραγματοποιούνται μετά τα σοβαρά επεισόδια στο Μιλάνο στις 17 και 18 Οκτωβρίου.
Η κυβέρνηση της Τζόρτζια Μελόνι έχει έκτοτε αυστηροποιήσει το πλαίσιο για τις δημόσιες συγκεντρώσεις, ενώ ενέκρινε πακέτο στήριξης ύψους 175,2 εκατ. ευρώ για οδηγούς φορτηγών, αγρότες και αλιείς που πλήττονται από τις ανατιμήσεις στα καύσιμα.
Γαλλία: Από τις διαμαρτυρίες των μαθητών στις μαζικές κοινωνικές κινητοποιήσεις
Η Γαλλία βρίσκεται εδώ και εβδομάδες στο επίκεντρο ενός από τα πιο έντονα κύματα κοινωνικών κινητοποιήσεων στην Ευρώπη.
Οι διαμαρτυρίες ξεκίνησαν με αφορμή τις συνθήκες στη δημόσια εκπαίδευση, αλλά σταδιακά εξελίχθηκαν σε ευρύτερο κίνημα, με τη συμμετοχή εκπαιδευτικών, γονέων, εργατικών συνδικάτων και εργαζομένων στον τομέα της υγείας.
Στις 17 Οκτωβρίου, οι συγκεντρώσεις συνοδεύτηκαν από σοβαρά επεισόδια, με επιθέσεις σε δημόσια κτίρια, καταστήματα και αστυνομικά οχήματα.
Σύμφωνα με εκτίμηση του γαλλικού ερευνητικού οργανισμού Fondation IFRAP, οι υλικές ζημιές και οι οικονομικές απώλειες θα μπορούσαν να φτάσουν τα 1,1 δισ. ευρώ.
Στις 24 Οκτωβρίου, περίπου 400.000 άνθρωποι συμμετείχαν σε διαδηλώσεις σε ολόκληρη τη χώρα, ζητώντας μέτρα για την ακρίβεια, την αποτροπή περικοπών στον προϋπολογισμό και την ενίσχυση των δημόσιων υπηρεσιών.
Η γαλλική κυβέρνηση ανακοίνωσε πακέτο μέτρων ύψους 5 δισ. ευρώ, με παρεμβάσεις για την ανακαίνιση σχολείων, τον αριθμό μαθητών ανά τάξη και την πρόσβαση στα πανεπιστήμια.
Ωστόσο, εκπρόσωποι των μαθητών υποστήριξαν ότι οι εξαγγελίες δεν επαρκούν για την αντιμετώπιση των προβλημάτων.
Νέες διαδηλώσεις έχουν προγραμματιστεί για το Σάββατο 31 Οκτωβρίου, ενώ στις 5 Νοεμβρίου αναμένεται πανεθνική απεργιακή κινητοποίηση.
Ισπανία: Η στεγαστική κρίση βγάζει τους πολίτες στους δρόμους
Στην Ισπανία, το επίκεντρο των κοινωνικών αντιδράσεων βρίσκεται κυρίως στο κόστος στέγασης, το οποίο έχει αυξηθεί σημαντικά και περιορίζει την πρόσβαση πολλών πολιτών σε προσιτή κατοικία.
Ένα περιστατικό στη Μαδρίτη προκάλεσε ιδιαίτερη συγκίνηση και οργή.
Στις 23 Σεπτεμβρίου, μια 87χρονη γυναίκα απομακρύνθηκε από το σπίτι στο οποίο ζούσε επί δεκαετίες, έπειτα από μεγάλη αύξηση του ενοικίου.
Το περιστατικό αποτέλεσε αφορμή για διαδηλώσεις και τη δημιουργία καταυλισμού διαμαρτυρίας στην κεντρική πλατεία Πουέρτα δελ Σολ.
Οι κινητοποιήσεις αναδεικνύουν τη δυσαρέσκεια για την αύξηση των ενοικίων και τη δυσκολία εξεύρεσης κατοικίας, ιδιαίτερα για τους νέους και τα νοικοκυριά με χαμηλότερα εισοδήματα.
Από το Βέλγιο και την Αλβανία μέχρι την Ελλάδα
Οι κοινωνικές αντιδράσεις δεν περιορίζονται στις μεγαλύτερες ευρωπαϊκές οικονομίες.
Διαδηλώσεις έχουν καταγραφεί επίσης στη Γερμανία, την Πορτογαλία, την Αλβανία, την Ελλάδα και το Βέλγιο, με διαφορετικά αιτήματα ανά χώρα.
Στην Αλβανία, οι φοιτητές διαμαρτύρονται για καταγγελίες διαφθοράς, την ποιότητα της εκπαίδευσης και τις περιορισμένες επαγγελματικές προοπτικές.
Στο Βέλγιο, κινητοποιήσεις νέων έχουν επικεντρωθεί στις συνθήκες που επικρατούν στα σχολεία.
Η κοινή εικόνα είναι ότι οι ευρωπαϊκές κυβερνήσεις καλούνται να αντιμετωπίσουν τη δυσαρέσκεια των πολιτών σε μια περίοδο υψηλών ενεργειακών τιμών, πληθωριστικών πιέσεων και επιβαρυμένων δημόσιων οικονομικών.
Γιατί οι νέοι Ευρωπαίοι πρωτοστατούν στις διαδηλώσεις
Το κύμα κινητοποιήσεων αναδεικνύει την απογοήτευση σημαντικού μέρους της νεότερης γενιάς για τις οικονομικές και κοινωνικές προοπτικές της.
Οι νέοι εκφράζουν ανησυχίες για την ποιότητα της εκπαίδευσης, την ανεργία, τη δυσκολία εξεύρεσης προσιτής κατοικίας και τη διαφθορά, ενώ πολλοί θεωρούν ότι οι κυβερνήσεις δεν ανταποκρίνονται στις ανάγκες τους.
Σύμφωνα με έρευνα της Ευρωπαϊκής Ένωσης που δημοσιεύθηκε το 2025, το 40% των πολιτών ηλικίας 16 έως 30 ετών δήλωνε ότι η αύξηση των τιμών και το κόστος ζωής αποτελούν βασικές πηγές ανησυχίας.
Την ίδια χρονιά, 92,7 εκατομμύρια άνθρωποι στην ΕΕ αντιμετώπιζαν κίνδυνο φτώχειας ή κοινωνικού αποκλεισμού.
Το υψηλότερο ποσοστό κινδύνου καταγράφηκε στους νέους ηλικίας 18 έως 24 ετών, φτάνοντας το 26,3%, έναντι 18,8% για τους πολίτες ηλικίας 65 ετών και άνω.
Τα στοιχεία αποτυπώνουν τις οικονομικές πιέσεις που δέχονται οι νεότερες ηλικιακές ομάδες.
Οι μαρτυρίες από Γαλλία και Αλβανία
Στη Γαλλία, ο 17χρονος μαθητής Μπιλάλ Ναργκισί περιέγραψε στο Reuters τις ελλείψεις προσωπικού και την κακή κατάσταση των σχολικών εγκαταστάσεων σε προάστιο βόρεια του Παρισιού.
Όπως ανέφερε, οι μαθητές είχαν αντιμετωπίσει προβλήματα με ποντίκια στους σχολικούς χώρους, ενώ το προηγούμενο έτος το σχολείο είχε εκκενωθεί έπειτα από κατάρρευση στέγης στην αυλή.
Ο ίδιος θεωρεί ότι οι κινητοποιήσεις αναδεικνύουν την κοινή στάση των νέων σε διαφορετικές ευρωπαϊκές χώρες.
Στην Αλβανία, η 19χρονη φοιτήτρια αρχιτεκτονικής Ξίκε Κούρτι κατηγόρησε την κυβέρνηση του Έντι Ράμα ότι αγνόησε για 130 ημέρες τα αιτήματα των διαδηλωτών.
Όπως υποστήριξε, πολλοί νέοι δεν βλέπουν επαγγελματικό μέλλον στη χώρα τους, ενώ θεωρούν ότι οι πολιτικές διασυνδέσεις συχνά προσφέρουν περισσότερες ευκαιρίες από τα προσόντα και τις ικανότητες.
Σερβία: Από τις φοιτητικές διαδηλώσεις στην πολιτική ανατροπή
Οι κινητοποιήσεις έχουν ήδη προκαλέσει σημαντικές πολιτικές εξελίξεις σε ορισμένες ευρωπαϊκές χώρες.
Στη Σερβία, σχεδόν δύο χρόνια φοιτητικών διαδηλώσεων κατά της διαφθοράς και αυτού που οι συμμετέχοντες χαρακτήριζαν ενίσχυση του αυταρχισμού κατέληξαν στην εκλογική ήττα του επί χρόνια κυρίαρχου πολιτικού ηγέτη Αλεξάνταρ Βούτσιτς, στις 26 Οκτωβρίου.
Η φοιτήτρια και διαδηλώτρια Στάσα Πίλετιτς περιέγραψε το αποτέλεσμα ως στιγμή ανακούφισης και ελευθερίας.
Όπως ανέφερε, η αλλαγή σηματοδοτεί για τους συμμετέχοντες στο κίνημα τη μετάβαση από τη διαμαρτυρία στην ανάληψη ευθύνης.
Ωστόσο, η σερβική εμπειρία αναδεικνύει και ένα ευρύτερο ερώτημα: τι ακολουθεί όταν ένα κίνημα διαμαρτυρίας καταφέρνει να αμφισβητήσει την εξουσία και να οδηγήσει σε πολιτική αλλαγή;
Μια Ευρώπη αντιμέτωπη με τη δυσαρέσκεια της νέας γενιάς
Από τη θεσμική αντιπαράθεση στην Πολωνία μέχρι τις κοινωνικές κινητοποιήσεις στη Γαλλία, την Ιταλία και την Ισπανία, η Ευρώπη βρίσκεται αντιμέτωπη με διαφορετικές μορφές πολιτικής και κοινωνικής αμφισβήτησης.
Οι διαδηλωτές δεν προβάλλουν παντού τα ίδια αιτήματα. Ωστόσο, η οικονομική ανασφάλεια, η αδυναμία πρόσβασης σε προσιτή κατοικία, τα προβλήματα στις δημόσιες υπηρεσίες και η αίσθηση ότι οι πολιτικές ηγεσίες δεν ανταποκρίνονται στις ανάγκες των πολιτών εμφανίζονται σε πολλές από τις κινητοποιήσεις.
Η νεότερη γενιά βρίσκεται συχνά στην πρώτη γραμμή, διεκδικώντας καλύτερες προοπτικές εργασίας, εκπαίδευσης και διαβίωσης.
Με νέες συγκεντρώσεις να προγραμματίζονται στη Γερμανία και απεργιακές κινητοποιήσεις να αναμένονται στη Γαλλία, το κύμα κοινωνικών αντιδράσεων δεν δείχνει να υποχωρεί, αυξάνοντας την πίεση προς τις ευρωπαϊκές κυβερνήσεις.