Η μεγάλη άνοδος στις τιμές των τροφίμων την τελευταία πενταετία έχει αλλάξει σημαντικά την αγοραστική δύναμη των χαμηλόμισθων εργαζομένων στην Ευρώπη. Παρότι οι κατώτατοι μισθοί αυξήθηκαν στις περισσότερες χώρες, η πραγματική δυνατότητα αγοράς τροφίμων δεν ενισχύθηκε παντού.
Η σύγκριση της περιόδου από το 2021 έως το 2026 δείχνει ότι στις περισσότερες ευρωπαϊκές οικονομίες οι αυξήσεις των κατώτατων αποδοχών ήταν μεγαλύτερες από την άνοδο των τιμών στα βασικά είδη διατροφής. Υπάρχουν όμως και εξαιρέσεις, όπου οι εργαζόμενοι με τον χαμηλότερο μισθό μπορούν πλέον να αγοράσουν λιγότερα τρόφιμα σε σχέση με πριν από πέντε χρόνια.
Η εικόνα διαφοροποιείται έντονα ανά χώρα, καθώς η εξέλιξη των μισθών, ο πληθωρισμός και οι ιδιαιτερότητες κάθε οικονομίας διαμόρφωσαν διαφορετικά αποτελέσματα.
Οι τιμές τροφίμων αυξήθηκαν έως και 57% στην ΕΕ
Οι ανατιμήσεις στα τρόφιμα αποτέλεσαν ένα από τα βασικά μέτωπα της ακρίβειας στην Ευρώπη μετά το 2021. Σε επίπεδο Ευρωπαϊκής Ένωσης, οι τιμές των τροφίμων και μη αλκοολούχων ποτών αυξήθηκαν κατά περίπου 34% μεταξύ Αυγούστου 2021 και Αυγούστου 2026.
Τη μεγαλύτερη αύξηση μεταξύ των χωρών της ΕΕ κατέγραψε η Ουγγαρία, όπου οι τιμές ενισχύθηκαν κατά 57%. Ακολούθησαν η Βουλγαρία με άνοδο 54% και η Ρουμανία με 53%.
Στον αντίποδα, η Κύπρος εμφάνισε τη μικρότερη αύξηση στην ΕΕ, με τις τιμές τροφίμων να ενισχύονται κατά 21%. Στο σύνολο των ευρωπαϊκών χωρών, η χαμηλότερη μεταβολή καταγράφηκε στην Ελβετία, με αύξηση μόλις 5%.
Η μεγαλύτερη απόκλιση εντοπίζεται στην Τουρκία, όπου οι τιμές τροφίμων και μη αλκοολούχων ποτών αυξήθηκαν κατά περίπου 752% μέσα σε πέντε χρόνια.
Η εξέλιξη αυτή συνδέεται με μια μακρά περίοδο υψηλού πληθωρισμού, την έντονη υποχώρηση της τουρκικής λίρας και την αύξηση του κόστους εισαγόμενων προϊόντων και πρώτων υλών. Η νομισματική πολιτική των προηγούμενων ετών, με μειώσεις επιτοκίων παρά τις πληθωριστικές πιέσεις, ενίσχυσε τις πιέσεις στο νόμισμα, πριν ακολουθήσει αλλαγή πορείας από το 2023.
Ο πόλεμος στην Ουκρανία ενίσχυσε τις πιέσεις
Η άνοδος στις τιμές των τροφίμων είχε ξεκινήσει ήδη πριν από τη ρωσική εισβολή στην Ουκρανία το 2022. Ωστόσο, η πολεμική σύγκρουση επιβάρυνε σημαντικά το κόστος παραγωγής και μεταφοράς.
Η αύξηση των τιμών στην ενέργεια, στα λιπάσματα, στις μεταφορές και στις αγροτικές πρώτες ύλες πέρασε σταδιακά σε όλη την αλυσίδα εφοδιασμού, φτάνοντας τελικά στο ράφι των σούπερ μάρκετ.
Στις μεγαλύτερες οικονομίες της ΕΕ, η αύξηση των τιμών τροφίμων μεταξύ Αυγούστου 2021 και Αυγούστου 2026 διαμορφώθηκε στο 25% στη Γαλλία, στο 30% στην Ιταλία, στο 34% στη Γερμανία και στο 35% στην Ισπανία.
Οι κατώτατοι μισθοί αυξήθηκαν, αλλά η εικόνα δεν είναι ίδια παντού
Παράλληλα με την άνοδο των τιμών, οι κυβερνήσεις πολλών ευρωπαϊκών χωρών προχώρησαν σε αυξήσεις των κατώτατων μισθών, με στόχο την προστασία της αγοραστικής δύναμης των εργαζομένων.
Η μεγαλύτερη αύξηση στην ΕΕ καταγράφηκε στην Ουγγαρία, όπου ο κατώτατος μισθός ενισχύθηκε κατά 93% σε πέντε χρόνια. Στη Γερμανία η αύξηση ανήλθε σε 46%, στην Ισπανία σε 29% και στη Γαλλία σε 20%.
Ακόμη μεγαλύτερη ήταν η μεταβολή στην Τουρκία, όπου ο κατώτατος μισθός αυξήθηκε κατά 823% σε ονομαστικούς όρους. Παράλληλα, σημαντικές αυξήσεις καταγράφηκαν στη Σερβία με 103% και στο Μαυροβούνιο με 102%.
Ωστόσο, η ονομαστική αύξηση των αποδοχών δεν μεταφράζεται αυτόματα σε μεγαλύτερη αγοραστική δύναμη. Το κρίσιμο στοιχείο είναι η σχέση ανάμεσα στην αύξηση του μισθού και στην εξέλιξη των τιμών.
Οι χώρες όπου οι χαμηλόμισθοι έχασαν έδαφος
Η σύγκριση δείχνει ότι η πλειονότητα των χωρών κατάφερε να διατηρήσει ή να ενισχύσει την αγοραστική δύναμη των εργαζομένων με κατώτατο μισθό.
Υπήρξαν όμως περιπτώσεις όπου η αύξηση των τιμών τροφίμων ξεπέρασε την πραγματική βελτίωση των αποδοχών. Η Μάλτα αποτελεί χαρακτηριστικό παράδειγμα, καθώς ένας εργαζόμενος με κατώτατο μισθό μπορεί σήμερα να αγοράσει περίπου 6% λιγότερα τρόφιμα σε σχέση με το 2021.
Απώλειες καταγράφηκαν επίσης για εργαζόμενους με κατώτατο μισθό στην Ισπανία και τη Γαλλία, καθώς οι αυξήσεις των αποδοχών δεν αντιστάθμισαν πλήρως την άνοδο του κόστους διατροφής.
Η εικόνα αυτή δείχνει ότι η αύξηση του μισθού από μόνη της δεν αρκεί για τη βελτίωση του βιοτικού επιπέδου. Καθοριστικό ρόλο παίζει το πόσο γρήγορα αυξάνονται οι τιμές των βασικών αγαθών.
Η ανάλυση αφορά τη δυνατότητα αγοράς τροφίμων με βάση τον μικτό μηνιαίο κατώτατο μισθό και δεν αποτυπώνει το διαθέσιμο εισόδημα μετά από φόρους, ενοίκιο και λοιπές καθημερινές δαπάνες.
Διαβάστε περισσότερα στο euronews.com