Η ΕΕ ήδη αγωνίζεται να επιτύχει συμφωνία για τον μεγαλύτερο προϋπολογισμό της ιστορίας της, να καλύψει ένα τεράστιο οικονομικό κενό στην Ουκρανία και να αντιμετωπίσει τις γεωπολιτικές πιέσεις από τις ΗΠΑ και την Κίνα. Τώρα, κινδυνεύει επίσης να παραλύσει λόγω εσωτερικών πολιτικών διαμαχών στις χώρες που, συνολικά, αντιπροσωπεύουν περίπου το 60% του ΑΕΠ και του πληθυσμού της.
«Όλοι κατανοούσαν ότι πρέπει να ολοκληρώσουμε μια πολιτική συμφωνία μέχρι το τέλος του έτους», δήλωσε ο Πρόεδρος της Κύπρου Νίκος Χριστοδουλίδης στο Politico σε συνέντευξη που παραχώρησε στο περιθώριο του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου της περασμένης εβδομάδας, αναφερόμενος στις τεταμένες διαπραγματεύσεις για τον προϋπολογισμό της Ένωσης. Ωστόσο, οι ισπανικές εκλογές σημαίνουν ότι αυτό δεν θα είναι πλέον εφικτό, προσέθεσε. Και το επόμενο έτος, «θα έρθει η σειρά της Γαλλίας, της Ιταλίας» και άλλων χωρών να προσέλθουν στις κάλπες, συμπλήρωσε ο Χριστοδουλίδης, προβλέποντας ακόμη περισσότερες περιπλοκές για την Ένωση.
Η ΕΕ βρίσκεται μπροστά σε ένα άνευ προηγουμένου δίλημμα: οι τέσσερις μεγαλύτερες οικονομίες της οδεύουν όλες προς εκλογές ή πολιτική αναταραχή, γεγονός που ενδέχεται να παραλύσει την ικανότητα της Ένωσης να πετύχει οτιδήποτε.
Η Ισπανία θα προσέλθει στις κάλπες τον επόμενο μήνα, με το κεντροδεξιό και το ακροδεξιό κόμμα να βρίσκονται σε τροχιά νίκης.
Η Γαλλία θα αλλάξει πρόεδρο τον Απρίλιο, με τις δημοσκοπήσεις να ευνοούν την ηγέτιδα της ακροδεξιάς Μαρίν Λε Πεν.
Το κόμμα AfD βρίσκεται σε άνοδο, θέτοντας υπό αμφισβήτηση την καγκελαρία του Φρίντριχ Μερτς. Και η κυβέρνηση της Ιταλίδας πρωθυπουργού Τζόρτζια Μελόνι οδεύει επίσης προς εκλογές το 2027. Οι συνέπειες γίνονται ήδη εμφανείς.
Όπως αναφέρει το Politico, η τελευταία σύνοδος κορυφής της Ένωσης έδωσε μια πρώτη γεύση του τι μας περιμένει: Μετά από δύο ημέρες συνομιλιών, οι ηγέτες δεν κατάφεραν να σημειώσουν πρόοδο σχετικά με τον προϋπολογισμό των 2 τρισ. ευρώ και, αντίθετα, εμπλέχθηκαν σε μια απροσδόκητα έντονη διαμάχη σχετικά με την ενεργειακή πολιτική.
Στα συμπεράσματα της συνόδου κορυφής παραλείφθηκε αξιοσημείωτα οποιαδήποτε αναφορά στην εξεύρεση συναίνεσης για τον προϋπολογισμό πριν από το τέλος του έτους, με τα κράτη-μέλη να αντιστέκονται στην πίεση του Προέδρου του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου Αντόνιο Κόστα για προθεσμία έως τα τέλη του 2026, παρότι έχουν προγραμματιστεί σύνοδοι κορυφής για τον Νοέμβριο και τον Δεκέμβριο.
Εάν οι συναντήσεις αυτές δεν καταλήξουν σε συμφωνία, τότε οι ήδη τεταμένες διαπραγματεύσεις θα παραταθούν μέχρι το 2027, όταν οι εκλογικές μάχες πιθανότατα θα επισκιάσουν ακόμη περισσότερο τις διαπραγματεύσεις — και οι κυβερνήσεις ενδέχεται να είναι όλο και πιο απρόθυμες να κάνουν τους συμβιβασμούς που απαιτούνται για την επίτευξη συμφωνίας.
Η παράλυση που φοβούνται οι Βρυξέλλες καθώς ο εκλογικός κύκλος της Ευρώπης επιταχύνεται, αρχίζει ήδη να γίνεται αισθητή, με τη σύνοδο κορυφής της περασμένης εβδομάδας να αποκαλύπτει πόσο δύσκολο γίνεται να επιτευχθούν οι συμβιβασμοί που χρειάζεται η Ένωση.
Αντί να συνάψουν σημαντικές συμφωνίες (η γαλλογερμανική συμφωνία για τα αυτοκίνητα αποτέλεσε τη μοναδική εξαίρεση), οι ηγέτες χρησιμοποίησαν τη συνάντηση για να εμμείνουν στις παγιωμένες θέσεις τους και να επιδιώξουν τακτικά πλεονεκτήματα έναντι των αντίπαλων στρατοπέδων.
Η εσωτερική δυσφορία της Ένωσης δεν θα μπορούσε να έρθει σε χειρότερη στιγμή.
Από την υπονόμευση της διατλαντικής συμμαχίας από τον πρόεδρο των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ έως το συνεχώς διευρυνόμενο εμπορικό έλλειμμα με την Κίνα, η ΕΕ αντιμετωπίζει αυξανόμενες γεωπολιτικές και οικονομικές πιέσεις σε πολλαπλά μέτωπα.
«Επιδιώκουν τη διάσπασή μας. Θέλουν τη διάσπασή μας», δήλωσε ο πρωθυπουργός του Βελγίου Μπαρτ Ντε Βέβερ στους δημοσιογράφους σε μια βραδινή ενημέρωση κατά τη διάρκεια της συνόδου κορυφής, χωρίς να αναφέρει ονόματα, αλλά αναφερόμενος σε χώρες ανατολικά και δυτικά των Βρυξελλών. «Και έχουν, φυσικά, σημεία στα οποία μπορούν να μας πλήξουν».
Ο πρώην υπουργός Εξωτερικών της Λιθουανίας Γκαμπριέλιους Λάντσμπεργκις και νυν ερευνητής στο Πανεπιστήμιο του Στάνφορντ, ήταν λιγότερο επιφυλακτικός. «Τώρα δεχόμαστε επίθεση από τρεις πλευρές: από τις ΗΠΑ, τη Ρωσία και την Κίνα», είπε.
Η Ουάσινγκτον αμφισβητεί τις παλιές συμμαχίες που έχουν στηρίξει την ευρωπαϊκή ασφάλεια για γενιές. Η Μόσχα διεξάγει έναν σκιώδη πόλεμο σε ολόκληρη την Ευρώπη, από κυβερνοεπιθέσεις και σαμποτάζ έως μια απόπειρα επίθεσης με drone στο αεροδρόμιο της Λειψίας, για την οποία το Βερολίνο κατηγόρησε το Κρεμλίνο. Το Πεκίνο σφίγγει τη λαβή του σε κρίσιμες αλυσίδες εφοδιασμού και πλημμυρίζει τις ευρωπαϊκές αγορές με φθηνές εξαγωγές.
Υπάρχει, παράλληλα, και το πρόβλημα της Ουκρανίας. Η χώρα αντιμετωπίζει έλλειμμα προϋπολογισμού ύψους 30 έως 35 δισεκατομμυρίων δολαρίων το επόμενο έτος, σύμφωνα με το ΔΝΤ, ενώ η Ρωσία καταστρέφει τις ενεργειακές υποδομές της εν όψει ενός σκληρού χειμώνα. Και αυτό παρά τα 90 δισεκατομμύρια ευρώ που η ΕΕ είχε ήδη συμφωνήσει να διαθέσει πέρυσι.
Ο Πρόεδρος της Ουκρανίας Βολοντίμιρ Ζελένσκι εξέφρασε μια απαισιόδοξη προοπτική στη σύνοδο κορυφής της περασμένης εβδομάδας, λέγοντας στους δημοσιογράφους ότι αν η Ουκρανία πέσει, 20 εκατομμύρια Ουκρανοί θα κατακλύσουν την ΕΕ. «Η Ρωσία μας σκοτώνει», τόνισε. «Δεν θέλουν να σταματήσουν».
Μια λύση στα οικονομικά προβλήματα της Ουκρανίας θα μπορούσαν να αποτελέσουν τα 200 δισεκατομμύρια ευρώ σε ρωσικά περιουσιακά στοιχεία που έχουν δεσμευτεί επ’ αόριστον στο χρηματοοικονομικό αποθετήριο Euroclear, με έδρα τις Βρυξέλλες. Ωστόσο, δεν υπάρχει κανένα σημάδι ότι η ΕΕ θα βρει κοινό έδαφος ούτε σε αυτό το μέτωπο, καθώς το Βέλγιο, το οποίο άσκησε βέτο σε προηγούμενες προσπάθειες να χρησιμοποιηθούν τα περιουσιακά στοιχεία για να βοηθηθεί η Ουκρανία, εξακολουθεί να αρνείται να υποχωρήσει.
Άλλες πιθανές λύσεις, όπως η έκδοση περισσότερου κοινού χρέους, θα απαιτήσουν ασαφείς συμβιβασμούς — ακριβώς τη στιγμή που οι Βρυξέλλες βρίσκονται με ακόμη μικρότερο περιθώριο ελιγμών.
Τα προβλήματα της ΕΕ ξεπερνούν τον προϋπολογισμό της ή μεμονωμένα θέματα πολιτικής. Με το πολιτικό μέλλον αρκετών από τους ισχυρότερους ηγέτες της Ευρώπης να βρίσκεται υπό αμφισβήτηση, οι Βρυξέλλες κινδυνεύουν να χάσουν τις σταθερές συμμαχίες και τους μακροχρόνιους εθνικούς παράγοντες που απαιτούνται για τη διαμεσολάβηση συμβιβασμών.
«Τώρα έχουμε μια Ευρώπη χωρίς εμφανή ηγέτη», υποστήριξε ένας άλλος διπλωμάτης της ΕΕ. Η Πρόεδρος της Κομισιόν, Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν είναι ισχυρή. Αλλά δεν έχουμε μια Μέρκελ ή έναν Μιτεράν».
Ο Γάλλος Πρόεδρος Εμανουέλ Μακρόν δεν μπορεί, σύμφωνα με το Σύνταγμα, να υπηρετήσει τρίτη συνεχόμενη θητεία και θα πρέπει να βρει νέα κατοικία στο Παρίσι μετά την αποχώρησή του από το Ελιζέ τον Απρίλιο. Κατά τη διάρκεια μιας κλειστής συζήτησης στη σύνοδο κορυφής της περασμένης εβδομάδας, ο Μακρόν παραδέχτηκε ότι δεν θα διαθέτει πολιτική εντολή για να υπογράψει συμφωνία σχετικά με τον προϋπολογισμό τους τελευταίους μήνες της θητείας του, σύμφωνα με Ευρωπαίους διπλωμάτες.
Ο πρωθυπουργός της Ισπανίας Πέδρο Σάντσεθ οδεύει προς την ήττα μετά από οκτώ χρόνια στην εξουσία, σύμφωνα με τις δημοσκοπήσεις. Οι Ισπανοί θα ψηφίσουν στις 29 Νοεμβρίου, πράγμα που σημαίνει ότι ο Σάντσεθ θα βρίσκεται σε πλήρη προεκλογική εκστρατεία κατά τη διάρκεια των συναντήσεων των ηγετών της ΕΕ στις 13 και 26 Νοεμβρίου.
Ο Κόστα, ο οποίος έχει τονίσει την ανάγκη να επιτευχθεί συμφωνία για τον προϋπολογισμό της ΕΕ έως τα τέλη του 2026, ώστε να είναι έτοιμος προς εφαρμογή έως το 2028, απέκρουσε τους φόβους ότι η επόμενη σειρά εκλογών στην Ένωση θα μπορούσε να αποτελέσει εμπόδιο.
«Ζούμε σε 27 δημοκρατίες», δήλωσε. «Περίπου κάθε μήνα έχουμε μια εκλογική αναμέτρηση. Αν το θέμα ήταν οι εκλογές, δεν θα μπορούσαμε ποτέ να εγκρίνουμε νέο προϋπολογισμό».
Κανείς δεν μπορεί να προβλέψει πόσο καιρό θα παραμείνει στη θέση του ο Γερμανός καγκελάριος Μερτς. Αν και οι επόμενες ομοσπονδιακές εκλογές δεν έχουν προγραμματιστεί πριν από το 2029, η αυξανόμενη δύναμη του AfD και η κατακόρυφη πτώση της δικής του δημοτικότητας περιπλέκουν το κατά πόσο ο Μερτς θα είναι διατεθειμένος να συμβιβαστεί.
Και η Ιταλία πρόκειται να διεξαγάγει εκλογές τον Οκτώβριο του 2027. Ένας άλλος διπλωμάτης της ΕΕ δήλωσε ότι δεν αναμένουν η Μελόνι να περιμένει τόσο πολύ, υποστηρίζοντας ότι θα μπορούσε να προκηρύξει εκλογές πολύ νωρίτερα.
Σχολίασε εδώ
Για να σχολιάσεις, χρησιμοποίησε ένα ψευδώνυμο.