search icon

Ναυτιλία

Δρ Νίκος Λιάπης: «Η πράσινη μετάβαση δεν πρέπει να γίνει νέος λογαριασμός για τα νοικοκυριά»

Ο διευθύνων εταίρος της ActaNonVerba και διευθυντής του Ελληνικού Ινστιτούτου Ναυτικής Τεχνολογίας εξηγεί γιατί η Ευρώπη κινδυνεύει να δημιουργήσει νέες ενεργειακές εξαρτήσεις, προειδοποιεί για τις επιπτώσεις του ETS2 και αναδεικνύει τον ρόλο των εναλλακτικών καυσίμων

BS

Η Ευρώπη μπορεί να πετύχει τους κλιματικούς της στόχους και ταυτόχρονα να χάσει ένα σημαντικό μέρος της ενεργειακής της αυτονομίας. Αυτός είναι ο κίνδυνος που αναδεικνύει μιλώντας στο «business stories» ο δρ Νίκος Λιάπης, προειδοποιώντας ότι η πρόωρη εγκατάλειψη διυλιστηρίων, αποθηκευτικών εγκαταστάσεων και δικτύων καυσίμων ενδέχεται να οδηγήσει σε νέες εξαρτήσεις από εισαγόμενα προϊόντα και τεχνολογίες. Με περισσότερα από 29 χρόνια εμπειρίας στον πετρελαϊκό κλάδο, ο διευθύνων εταίρος της ActaNonVerba, διευθυντής του Ελληνικού Ινστιτούτου Ναυτικής Τεχνολογίας (ΕΛΙΝΤ) και πρόεδρος της Επιτροπής Downstream του Ινστιτούτου Ενέργειας Νοτιοανατολικής Ευρώπης (ΙΕΝΕ) επισημαίνει ότι η πράσινη μετάβαση δεν μπορεί να σχεδιάζεται αγνοώντας την οικονομική πραγματικότητα.

Στο επίκεντρο βρίσκονται οι επιπτώσεις του νέου ευρωπαϊκού συστήματος εμπορίας εκπομπών, η ενεργειακή ασφάλεια, ο γερασμένος στόλος οχημάτων της Ελλάδας και οι δυνατότητες που προσφέρουν τα εναλλακτικά υγρά καύσιμα.

ΜΗΝΑΣ ΤΣΑΜΟΠΟΥΛΟΣ: Κύριε Λιάπη, η Ευρώπη επιταχύνει την πράσινη μετάβαση. Υπάρχει κίνδυνος να κινηθεί ταχύτερα απ’ όσο αντέχουν οι οικονομίες της;

ΝΙΚΟΣ ΛΙΑΠΗΣ: Ο στόχος της κλιματικής ουδετερότητας έως το 2050 δεν αμφισβητείται. Το κρίσιμο ζήτημα είναι ο τρόπος επίτευξής του. Εάν η ευρωπαϊκή πολιτική δεν λαμβάνει υπόψη τις διαφορές μεταξύ των κρατών-μελών, μπορεί να δημιουργήσει προβλήματα στην ενεργειακή ασφάλεια, στην ανταγωνιστικότητα και την κοινωνική συνοχή. Χρειαζόμαστε μια μετάβαση περιβαλλοντικά αποτελεσματική, αλλά και οικονομικά βιώσιμη.

Μ.ΤΣ.: Τι διακυβεύεται από την πρόωρη εγκατάλειψη των σημερινών ενεργειακών υποδομών;

Ν.Λ.: Τα διυλιστήρια, οι αποθήκες καυσίμων και τα δίκτυα μεταφοράς και διανομής αποτελούν στρατηγικό κεφάλαιο για την Ευρώπη. Η απαξίωσή τους, προτού υπάρξουν ώριμες και οικονομικά προσιτές εναλλακτικές λύσεις, μπορεί να αντικαταστήσει τις σημερινές εξαρτήσεις με νέες. Επιπλέον, η απώλεια ευρωπαϊκής διυλιστικής δυναμικότητας θα μπορούσε να αυξήσει τις εισαγωγές καυσίμων και να μεταφέρει τις εκπομπές εκτός Ευρώπης, χωρίς ουσιαστικό παγκόσμιο περιβαλλοντικό όφελος.

Μ.ΤΣ.: Πόσο δύσκολη είναι η μετάβαση στην ηλεκτροκίνηση για την Ελλάδα;

Ν.Λ.: Η ελληνική πραγματικότητα είναι ιδιαίτερα απαιτητική. Σύμφωνα με την ACEA, το 2024 η μέση ηλικία των επιβατικών αυτοκινήτων στη χώρα ήταν 17,8 έτη, έναντι 12,7 ετών στην Ευρωπαϊκή Ενωση. Η αντικατάσταση ενός τόσο γερασμένου στόλου απαιτεί σημαντικούς οικονομικούς πόρους, τους οποίους πολλά νοικοκυριά δεν διαθέτουν. Επομένως, η μείωση των εκπομπών δεν μπορεί να στηριχθεί αποκλειστικά στην αγορά νέων ηλεκτρικών οχημάτων.

Μ.ΤΣ.: Οι ενεργειακές κρίσεις των τελευταίων ετών τι μας δίδαξαν;

Ν.Λ.: Οτι οι υφιστάμενες υποδομές και τα στρατηγικά αποθέματα παραμένουν καθοριστικά. Το 2022 κινητοποιήθηκαν 182,7 εκατομμύρια βαρέλια από τα αποθέματα έκτακτης ανάγκης του Διεθνούς Οργανισμού Ενέργειας. Τον περασμένο Μάρτιο, εξαιτίας των αναταραχών στη Μέση Ανατολή και τα Στενά του Ορμούζ, αποφασίστηκε η διάθεση 400 εκατομμυρίων βαρελιών. Χωρίς επαρκή αποθέματα, διυλιστήρια και λειτουργικά δίκτυα εφοδιασμού, η αντιμετώπιση τέτοιων κρίσεων θα ήταν πολύ δυσκολότερη.

Μ.ΤΣ.: Το ETS2 θα φέρει νέες επιβαρύνσεις σε καύσιμα και θέρμανση;

Ν.Λ.: Το νέο σύστημα εμπορίας δικαιωμάτων εκπομπών, που προβλέπεται να εφαρμοστεί πλήρως το 2028, ενδέχεται να αυξήσει το κόστος μεταφορών και θέρμανσης. Οι επιπτώσεις μπορεί να είναι δυσανάλογες για τα οικονομικά ευάλωτα νοικοκυριά και τις μικρομεσαίες επιχειρήσεις. Γι’ αυτό δέκα κράτη-μέλη, μεταξύ των οποίων η Ελλάδα, ζητούν ρεαλιστικό χρονοδιάγραμμα, προβλεψιμότητα στις τιμές άνθρακα και συνεκτίμηση των εθνικών ιδιαιτεροτήτων.

Μ.ΤΣ.: Ποια είναι η σημασία της Διακήρυξης της Σόφιας για την ευρωπαϊκή αγορά καυσίμων;

Ν.Λ.: Η Διακήρυξη, που συνυπέγραψαν τον περασμένο Οκτώβριο φορείς του κλάδου καυσίμων έξι χωρών της Ανατολικής και Νότιας Ευρώπης, αναδεικνύει την ανάγκη σύνδεσης των περιβαλλοντικών στόχων με τις πραγματικές δυνατότητες της αγοράς. Ζητεί να λαμβάνονται υπόψη ο ρυθμός ανανέωσης των οχημάτων, η ανάπτυξη υποδομών και η διαθεσιμότητα εναλλακτικών καυσίμων. Παράλληλα, υπογραμμίζει τη σημασία διατήρησης της ευρωπαϊκής διυλιστικής δυναμικότητας.

Μ.ΤΣ.: Μπορούν τα νέα υγρά καύσιμα να περιορίσουν τις εκπομπές χωρίς να χρειαστεί αντικατάσταση των κινητήρων;

Ν.Λ.: Αυτή είναι μια σημαντική δυνατότητα των λεγόμενων «drop-in fuels». Πρόκειται για βιώσιμα υγρά καύσιμα που, εφόσον πληρούν τις τεχνικές προδιαγραφές, μπορούν να χρησιμοποιηθούν σε υπάρχοντες κινητήρες και δίκτυα εφοδιασμού χωρίς εκτεταμένες μετατροπές. Στην κατηγορία των εναλλακτικών λύσεων περιλαμβάνονται προηγμένα βιοκαύσιμα, συνθετικά καύσιμα και καύσιμα ανακυκλωμένου άνθρακα, που παράγονται από μη ανακυκλώσιμα απόβλητα, όπως τα πλαστικά. Δεν εξασφαλίζουν αυτομάτως μηδενικές εκπομπές, μπορούν όμως να συμβάλουν στη μείωσή τους σε ολόκληρο τον κύκλο ζωής, εφόσον τηρούνται αυστηρά κριτήρια αειφορίας.

Μ.ΤΣ.: Ποια πρέπει να είναι η βασική προτεραιότητα της ευρωπαϊκής ενεργειακής πολιτικής;

Ν.Λ.: Η τεχνολογική ουδετερότητα. Η ηλεκτροκίνηση και τα εναλλακτικά υγρά καύσιμα πρέπει να λειτουργούν συμπληρωματικά και όχι ανταγωνιστικά. Χρειάζονται κίνητρα για επενδύσεις, εφαρμόσιμοι στόχοι και προστασία των καταναλωτών. Οι περιβαλλοντικές επιβαρύνσεις πρέπει να ενισχύουν την καινοτομία και όχι να λειτουργούν απλώς ως πρόσθετη φορολογία. Η επιτυχία της πράσινης μετάβασης θα κριθεί από το πόσο αποτελεσματικά θα μετασχηματίσουμε τις υποδομές μας, χωρίς να υπονομεύσουμε την ενεργειακή ασφάλεια και την οικονομική αντοχή των πολιτών.

Exit mobile version