Για πρώτη φορά μετά το 2021, η παγκόσμια επέκταση των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας αναμένεται να χάσει τη δυναμική των προηγούμενων ετών, παρά τις τεράστιες επενδύσεις σε ηλιακά και αιολικά πάρκα. Το πρόβλημα δεν εντοπίζεται τόσο στην έλλειψη παραγωγικής ικανότητας όσο στην αδυναμία των ηλεκτρικών δικτύων να απορροφήσουν και να μεταφέρουν την αυξανόμενη ποσότητα καθαρής ενέργειας.
Την προειδοποίηση απευθύνει ο Διεθνής Οργανισμός Ανανεώσιμων Πηγών Ενέργειας (IRENA), εκτιμώντας ότι το 2026 οι νέες εγκαταστάσεις ανανεώσιμης ενέργειας θα είναι λιγότερες σε σχέση με το 2025, εξέλιξη που θα σηματοδοτήσει την πρώτη ετήσια υποχώρηση των νέων προσθηκών δυναμικότητας εδώ και πέντε χρόνια.
Σύμφωνα με τον γενικό διευθυντή του οργανισμού, Φραντσέσκο Λα Κάμερα (Francesco La Camera), τα ανεπαρκή δίκτυα μεταφοράς και διανομής ηλεκτρικής ενέργειας, σε συνδυασμό με τα εμπόδια στο διεθνές εμπόριο, περιορίζουν την ανάπτυξη του κλάδου.
Ιδιαίτερα καθοριστική θεωρείται η κατάσταση στην Κίνα, τη μεγαλύτερη αγορά ανανεώσιμων πηγών ενέργειας παγκοσμίως, όπου η ταχύτατη εγκατάσταση νέων μονάδων παραγωγής έχει ξεπεράσει σε αρκετές περιπτώσεις τις δυνατότητες του ηλεκτρικού συστήματος.
Από τα ιστορικά ρεκόρ του 2025 στην επιβράδυνση του 2026
Η ανάπτυξη της ηλιακής και της αιολικής ενέργειας ακολούθησε έντονα ανοδική πορεία τα τελευταία χρόνια, με τις νέες εγκαταστάσεις να αυξάνονται διαρκώς μετά το 2021.
Εκείνη τη χρονιά, οι διαταραχές στις παγκόσμιες εφοδιαστικές αλυσίδες λόγω της πανδημίας είχαν επηρεάσει την παραγωγή, τη διακίνηση και την εγκατάσταση ενεργειακού εξοπλισμού.
Έκτοτε, η επέκταση των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας επιταχύνθηκε, με το 2025 να αποτελεί χρονιά-ορόσημο.
Σύμφωνα με τα στοιχεία του IRENA, η νέα εγκατεστημένη δυναμικότητα ανανεώσιμων πηγών ενέργειας έφτασε τα 692 γιγαβάτ (GW), σημειώνοντας ετήσια αύξηση 15,5%.
Η συνολική παγκόσμια δυναμικότητα, στην οποία περιλαμβάνονται η ηλιακή, η αιολική και η υδροηλεκτρική ενέργεια, ανήλθε έτσι στα 5.149 GW, αντιπροσωπεύοντας περίπου το ήμισυ της συνολικής εγκατεστημένης ηλεκτροπαραγωγικής ισχύος παγκοσμίως.
Ωστόσο, η διατήρηση αυτών των ρυθμών ανάπτυξης αποδεικνύεται ολοένα δυσκολότερη.
Παρότι οι επενδύσεις σε νέες μονάδες συνεχίζονται, οι υποδομές που απαιτούνται για τη μεταφορά της παραγόμενης ενέργειας δεν αναπτύσσονται με την ίδια ταχύτητα.
Το μεγάλο πρόβλημα με τα ηλεκτρικά δίκτυα
Η βασική αιτία της επιβράδυνσης, σύμφωνα με τον επικεφαλής του IRENA, είναι η αναντιστοιχία ανάμεσα στην παραγωγή καθαρής ενέργειας και στις δυνατότητες των δικτύων να τη διοχετεύσουν στους καταναλωτές.
Σε πολλές περιοχές του κόσμου, τα φωτοβολταϊκά και τα αιολικά πάρκα μπορούν να παράγουν μεγάλες ποσότητες ηλεκτρικού ρεύματος, όμως τα δίκτυα μεταφοράς και διανομής δεν διαθέτουν την απαραίτητη χωρητικότητα για να τις αξιοποιήσουν πλήρως.
Το αποτέλεσμα είναι να περιορίζεται η παραγωγή ή ακόμη και να απορρίπτεται διαθέσιμη ενέργεια, επειδή το ηλεκτρικό σύστημα δεν μπορεί να την απορροφήσει τη συγκεκριμένη χρονική στιγμή.
Το φαινόμενο αυτό, γνωστό ως περικοπή παραγωγής ανανεώσιμης ενέργειας (curtailment), αποτελεί μία από τις μεγαλύτερες προκλήσεις της ενεργειακής μετάβασης.
«Η κύρια αιτία της μη επίτευξης νέου ρεκόρ στις προσθήκες φέτος είναι η αναντιστοιχία μεταξύ της παραγωγικής ικανότητας και της ικανότητας διανομής και μεταφοράς ηλεκτρικής ενέργειας», δήλωσε ο Φραντσέσκο Λα Κάμερα στο Reuters, στο περιθώριο της Διεθνούς Εβδομάδας Ενέργειας της Σιγκαπούρης.
Η επισήμανση αναδεικνύει ένα βασικό πρόβλημα: οι επενδύσεις στην παραγωγή ηλεκτρικής ενέργειας από ανανεώσιμες πηγές δεν αρκούν από μόνες τους, εάν δεν συνοδεύονται από αντίστοιχη ενίσχυση των δικτύων.
Κίνα: Χάνεται καθαρή ενέργεια που θα μπορούσε να τροφοδοτήσει το Μεξικό
Η μεγαλύτερη πρόκληση εντοπίζεται στην Κίνα, η οποία διαθέτει τη μεγαλύτερη εγκατεστημένη δυναμικότητα ανανεώσιμων πηγών ενέργειας στον κόσμο.
Η χώρα έχει επενδύσει μαζικά στην κατασκευή ηλιακών και αιολικών πάρκων, όμως η επέκταση των ηλεκτρικών υποδομών δεν έχει συμβαδίσει πλήρως με τον ρυθμό ανάπτυξης της παραγωγής.
Σύμφωνα με τα στοιχεία που παρουσιάστηκαν, κατά το πρώτο εξάμηνο του 2026 η Κίνα περιόρισε ή δεν αξιοποίησε ποσότητα καθαρής ηλεκτρικής ενέργειας που θα αρκούσε για να καλύψει τις ανάγκες του Μεξικού επί έναν ολόκληρο χρόνο.
Πρόκειται για μια ιδιαίτερα χαρακτηριστική ένδειξη του μεγέθους του προβλήματος.
Η ηλεκτρική ενέργεια μπορεί να παράγεται από τα φωτοβολταϊκά και τις ανεμογεννήτριες, αλλά όταν το δίκτυο δεν είναι σε θέση να τη μεταφέρει ή να τη διανείμει, η παραγωγή πρέπει να περιοριστεί.
Η κατάσταση αυτή επηρεάζει και τις προοπτικές για νέες επενδύσεις, καθώς η ανάπτυξη επιπλέον εγκαταστάσεων δεν έχει την ίδια αξία όταν η παραγόμενη ενέργεια δεν μπορεί να αξιοποιηθεί αποτελεσματικά.
Ο επικεφαλής του IRENA εκτίμησε ότι η επιβράδυνση στην Κίνα θα είναι τόσο σημαντική ώστε δύσκολα θα μπορέσει να αντισταθμιστεί από την αύξηση των εγκαταστάσεων σε άλλες περιοχές του κόσμου.
«Δεν πιστεύω ότι η αύξηση που θα σημειωθεί φέτος σε άλλες περιοχές του κόσμου θα αντισταθμίσει την επιβράδυνση στην Κίνα», ανέφερε χαρακτηριστικά.
Αυστραλία και Ιαπωνία αντιμετωπίζουν αντίστοιχες δυσκολίες
Το πρόβλημα των ανεπαρκών ηλεκτρικών δικτύων δεν περιορίζεται στην κινεζική αγορά.
Η Αυστραλία και η Ιαπωνία συγκαταλέγονται επίσης στις χώρες όπου η γρήγορη ανάπτυξη των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας έχει δημιουργήσει αυξημένες απαιτήσεις για τις υποδομές μεταφοράς και διανομής.
Η εγκατάσταση νέων μονάδων παραγωγής προχωρεί ταχύτερα από την αναβάθμιση των δικτύων, με αποτέλεσμα να εμφανίζονται περιορισμοί στην αξιοποίηση της διαθέσιμης καθαρής ενέργειας.
Το ζήτημα αποκτά ιδιαίτερη σημασία καθώς οι χώρες επιδιώκουν να αυξήσουν τη συμμετοχή των ανανεώσιμων πηγών στο ενεργειακό τους μείγμα.
Χωρίς επαρκείς υποδομές, ακόμη και σημαντικές επενδύσεις στην πράσινη ηλεκτροπαραγωγή μπορεί να μην αποδίδουν το αναμενόμενο όφελος.
Η ενεργειακή κρίση ενισχύει την ανάγκη για καθαρή ενέργεια
Η αναμενόμενη επιβράδυνση καταγράφεται σε μια περίοδο κατά την οποία η ενεργειακή ασφάλεια έχει επανέλθει στο επίκεντρο των κυβερνητικών προτεραιοτήτων.
Ο πόλεμος των Ηνωμένων Πολιτειών και του Ισραήλ με το Ιράν έχει προκαλέσει σημαντικές διαταραχές στον ενεργειακό εφοδιασμό, ασκώντας ανοδικές πιέσεις στις διεθνείς τιμές της ενέργειας.
Οι εξελίξεις αυτές έχουν ενισχύσει την προσπάθεια πολλών χωρών να περιορίσουν την εξάρτησή τους από εισαγόμενα ορυκτά καύσιμα και να εξασφαλίσουν περισσότερο αξιόπιστες και οικονομικά προσιτές πηγές ηλεκτροδότησης.
Οι ανανεώσιμες πηγές ενέργειας θεωρούνται σημαντικό μέρος αυτής της στρατηγικής, καθώς μπορούν να αξιοποιήσουν εγχώριους φυσικούς πόρους και να μειώσουν την έκθεση στις διακυμάνσεις των διεθνών αγορών καυσίμων.
Ωστόσο, η επέκταση της πράσινης παραγωγής πρέπει να συνοδεύεται από επενδύσεις στις ηλεκτρικές υποδομές, προκειμένου η επιπλέον δυναμικότητα να μετατρέπεται σε διαθέσιμη ενέργεια για τα νοικοκυριά και τις επιχειρήσεις.
Η επιβράδυνση και οι στόχοι για το κλίμα
Η εξέλιξη προκαλεί ανησυχία και σε σχέση με την προσπάθεια περιορισμού της κλιματικής αλλαγής.
Η αύξηση της παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας από ανανεώσιμες πηγές αποτελεί βασικό εργαλείο για τη μείωση των παγκόσμιων εκπομπών αερίων του θερμοκηπίου.
Τα Ηνωμένα Έθνη έχουν επανειλημμένα προειδοποιήσει ότι απαιτούνται επείγουσες και ουσιαστικές μειώσεις των εκπομπών, προκειμένου να περιοριστεί ο ρυθμός υπερθέρμανσης του πλανήτη.
Σε αυτό το πλαίσιο, η αδυναμία διατήρησης της δυναμικής των νέων εγκαταστάσεων αναδεικνύει την ανάγκη αντιμετώπισης των εμποδίων που συνοδεύουν την ενεργειακή μετάβαση.
Η ανάπτυξη φωτοβολταϊκών, αιολικών και άλλων καθαρών τεχνολογιών παραμένει απαραίτητη, αλλά η αποτελεσματική αξιοποίησή τους εξαρτάται ολοένα περισσότερο από την επάρκεια των δικτύων μεταφοράς και διανομής.
Το βασικό μήνυμα του IRENA είναι ότι η παγκόσμια ενεργειακή μετάβαση δεν μπορεί να στηριχθεί αποκλειστικά στην προσθήκη νέων μονάδων παραγωγής.
Το επόμενο μεγάλο στοίχημα είναι να μπορούν τα ηλεκτρικά δίκτυα να υποστηρίζουν την ποσότητα καθαρής ενέργειας που πλέον παράγεται, ώστε οι επενδύσεις σε ανανεώσιμες πηγές να αξιοποιούνται πλήρως και να συνεχιστεί η προσπάθεια περιορισμού των εκπομπών.
Σχολίασε εδώ
Για να σχολιάσεις, χρησιμοποίησε ένα ψευδώνυμο.