Σε μια περίοδο έντονων γεωπολιτικών αναταράξεων και ενεργειακής αβεβαιότητας, κορυφαίοι εκπρόσωποι της ελληνικής ναυτιλίας έστειλαν σαφές μήνυμα προς τη νέα γενιά: ο κλάδος παραμένει πυλώνας της παγκόσμιας οικονομίας, αλλά βρίσκεται μπροστά σε κρίσιμες αποφάσεις. Κατά την επετειακή εκδήλωση για τα 10 χρόνια του προγράμματος MSc in International Shipping, Finance and Management του Οικονομικού Πανεπιστημίου Πειραιά, οι Αθανάσιος Μαρτίνος, Πάνος Λασκαρίδης και δρ. Γιάννης Κούστας ανέλυσαν με ρεαλισμό τις προκλήσεις της επόμενης ημέρας — από τις κυρώσεις και το ενεργειακό κόστος έως την πράσινη μετάβαση και την ανταγωνιστικότητα της Ευρώπης.

Κοινός παρονομαστής των παρεμβάσεων ήταν η στρατηγική σημασία του ελληνόκτητου στόλου. Οι ομιλητές υπογράμμισαν ότι η ελληνική εμπορική ναυτιλία αποτελεί διαχρονικά τη σημαντικότερη συμβολή της χώρας στην παγκόσμια οικονομία, ιδίως σε περιόδους κρίσεων. Ο Θανάσης Μαρτίνος στάθηκε ιδιαίτερα στις επιπτώσεις του πολέμου στην Ουκρανία, επισημαίνοντας ότι οι κυρώσεις αναδιαμόρφωσαν δραστικά τους θαλάσσιους εμπορικούς δρόμους. Η αύξηση των αποστάσεων μεταφοράς ενέργειας επηρέασε κυρίως την αγορά δεξαμενοπλοίων.

Όπως σημείωσε, οι Έλληνες πλοιοκτήτες ελέγχουν περίπου το ένα τρίτο του παγκόσμιου στόλου δεξαμενοπλοίων, ενώ η ευελιξία του ελληνόκτητου στόλου συνέβαλε στην απορρόφηση των κραδασμών της αγοράς. Χωρίς αυτή τη χωρητικότητα, πρόσθεσε, το διεθνές κόστος μεταφοράς θα ήταν αισθητά υψηλότερο. Ιδιαίτερη αναφορά έκανε και στο LNG, εκτιμώντας ότι η ευρωπαϊκή στροφή σε εισαγωγές υγροποιημένου φυσικού αερίου — κυρίως από ΗΠΑ και Κατάρ — θα ενισχύσει περαιτέρω τη ζήτηση για εξειδικευμένα πλοία. Προειδοποίησε, ωστόσο, ότι ο τελικός λογαριασμός ενέργειας για τους καταναλωτές θα παραμείνει αυξημένος.

Από την πλευρά του, ο Πάνος Λασκαρίδης παρουσίασε μια πιο θεσμική αποτίμηση των κινδύνων που αντιμετωπίζει ο κλάδος, δίνοντας έμφαση σε έξι βασικά μέτωπα. Όπως ανέφερε, η ναυτιλία βρίσκεται συχνά στο στόχαστρο της περιβαλλοντικής συζήτησης επειδή δεν διαθέτει την πολιτική επιρροή άλλων κλάδων με μεγάλη εκλογική βάση. Παράλληλα εξέφρασε έντονη ανησυχία για τον κανονιστικό κατακερματισμό, προειδοποιώντας ότι η απόκλιση μεταξύ διεθνών και περιφερειακών κανόνων μπορεί να αποσταθεροποιήσει το παγκόσμιο εμπόριο.

Στο ίδιο πλαίσιο υπογράμμισε την ανάγκη ενίσχυσης του ρόλου του Διεθνούς Ναυτιλιακού Οργανισμού ως ενιαίου παγκόσμιου ρυθμιστή, ενώ στάθηκε και στο ζήτημα της ανταγωνιστικότητας της ευρωπαϊκής ναυτιλίας. Όπως είπε, η Ευρώπη δεν υστερεί δραματικά έναντι άλλων ναυτιλιακών κέντρων, αλλά δεν κινείται με την ίδια επιθετικότητα. Ιδιαίτερα αιχμηρός ήταν για το διοικητικό βάρος, σημειώνοντας ότι κάθε θαλάσσια μεταφορά συνοδεύεται από πολλαπλά και συχνά ασύνδετα σύνολα εγγράφων, γεγονός που δημιουργεί υπερβολική πίεση σε εταιρείες και πληρώματα.

Κρίσιμο ζήτημα, σύμφωνα με τον ίδιο, αποτελεί και η έλλειψη ναυτικών. Στην Ελλάδα ειδικά, η σταδιακή υποχώρηση των Ελλήνων αξιωματικών επηρεάζει και την πορεία της ελληνικής σημαίας. Σήμερα, πάνω από το 90% των ναυτικών στα ελληνόκτητα πλοία είναι αλλοδαποί — μια πραγματικότητα που, όπως σημειώθηκε, ο κλάδος έχει ήδη αποδεχθεί λειτουργικά. Ο κ. Λασκαρίδης επέμεινε επίσης στη σημασία του ναυτιλιακού cluster, επισημαίνοντας ότι στην Ευρώπη η ναυτιλία αντιμετωπίζεται ως ευρύτερο οικοσύστημα υπηρεσιών και όχι μόνο ως δραστηριότητα πλοιοκτησίας, προσέγγιση που ενισχύει την πολιτική επιρροή του κλάδου.

Ιδιαίτερα παρεμβατικός εμφανίστηκε ο δρ. Γιάννης Κούστας, ο οποίος έθεσε την αποανθρακοποίηση της ναυτιλίας σε πιο ρεαλιστική βάση. Το βασικό του μήνυμα ήταν ότι η πράσινη μετάβαση θα προέλθει μέσα από την τεχνολογία και τις επενδύσεις και όχι μέσω μονομερών επιβαρύνσεων. Έφερε ως παράδειγμα την Κίνα, η οποία — όπως είπε — επενδύει μαζικά σε ανανεώσιμες πηγές και τεχνολογίες αποθήκευσης ενέργειας με στόχο την ενεργειακή αυτονομία.

Παρουσιάζοντας τα μεγέθη της πρόκλησης, ο επικεφαλής της Danaos σημείωσε ότι η ναυτιλία ευθύνεται για περίπου 2%–3% των παγκόσμιων εκπομπών CO₂, μεταφέροντας ωστόσο περίπου το 80% του παγκόσμιου εμπορίου σε όγκο. Την ίδια στιγμή, οι οδικές μεταφορές εκπέμπουν περίπου επτά φορές περισσότερο CO₂, ενώ η ναυτιλία παραμένει πολλαπλάσια αποδοτική από τις αερομεταφορές. Όπως τόνισε, πολιτικές που μεταφέρουν φορτίο από τη θάλασσα στην ξηρά ενδέχεται τελικά να αυξήσουν — και όχι να μειώσουν — τις συνολικές εκπομπές.

Ο κ. Κούστας αναφέρθηκε και στο ενεργειακό αποτύπωμα των πράσινων καυσίμων, σκιαγραφώντας μια ιδιαίτερα απαιτητική εξίσωση. Σήμερα η ναυτιλία μεταφέρει περίπου 11 δισ. τόνους φορτίου ετησίως, καταναλώνει περί τους 300 εκατ. τόνους καυσίμου και απαιτεί τεράστιες ποσότητες ενέργειας. Για πλήρη αντικατάσταση με πράσινα καύσιμα θα χρειάζονταν ενεργειακοί όγκοι που προσεγγίζουν τα δύο τρίτα της σημερινής παγκόσμιας πράσινης παραγωγής, εξέλιξη που — όπως υπογράμμισε — εγείρει σοβαρά ερωτήματα ρεαλισμού.

Από τη συζήτηση προέκυψε ένα σαφές τρίπτυχο: η ελληνική ναυτιλία παραμένει κρίσιμος σταθεροποιητής του παγκόσμιου εμπορίου και της ενεργειακής ασφάλειας· η πράσινη μετάβαση είναι αναπόφευκτη αλλά απαιτεί τεχνολογική ωρίμανση και τεράστιες επενδύσεις· και η ευρωπαϊκή πολιτική οφείλει να ισορροπήσει μεταξύ περιβαλλοντικών στόχων και διατήρησης της ανταγωνιστικότητας. Το συνολικό μήνυμα προς τη νέα γενιά ήταν ξεκάθαρο: η ναυτιλία μετασχηματίζεται με ταχύ ρυθμό, αλλά παραμένει ένας από τους πιο δυναμικούς και στρατηγικούς κλάδους της παγκόσμιας οικονομίας — υπό την προϋπόθεση ότι η μετάβαση θα γίνει με ρεαλισμό, συντονισμό και επενδυτικό βάθος.

Διαβάστε ακόμη

Νίκας Συμμετοχών: Στο στόχαστρο των πλειστηριασμών για διαμέρισμα στο Κολωνάκι (pic)

Η Μεγάλη Αποσυμπίεση: Η μεσαία τάξη γίνεται πλουσιότερη, αλλά αισθάνεται φτωχότερη

Κυβέρνηση: «Μαγνήτες» για την επιστροφή των «νέων» στη γαλάζια ψήφο

Για όλες τις υπόλοιπες ειδήσεις της επικαιρότητας μπορείτε να επισκεφτείτε το Πρώτο Θέμα