Η φονικότερη επίθεση με πυροβολισμούς στην Πολωνία εδώ και δεκαετίες έχει προκαλέσει βαθύ σοκ στη χώρα, εντείνοντας παράλληλα την πολιτική αντιπαράθεση και αναδεικνύοντας τις βαθιές διαιρέσεις που χαρακτηρίζουν την πολωνική κοινωνία.
Η συνήθως πολυσύχναστη πλατεία της παλιάς πόλης στην Κρακοβία, τη δεύτερη μεγαλύτερη πόλη της Πολωνίας και έναν από τους σημαντικότερους τουριστικούς προορισμούς της, παρέμενε άδεια την Κυριακή, υπό ισχυρή αστυνομική παρουσία.
Μία ημέρα νωρίτερα, ένας 24χρονος Πολωνός, τον οποίο οι αρχές περιέγραψαν ως ακροδεξιό εξτρεμιστή, σκότωσε έξι ανθρώπους και τραυμάτισε άλλους 16, ανοίγοντας πυρ μέσα από το αυτοκίνητό του.
Ένα από τα θύματα ήταν Βρετανός υπήκοος, ενώ πέντε από τους τραυματίες είναι αλλοδαποί. Σε ανταλλαγή πυρών με την αστυνομία, ο δράστης τραυματίστηκε και αργότερα συνελήφθη.
Σε έρευνα που ακολούθησε στο σπίτι του υπόπτου, στο Οστρόβιετς Σφιεντοκσίσκι, περίπου δύο ώρες οδικώς βορειοανατολικά της Κρακοβίας, η αστυνομία εντόπισε ακόμη τρεις σορούς. Σύμφωνα με την εισαγγελία, επρόκειτο για τους γονείς και την αδελφή του δράστη.
Έπειτα από ανταλλαγή πυροβολισμών με αστυνομικούς, ο δράστης νοσηλεύεται σε κρίσιμη κατάσταση.
Η επίθεση, η οποία σημειώθηκε παρά τη σχετικά αυστηρή νομοθεσία της Πολωνίας για την οπλοκατοχή, συνέβη σε μια περίοδο έντονης πολιτικής αντιπαράθεσης ανάμεσα στη φιλοευρωπαϊκή κυβέρνηση του πρωθυπουργού Ντόναλντ Τουσκ και την εθνικιστική αντιπολίτευση, η οποία υποστηρίζεται από τον πρόεδρο της χώρας, Κάρολ Ναβρότσκι.
Διήμερο εθνικό πένθος και έκκληση Τουσκ
Ο Πολωνός πρωθυπουργός επιχείρησε να κατευνάσει τα πνεύματα, καθώς η χώρα κήρυξε διήμερο εθνικό πένθος για τα θύματα της επίθεσης.
Οι αρχές συνεχίζουν τις έρευνες για να εξακριβώσουν τα κίνητρα του δράστη, ο οποίος εκτιμάται ότι ενήργησε μόνος του.
«Απευθύνω επείγουσα έκκληση στους πολιτικούς όλων των παρατάξεων: μην εκμεταλλευτείτε αυτή την τραγωδία», έγραψε ο Τουσκ στην πλατφόρμα X. «Θα αποκαλύψουμε όλες τις συνθήκες γύρω από αυτό το έγκλημα».
Μέχρι στιγμής, οι αρχές δεν έχουν παρουσιάσει στοιχεία που να δείχνουν ότι ο δράστης υποστήριζε κάποιο από τα πολιτικά κόμματα της Πολωνίας.
Ωστόσο, σύμφωνα με τον υπουργό Εσωτερικών Μάρτσιν Κιερβίνσκι, τα προκαταρκτικά ευρήματα υποδηλώνουν ότι ο ύποπτος είχε επηρεαστεί από την ακροδεξιά ιδεολογία και διατηρούσε υπερεθνικιστικές απόψεις.
Η εισαγγελία έχει ήδη ξεκινήσει έρευνα για ενδεχόμενη τρομοκρατική ενέργεια. Στο πλαίσιο αυτό εξετάζεται το παρελθόν του, καθώς και το ενδεχόμενο να διατηρούσε σχέσεις ή επαφές με άλλα πρόσωπα.
Ο υπουργός Άμυνας Βουαντίσλαβ Κοσινιάκ-Κάμις απέρριψε τους ισχυρισμούς ότι ο δράστης είχε διασυνδέσεις με τις ένοπλες δυνάμεις.
Η αστυνομία επιβεβαίωσε, πάντως, ότι ο 24χρονος διέθετε άδεια οπλοκατοχής και δεν είχε γνωστό ποινικό μητρώο.
Σημειωτέον ότι η επίθεση σημειώθηκε επτά χρόνια μετά τη δολοφονική επίθεση με μαχαίρι εναντίον του δημάρχου του Γκντανσκ, Πάβελ Αντάμοβιτς, στη σκηνή μιας φιλανθρωπικής εκδήλωσης. Εκείνο το περιστατικό είχε προκαλέσει εθνικό πένθος, το οποίο όμως σύντομα μετατράπηκε σε πεδίο πολιτικών αλληλοκατηγοριών.
Πιο πρόσφατα, η Πολωνία έχει βρεθεί αντιμέτωπη με ένα κύμα επιθέσεων με μαχαίρι σε σχολεία, ενώ η χώρα, που αποτελεί μέλος του ΝΑΤΟ, εξακολουθεί να βρίσκεται στο στόχαστρο ρωσικών επιχειρήσεων υβριδικού πολέμου.
Πολιτική πόλωση ενόψει των εκλογών
Το πολιτικό κλίμα στην Πολωνία γίνεται ολοένα πιο τεταμένο, καθώς η χώρα οδεύει προς τις βουλευτικές εκλογές που έχουν προγραμματιστεί για τα τέλη του επόμενου έτους.
Η υποστήριξη προς μικρότερα κόμματα της άκρας δεξιάς έχει αυξηθεί στις δημοσκοπήσεις, ενισχύοντας την πιθανότητα οι συγκεκριμένοι πολιτικοί σχηματισμοί να αποκτήσουν ρυθμιστικό ρόλο, εφόσον ο σημερινός κυβερνητικός συνασπισμός δεν εξασφαλίσει κοινοβουλευτική πλειοψηφία.
Η απόφαση της κυβέρνησης Τουσκ να στείλει αστυνομικές δυνάμεις στο Συνταγματικό Δικαστήριο, πριν από μία εβδομάδα, άνοιξε ένα νέο κεφάλαιο στην αντιπαράθεση που έχει καθορίσει την πολιτική ζωή της Πολωνίας την τελευταία δεκαετία.
Η αναστολή άσκησης καθηκόντων του προέδρου του Δικαστηρίου και του αναπληρωτή του, οι οποίοι είχαν διοριστεί επί της προηγούμενης εθνικιστικής κυβέρνησης και αποτελούν αμφιλεγόμενες προσωπικότητες, προκάλεσε διαδηλώσεις στο κέντρο της Βαρσοβίας.
Δεξιά και συντηρητικά κόμματα συσπειρώθηκαν, πραγματοποιώντας κοινές κινητοποιήσεις διαμαρτυρίας.
Πριν από το μακελειό στην Κρακοβία, το επόμενο σημείο έντασης αναμενόταν να είναι η πορεία που είχαν προγραμματίσει εθνικιστικές οργανώσεις για την Ημέρα Ανεξαρτησίας της χώρας, την Τετάρτη.
Ο πρόεδρος Ναβρότσκι είχε δηλώσει ότι θα ηγηθεί της πορείας, στην οποία συμμετέχουν κάθε χρόνο υποστηρικτές της λευκής υπεροχής και άλλες εξτρεμιστικές ομάδες. Η παρουσία του θα αποτελούσε επίδειξη δύναμης απέναντι στις κυβερνητικές παρεμβάσεις στο Συνταγματικό Δικαστήριο.
Οι κατηγορίες της αντιπολίτευσης για την αστυνόμευση
Το μεγαλύτερο κόμμα της αντιπολίτευσης, το Νόμος και Δικαιοσύνη (PiS), επέκρινε την απόφαση του Τουσκ να μεταφέρει περισσότερες αστυνομικές δυνάμεις στη Βαρσοβία, προκειμένου να ελέγξει την κατάσταση γύρω από το Συνταγματικό Δικαστήριο και να προετοιμαστεί για την επικείμενη πορεία, η οποία προσελκύει συνήθως δεκάδες χιλιάδες συμμετέχοντες.
Σύμφωνα με τον βουλευτή Γιάροσλαβ Σέλιν, η συγκεκριμένη απόφαση άφησε την Κρακοβία εκτεθειμένη.
«Χωρίς το πραξικόπημα στο Συνταγματικό Δικαστήριο, δεν θα είχε σημειωθεί η επίθεση στην Κρακοβία», δήλωσε ο Σέλιν την Κυριακή στον τηλεοπτικό σταθμό TVN24.
Αντιθέτως, ο Τουσκ εξήρε την ταχύτητα με την οποία αντέδρασαν οι αστυνομικές δυνάμεις.
Σύμφωνα με τον πρωθυπουργό, οι αστυνομικοί άνοιξαν πυρ εναντίον του υπόπτου μέσα σε μόλις τρία λεπτά από τις πρώτες αναφορές για την επίθεση. «Μπροστά στην τραγωδία της Κρακοβίας, είδαμε την καλύτερη πλευρά των ανθρώπων: το θάρρος των αστυνομικών, την αφοσίωση των διασωστών και την ανιδιοτελή βοήθεια απλών πολιτών που έσπευσαν να βοηθήσουν τους συνανθρώπους τους. Είμαστε όλοι βαθιά ευγνώμονες απέναντί τους», δήλωσε ο Τουσκ.