Η χώρα που για δεκαετίες συμβόλιζε τη βιομηχανική σταθερότητα και αποτέλεσε μία από τις βασικές δυνάμεις πίσω από την καθιέρωση του οκταώρου στην Ευρώπη ετοιμάζεται τώρα να ανατρέψει ένα από τα πιο εμβληματικά στοιχεία του μεταπολεμικού εργασιακού μοντέλου. Η Γερμανία βρίσκεται μπροστά σε μια βαθιά μεταρρύθμιση που δεν αφορά απλώς τις ώρες εργασίας, αλλά συνολικά το παραγωγικό και κοινωνικό μοντέλο της μεγαλύτερης οικονομίας της Ευρώπης.
Το νομοσχέδιο που αναμένεται να παρουσιαστεί επίσημα τον Ιούνιο αλλάζει τη φιλοσοφία του γερμανικού εργατικού δικαίου, μεταφέροντας το βάρος από το αυστηρό ημερήσιο όριο εργασίας σε ένα πιο ευέλικτο εβδομαδιαίο πλαφόν. Η αλλαγή αυτή θεωρείται από πολλούς η σημαντικότερη εργασιακή ανατροπή των τελευταίων δεκαετιών στη Γερμανία.
Η κυβέρνηση παρουσιάζει τη μεταρρύθμιση ως αναγκαία προσαρμογή στις ανάγκες της ψηφιακής οικονομίας, της βιομηχανικής ανταγωνιστικότητας και της έλλειψης εργατικού δυναμικού. Πίσω όμως από τη δημόσια επιχειρηματολογία βρίσκεται μια βαθύτερη αγωνία για την πορεία της γερμανικής οικονομίας και για το αν η χώρα μπορεί να διατηρήσει τη θέση της απέναντι στις ΗΠΑ και την Κίνα.
Η πίεση στην οικονομία
Το Βερολίνο επιχειρεί να αντιμετωπίσει μια περίοδο έντονης οικονομικής πίεσης. Η αύξηση του εργατικού κόστους, η επιβράδυνση της βιομηχανικής παραγωγής και η απώλεια ανταγωνιστικότητας δημιουργούν ασφυκτικές συνθήκες για πολλές γερμανικές επιχειρήσεις.
Το κόστος εργασίας ανά μονάδα προϊόντος έχει αυξηθεί σημαντικά τα τελευταία δύο χρόνια, περιορίζοντας τα περιθώρια κέρδους των εξαγωγικών ομίλων που αποτελούν τη ραχοκοκαλιά της γερμανικής οικονομίας.
Παράλληλα, η κυβέρνηση επιδιώκει να διατηρήσει την ανάπτυξη πάνω από το 1,5%, σε μια περίοδο όπου η βιομηχανία δέχεται πιέσεις από το ενεργειακό κόστος, τη διεθνή επιβράδυνση και τον ανταγωνισμό από την Ασία.
Η «δημογραφική βόμβα»
Στο κέντρο της συζήτησης βρίσκεται και η μεγάλη δημογραφική κρίση που αντιμετωπίζει η Γερμανία. Τα οικονομικά ινστιτούτα προειδοποιούν ότι η χώρα θα χάσει εκατομμύρια εργαζομένους μέσα στην επόμενη δεκαετία λόγω της συνταξιοδότησης της γενιάς των baby boomers.
Η έλλειψη προσωπικού θεωρείται πλέον απειλή όχι μόνο για την παραγωγικότητα αλλά και για τη συνολική λειτουργία της οικονομίας.
Σύμφωνα με τη λογική της μεταρρύθμισης, η μεγαλύτερη ευελιξία θα επιτρέψει σε εργαζόμενους μερικής απασχόλησης να αυξήσουν ώρες εργασίας, ενώ οι επιχειρήσεις θα αποκτήσουν περισσότερα περιθώρια προσαρμογής ανάλογα με τις ανάγκες παραγωγής.
Το νέο μοντέλο στηρίζεται στην ιδέα ότι οι εργαζόμενοι θα μπορούν να εργάζονται πιο εντατικά ορισμένες ημέρες και να έχουν μεγαλύτερα διαστήματα ξεκούρασης σε άλλες.
Η Ευρώπη παρακολουθεί
Οι ευρωπαϊκές κυβερνήσεις παρακολουθούν στενά τη γερμανική στροφή, καθώς ενδεχόμενη επιτυχία του μοντέλου μπορεί να προκαλέσει αλυσιδωτές αλλαγές σε ολόκληρη την ήπειρο.
Η Αυστρία και η Ολλανδία θεωρούνται από πολλούς οι πρώτες χώρες που θα μπορούσαν να κινηθούν προς αντίστοιχες κατευθύνσεις, κυρίως λόγω της παρόμοιας βιομηχανικής δομής τους.
Στην Αυστρία ήδη ενισχύεται η συζήτηση για πιο ευέλικτα μοντέλα 12ωρης εργασίας, με στόχο τη στήριξη της βαριάς βιομηχανίας απέναντι στο ενεργειακό κόστος και τον παγκόσμιο ανταγωνισμό.
Στη Σκανδιναβία όμως η εικόνα είναι διαφορετική. Σουηδία και Φινλανδία εξετάζουν την ευελιξία κυρίως μέσα από το πρίσμα της τεχνολογίας και των startups, όπου η εργασία βασίζεται περισσότερο στην ολοκλήρωση έργων και λιγότερο στις σταθερές ώρες παρουσίας.
Το αντίθετο μοντέλο
Την ίδια ώρα, αρκετές ευρωπαϊκές χώρες κινούνται προς την ακριβώς αντίθετη κατεύθυνση. Το Βέλγιο έχει ήδη θεσμοθετήσει την τετραήμερη εργασία, δίνοντας τη δυνατότητα συμπίεσης του ωραρίου σε τέσσερις ημέρες.
Στην Ισπανία και την Πορτογαλία, πιλοτικά προγράμματα για εβδομάδα 32 ωρών χωρίς μείωση αποδοχών εμφανίζουν θετικά αποτελέσματα σε επίπεδο παραγωγικότητας και ψυχικής υγείας των εργαζομένων.
Ακόμη και η Μεγάλη Βρετανία, εκτός Ευρωπαϊκής Ένωσης πλέον, βλέπει εκατοντάδες επιχειρήσεις να υιοθετούν μοντέλα τετραήμερης εργασίας, καταγράφοντας αύξηση εσόδων και καλύτερη ισορροπία προσωπικής ζωής.
Στη Γαλλία, το 35ωρο παραμένει ισχυρό πολιτικό και κοινωνικό σύμβολο, αν και οι πιέσεις για μεγαλύτερη ευελιξία αυξάνονται συνεχώς.
Το «θερμό καλοκαίρι»
Η κυβέρνηση επιχειρεί να κατευνάσει τις αντιδράσεις μέσω υποχρεωτικής ψηφιακής καταγραφής του χρόνου εργασίας, ώστε να περιοριστούν φαινόμενα αυθαιρεσίας και απλήρωτων υπερωριών.
Παράλληλα, σχεδιάζονται φορολογικά κίνητρα για τις υπερωρίες, με στόχο να γίνει πιο ελκυστική η επιπλέον εργασία σε μια περίοδο όπου ο πληθωρισμός συνεχίζει να πιέζει τα εισοδήματα.
Ωστόσο, τα γερμανικά συνδικάτα προειδοποιούν ήδη για έντονες κινητοποιήσεις. Η IG Metall και η Συνομοσπονδία Γερμανικών Συνδικάτων θεωρούν ότι η κατάργηση του αυστηρού ημερήσιου ορίου ανοίγει τον δρόμο για ανεξέλεγκτη επέκταση της εργοδοτικής πίεσης πάνω στην προσωπική ζωή των εργαζομένων.
Οι επικριτές της μεταρρύθμισης φοβούνται ότι η Ευρώπη μπορεί να εισέλθει σε μια νέα εποχή εργασιακού ανταγωνισμού, όπου οι χώρες θα προσπαθούν να διατηρήσουν επενδύσεις και βιομηχανία μέσα από μεγαλύτερη πίεση στην εργασία.
Το μεγάλο ερώτημα πλέον είναι αν η Γερμανία επιχειρεί μια αναγκαία προσαρμογή στην παγκόσμια οικονομία ή αν ανοίγει τον δρόμο για μια βαθύτερη αποδόμηση του ευρωπαϊκού κοινωνικού μοντέλου που οικοδομήθηκε μετά τον Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο.
Διαβάστε ακόμη
ΗΠΑ και Ιράν: Προσχέδιο ειρηνευτικής συμφωνίας και κατάπαυση πυρός τις επόμενες ώρες
Ελένη Βρεττού (CrediaBank): Σημαντικές οι συνέργειες με την εξαγορά της Ευρώπη Ασφαλιστική
Πολιτικός σεισμός στην Τουρκία μετά την ακύρωση της ηγεσίας του CHP – Βουτιά 6% στο Χρηματιστήριο
Για όλες τις υπόλοιπες ειδήσεις της επικαιρότητας μπορείτε να επισκεφτείτε το Πρώτο Θέμα