Χωρίς αποτέλεσμα ολοκληρώθηκαν οι διαπραγματεύσεις των Ευρωπαίων ηγετών για τον νέο επταετή προϋπολογισμό της Ευρωπαϊκής Ένωσης, καθώς ολοένα περισσότερα κράτη-μέλη θέτουν υπό αμφισβήτηση τη δυνατότητα επίτευξης συμφωνίας μέχρι τον Δεκέμβριο του 2026.
Παρά τις πολύωρες συζητήσεις στη Σύνοδο Κορυφής των Βρυξελλών σήμερα, Πέμπτη, οι «27» παρέμειναν αμετακίνητοι στις θέσεις τους, εντείνοντας τις ανησυχίες ότι οι διαπραγματεύσεις μπορεί να παραταθούν μέσα στο 2027, προκαλώντας σημαντικές καθυστερήσεις στη χρηματοδότηση ευρωπαϊκών προγραμμάτων.
Μετά την αποτυχία εξεύρεσης συμβιβασμού, ο πρόεδρος του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου Αντόνιο Κόστα αναμένεται να αναλάβει προσωπικά τη διαπραγμάτευση και να παρουσιάσει μέσα στις επόμενες εβδομάδες νέα πρόταση, η οποία θα επιχειρήσει να γεφυρώσει τις μεγάλες διαφορές μεταξύ των κρατών-μελών.
Ήδη, έχει προγραμματιστεί έκτακτη Σύνοδος Κορυφής για τις 26 Νοεμβρίου, ενώ η προοπτική συμφωνίας πριν το τέλος του έτους εμφανίζεται ολοένα πιο αβέβαιη.
Μέχρι πρόσφατα, οι ευρωπαϊκές πρωτεύουσες είχαν δεσμευτεί να ολοκληρώσουν τις διαπραγματεύσεις για το Πολυετές Δημοσιονομικό Πλαίσιο της περιόδου 2028-2034 έως τον Δεκέμβριο του 2026. Ωστόσο, στη Σύνοδο της Πέμπτης αρκετές κυβερνήσεις έθεσαν ανοιχτά το ερώτημα εάν υπάρχει πραγματικά ανάγκη να τηρηθεί το συγκεκριμένο χρονοδιάγραμμα.
Χαρακτηριστική ήταν η τοποθέτηση του υπηρεσιακού πρωθυπουργού της Σουηδίας, Ουλφ Κρίστερσον, ο οποίος εμφανίστηκε ιδιαίτερα επιφυλακτικός ως προς τις πιθανότητες επίτευξης συμφωνίας. «Δεν πρόκειται να καταλήξουμε σε συμφωνία αυτόν τον μήνα. Ούτε τον επόμενο. Δεν γνωρίζω καν αν είναι δυνατόν να επιτευχθεί συμφωνία πριν από το τέλος του έτους» δήλωσε, προσθέτοντας: «Νομίζω ότι δεν βιαζόμαστε».
Η στάση αυτή έρχεται σε αντίθεση με τις επανειλημμένες προειδοποιήσεις του Κόστα, ο οποίος εδώ και μήνες υποστηρίζει ότι οι Ευρωπαίοι ηγέτες πρέπει να συμφωνήσουν ομόφωνα για τον νέο προϋπολογισμό το αργότερο έως τον Δεκέμβριο.
Όπως έχει επισημάνει, εάν οι διαπραγματεύσεις παραταθούν μέσα στο 2027, ενδέχεται να μην υπάρχει επαρκής χρόνος για την ολοκλήρωση της σύνθετης νομοθετικής διαδικασίας που απαιτείται, ώστε ο νέος προϋπολογισμός να τεθεί σε εφαρμογή την 1η Ιανουαρίου 2028.
Οι διαφωνίες κορυφώθηκαν γύρω από τη συμβιβαστική πρόταση της ιρλανδικής προεδρίας, η οποία προέβλεπε μείωση του συνολικού προϋπολογισμού κατά 141 δισ. ευρώ, σε μια προσπάθεια να ικανοποιηθούν οι χώρες που ζητούν περιορισμό των ευρωπαϊκών δαπανών. Η πρόταση απορρίφθηκε σε μεγάλο βαθμό από τα κράτη-μέλη, καθώς δεν κατάφερε να γεφυρώσει τις αποκλίνουσες απαιτήσεις τους.
Πλέον, ο Κόστα αναλαμβάνει να διαμορφώσει ένα νέο διαπραγματευτικό πλαίσιο, το οποίο αναμένεται να στηρίζεται σε εντελώς διαφορετική λογική από εκείνη της ιρλανδικής πρότασης.
Σύμφωνα με πληροφορίες, η νέα προσέγγιση θα επιδιώκει να διατηρήσει σε χαμηλά επίπεδα τις εθνικές εισφορές στον κοινοτικό προϋπολογισμό, προβλέποντας παράλληλα ένα νέο πακέτο φόρων σε επίπεδο ΕΕ για τη χρηματοδότησή του. Επιπλέον, θα επιχειρήσει να διασφαλίσει επαρκή δημοσιονομική ευελιξία για την αντιμετώπιση απρόβλεπτων δαπανών, έναν τομέα στον οποίο η ιρλανδική πρόταση προέβλεπε σημαντικές περικοπές.
Στην προσπάθεια εξεύρεσης συμβιβασμού, ο Κόστα προτίθεται να εξετάσει νέες πηγές χρηματοδότησης του κοινοτικού προϋπολογισμού, πέρα από τις πέντε φορολογικές προτάσεις που έχει ήδη παρουσιάσει η Ευρωπαϊκή Επιτροπή.
Σύμφωνα με δύο Ευρωπαίους διπλωμάτες που επικαλείται το Politico, ο πρόεδρος του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου δεσμεύτηκε, κατά την καταληκτική παρέμβασή του προς τους ηγέτες, να μελετήσει τις προτάσεις του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου για επιβολή φόρων στις εταιρείες κρυπτονομισμάτων, στον διαδικτυακό τζόγο και στους μεγάλους τεχνολογικούς ομίλους.
Οι συγκεκριμένες προτάσεις αποσκοπούν στη δημιουργία νέων ιδίων πόρων της ΕΕ, ώστε να μειωθεί η ανάγκη χρηματοδότησης του ευρωπαϊκού προϋπολογισμού μέσω των εθνικών εισφορών.
Κατά τη διάρκεια των διαπραγματεύσεων, που διαρκούν ήδη περισσότερο από έναν χρόνο, οι κυβερνήσεις των κρατών-μελών έχουν αντιταχθεί στις πέντε προτεινόμενες εισφορές της Κομισιόν, καθώς θεωρούν ότι επιβαρύνουν δυσανάλογα σημαντικούς τομείς των εθνικών τους οικονομιών.
Ο Κόστα επισήμανε ότι η εξασφάλιση πρόσθετων εσόδων από νέες ευρωπαϊκές φορολογικές πηγές θα μπορούσε να περιορίσει τις εισφορές των κρατών-μελών προς τον κοινοτικό προϋπολογισμό, διευκολύνοντας έτσι την επίτευξη συμφωνίας.
Ελληνική πρόταση για έσοδα από τις άδειες δικτύων 6G
Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει και μια ελληνική πρόταση που περιλαμβάνεται στις εναλλακτικές λύσεις τις οποίες προτίθεται να εξετάσει ο Κόστα. Σύμφωνα με το Politico, η Αθήνα έχει εισηγηθεί να κατευθύνονται στον ευρωπαϊκό προϋπολογισμό έσοδα από τις μελλοντικές εθνικές δημοπρασίες δικαιωμάτων χρήσης ραδιοφάσματος για τα δίκτυα κινητής τηλεφωνίας έκτης γενιάς (6G).
Η πρόταση προβλέπει ουσιαστικά την αξιοποίηση μελλοντικών εσόδων από την παραχώρηση αδειών 6G ως πρόσθετης πηγής χρηματοδότησης της ΕΕ, περιορίζοντας την ανάγκη για υψηλότερες εθνικές συνεισφορές.
Τόσο οι προτάσεις του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου για νέους φόρους όσο και άλλες εναλλακτικές πηγές εσόδων είχαν μείνει εκτός της αναθεωρημένης πρότασης για τον προϋπολογισμό που παρουσίασε την προηγούμενη εβδομάδα η ιρλανδική προεδρία.
Άλλαξαν ακόμη και τα συμπεράσματα της Συνόδου για τη διορία
Ενδεικτικό της μεταστροφής αρκετών κυβερνήσεων είναι ότι η αρχική διατύπωση των κοινών συμπερασμάτων της Συνόδου, η οποία προέβλεπε ρητά ως στόχο την επίτευξη οριστικής συμφωνίας έως το τέλος του έτους, τροποποιήθηκε ήδη πριν από την έναρξη των εργασιών.
Η τελική διατύπωση είναι σαφώς πιο επιφυλακτική και περιορίζεται στην επισήμανση ότι «μια συμφωνία πριν από το τέλος του 2026 θα επέτρεπε την έγκριση των νομοθετικών πράξεων το 2027, γεγονός που είναι απαραίτητο για να διασφαλιστεί ότι η ευρωπαϊκή χρηματοδότηση θα φτάσει στους δικαιούχους χωρίς διακοπή τον Ιανουάριο του 2028».
Η αλλαγή αυτή αποτυπώνει την απροθυμία αρκετών κυβερνήσεων να δεσμευτούν σε ένα ασφυκτικό χρονοδιάγραμμα, το οποίο θα μπορούσε να τις αναγκάσει να αποδεχθούν έναν συμβιβασμό που θεωρούν δυσμενή για τα εθνικά τους συμφέροντα.
Δύο στρατόπεδα στην ΕΕ: Οι «φειδωλοί» και οι 17 χώρες της συνοχής
Το βασικό πρόβλημα είναι ότι δεν υπάρχει κοινή αντίληψη μεταξύ των κρατών-μελών για το τι συνιστά μια καλή συμφωνία. Κάθε κυβέρνηση επιδιώκει να εξασφαλίσει όσο το δυνατόν περισσότερα κονδύλια από τον ευρωπαϊκό προϋπολογισμό, περιορίζοντας ταυτόχρονα τη δική της οικονομική συνεισφορά.
Η κύρια αντιπαράθεση διεξάγεται ανάμεσα σε δύο στρατόπεδα. Από τη μία πλευρά βρίσκονται οι λεγόμενες «φειδωλές» χώρες, μια συμμαχία έξι κρατών που συνεισφέρουν στον ευρωπαϊκό προϋπολογισμό περισσότερα από όσα λαμβάνουν, με επικεφαλής τη Γερμανία. Οι χώρες αυτές ζητούν σημαντική μείωση του συνολικού ύψους των δαπανών.
Στην αντίπερα όχθη βρίσκεται η ομάδα των «Φίλων της Συνοχής», μια συμμαχία 17 χωρών της νότιας και ανατολικής Ευρώπης, οι οποίες επιδιώκουν τη διατήρηση των παραδοσιακών χρηματοδοτικών προγραμμάτων της ΕΕ, ιδιαίτερα εκείνων που στηρίζουν τις οικονομικά ασθενέστερες περιφέρειες.
Ωστόσο, ούτε τα δύο αυτά στρατόπεδα εμφανίζονται απολύτως ενωμένα ως προς τις προτεραιότητές τους.
Στην ομάδα των «Φίλων της Συνοχής», χώρες όπως η Ισπανία και η Ιταλία έχουν ιδιαίτερο ενδιαφέρον για τη διατήρηση των αγροτικών επιδοτήσεων, ενώ τα κράτη της Βαλτικής επιδιώκουν την ενίσχυση των αμυντικών δαπανών λόγω της γεωγραφικής τους εγγύτητας με τη Ρωσία.
Στην πλευρά των «φειδωλών», η Γερμανία και η Σουηδία θεωρούνται οι πιο αδιάλλακτες ως προς την ανάγκη περικοπών, ενώ η Φινλανδία επιθυμεί να προστατεύσει τις χρηματοδοτήσεις προς τους αγρότες της.
Η Γαλλία, η δεύτερη μεγαλύτερη οικονομία της ΕΕ, δεν έχει ακόμη επιλέξει ξεκάθαρα στρατόπεδο, καθώς βρίσκεται αντιμέτωπη με το δίλημμα ανάμεσα στις ευρωπαϊκές φιλοδοξίες της και στο δημοσιονομικό της έλλειμμα, το οποίο έχει ξεφύγει από τον έλεγχο.
Το Βέλγιο και το Λουξεμβούργο εμφανίζονται επίσης αναποφάσιστα ως προς τη στάση που θα τηρήσουν μεταξύ των δύο ομάδων.
Με τις κόκκινες γραμμές των κυβερνήσεων να παραμένουν τόσο αυστηρές και τα περιθώρια υποχωρήσεων να είναι περιορισμένα, η προοπτική μιας κοινά αποδεκτής συμφωνίας μοιάζει, προς το παρόν, εξαιρετικά μακρινή. Ωστόσο, στις Βρυξέλλες επισημαίνεται ότι οι συμφωνίες για τα πλέον ευαίσθητα ζητήματα επιτυγχάνονται συνήθως μόνο υπό την πίεση των προθεσμιών, καθώς καμία πλευρά δεν αισθάνεται την ανάγκη να παραχωρήσει έδαφος μέχρι την τελευταία στιγμή.
Υπό αυτό το πρίσμα, η δημόσια αμφισβήτηση της διορίας του Δεκεμβρίου από ορισμένες κυβερνήσεις ενδέχεται να αποτελεί και διαπραγματευτική τακτική, προκειμένου να διατηρήσουν τις θέσεις τους και να εξασφαλίσουν καλύτερους όρους σε έναν τελικό συμβιβασμό.
Φόβοι για μετάθεση της συμφωνίας έως το φθινόπωρο του 2027 – Στο κάδρο και η Ελλάδα
Πέρα από τον κίνδυνο καθυστερήσεων στη χρηματοδότηση ευρωπαϊκών προγραμμάτων, οι αξιωματούχοι της ΕΕ προβληματίζονται ιδιαίτερα για το εκλογικό ημερολόγιο του 2027, το οποίο θα μπορούσε να περιπλέξει ακόμη περισσότερο τις διαπραγματεύσεις.
Στη διάρκεια της επόμενης χρονιάς αναμένονται εκλογικές αναμετρήσεις στη Γαλλία, την Ιταλία, την Πολωνία, τη Φινλανδία, την Εσθονία, τη Σλοβακία και την Ελλάδα. Οι διαδοχικές κάλπες εκτιμάται ότι θα περιορίσουν τη δυνατότητα των κυβερνήσεων να αναλάβουν πολιτικό κόστος για έναν συμβιβασμό στον ευρωπαϊκό προϋπολογισμό.
Ορισμένοι Ευρωπαίοι αξιωματούχοι φοβούνται ότι, εάν δεν επιτευχθεί συμφωνία έως το τέλος του 2026, οι διαπραγματεύσεις θα μπορούσαν να παραταθούν ακόμη και μέχρι το φθινόπωρο του 2027.
Στους παράγοντες που ενδέχεται να δημιουργήσουν πρόσθετες δυσκολίες αναφέρθηκε και ο πρόεδρος της Κυπριακής Δημοκρατίας, Νίκος Χριστοδουλίδης, επισημαίνοντας τις εκλογικές διαδικασίες στην Ισπανία, όπου οι πολίτες αναμένεται να προσέλθουν στις κάλπες στις 29 Νοεμβρίου, καθώς και στη Σουηδία, η οποία ψήφισε τον Σεπτέμβριο.
Ο Χριστοδουλίδης επανέλαβε ότι η συμφωνία πρέπει να επιτευχθεί μέχρι το τέλος του έτους, αποτελώντας πλέον έναν από τους λίγους Ευρωπαίους ηγέτες που εξακολουθούν να υποστηρίζουν ανοιχτά την αρχική προθεσμία.
Διαβάστε ακόμη
Φαγητό στο γραφείο: Ο τόνος, τα βραστά αυγά και άλλα εργασιακά εγκλήματα
Ρetrossian: Η οικογένεια προσφύγων που έμαθε στον κόσμο το χαβιάρι
Evergood: Τι κρύβει η συμφωνία με τον Πρεμ Γουάτσα – Το παρασκήνιο, τα σχέδια και το χρονοδιάγραμμα
Για όλες τις υπόλοιπες ειδήσεις της επικαιρότητας μπορείτε να επισκεφθείτε το Πρώτο ΘΕΜΑ