Η ελληνική ναυτιλία παραμένει πρωτοπόρος στον παγκόσμιο χάρτη των θαλάσσιων μεταφορών, παρά το μικρό μέγεθος της χώρας μας σε σχέση με την παγκόσμια οικονομία. Παράλληλα, η ναυτιλία, ως ο πιο παγκοσμιοποιημένος κλάδος της οικονομίας, καλείται να διαχειριστεί γεωπολιτική αβεβαιότητα, απανθρακοποίηση, ψηφιακό μετασχηματισμό και τη διαρκή ανάγκη για ποιοτικό ανθρώπινο δυναμικό.

Μιλώντας στο «b.s.» ο καθηγητής Ιωάννης Θεοτοκάς, πρόεδρος του Τμήματος Ναυτιλιακών Σπουδών του Πανεπιστημίου Πειραιώς, αναλύει τις προκλήσεις και τις ευκαιρίες που αντιμετωπίζουν οι ελληνικές ναυτιλιακές εταιρείες στον 21ο αιώνα. Τονίζει τη σημασία της ευέλικτης στρατηγικής, της οργανωσιακής κουλτούρας και της διασφάλισης ενός εργασιακού περιβάλλοντος που ενσωματώνει ισότητα, σεβασμό και συμπερίληψη και εξηγεί τις διαφοροποιήσεις της νεότερης γενιάς εφοπλιστών, που φέρνει πιο ορθολογική και καινοτόμα προσέγγιση στη διοίκηση, στις επενδύσεις και τη διαχείριση ανθρώπινου δυναμικού, ενισχύοντας τη βιώσιμη ανταγωνιστικότητα των ελληνικών ναυτιλιακών εταιρειών στο παγκόσμιο περιβάλλον.

– Η ναυτιλία θεωρείται ο πιο παγκοσμιοποιημένος κλάδος της οικονομίας. Κύριε Θεοτοκά, ποιες είναι σήμερα οι βασικές προκλήσεις που καλούνται να αντιμετωπίσουν οι ναυτιλιακές επιχειρήσεις;

Είναι προκλήσεις που συνδέονται με την ετοιμότητά τους να διαχειριστούν αποτελεσματικά τη γεωπολιτική αστάθεια και την αβεβαιότητα που τη συνοδεύει. Την ίδια στιγμή, οι επιχειρήσεις καλούνται να ανταποκριθούν στις απαιτήσεις που δημιουργεί η προσαρμογή στην απανθρακοποίηση και ο ψηφιακός μετασχηματισμός, αλλά και η ανάγκη για πρόσβαση σε ποιοτικό ανθρώπινο δυναμικό και δημιουργία εργασιακού περιβάλλοντος που ανταποκρίνεται στις κοινωνικές προσδοκίες και διασφαλίζει τις αρχές της ισότητας, του σεβασμού, της διαφορετικότητας και της συμπερίληψης.

– Σε ένα περιβάλλον που μεταβάλλεται διαρκώς, πώς μπορούν οι ναυτιλιακές εταιρείες να προσαρμόζουν τη στρατηγική και τη λειτουργία τους ώστε να αξιοποιούν νέες ευκαιρίες;

Η διαρκής μεταβολή προσφοράς και ζήτησης δημιουργεί ανισορροπία στις ναυλαγορές και απαιτεί προσαρμογές και γρήγορες αντιδράσεις. Οι ελληνόκτητες επιχειρήσεις χαρακτηρίζονται από το ισχυρό ταίριασμα μεταξύ οργάνωσης και στρατηγικών, στοιχείο που συμβάλλει στην ευελιξία και την προσαρμοστικότητα. Διατηρώντας ευέλικτες δομές που δίνουν τη δυνατότητα γρήγορης προσαρμογής στις μεταβαλλόμενες συνθήκες, αλλά και ευελιξία που διασφαλίζει την ταχύτητα στη λήψη αποφάσεων, οι επικεφαλής των ναυτιλιακών επιχειρήσεων είναι σε θέση να αξιοποιούν τις ευκαιρίες και να αντιμετωπίζουν τις απειλές.

– Ποιο ήταν το βασικό σκεπτικό πίσω από τη συγγραφή και τη συνεχή επικαιροποίηση του βιβλίου σας «Οργάνωση και Διοίκηση Ναυτιλιακών Επιχειρήσεων»;

Το επιχειρηματικό περιβάλλον της ναυτιλίας μεταβάλλεται διαρκώς. Τα παραδείγματα του χθες μπορεί να μην αρκούν για την κατανόηση του σήμερα και την πρόβλεψη του αύριο.

– Ποια είναι τα βασικά χαρακτηριστικά που διαφοροποιούν τη ναυτιλία από άλλους κλάδους και επιβάλλουν προσαρμογή των κλασικών θεωριών διοίκησης;

Ο έντονος ανταγωνισμός μεταξύ των επιχειρήσεων, ακόμα και ανεξάρτητα από το μέγεθος του στόλου που διαχειρίζονται, η διαρκής μεταβολή ναύλων και τιμών πλοίων, το παγκόσμιο πλαίσιο λειτουργίας είναι χαρακτηριστικά της ναυτιλίας. Οι επιχειρήσεις αντλούν το κεφάλαιο και την εργασία, ιδιαίτερα τη ναυτική, από την παγκόσμια αγορά, η οποία προσφέρει ένα εύρος εναλλακτικών επιλογών. Επιπλέον, είναι σε θέση να επιλέγουν το θεσμικό πλαίσιο λειτουργίας που υποστηρίζει πιο αποτελεσματικά τις στρατηγικές προτεραιότητές τους, μέσω των σημαιών των πλοίων αλλά και των τόπων εγκατάστασης των γραφείων τους. Αυτά τα χαρακτηριστικά δημιουργούν την ανάγκη προσαρμογής των θεωριών και των εργαλείων της οργάνωσης και διοίκησης στις ιδιαιτερότητες των ναυτιλιακών επιχειρήσεων.

– Πόσο κρίσιμος είναι ο ρόλος του ανθρώπινου δυναμικού, στελέχη και πληρώματα, στη διατήρηση της ανταγωνιστικότητας των ναυτιλιακών εταιρειών;

Στις μέρες μας όλο και περισσότερο συνειδητοποιείται ο κρίσιμος ρόλος του ανθρώπινου δυναμικού στην απόδοση των ναυτιλιακών επιχειρήσεων. Διεθνείς κανονισμοί αλλά και διοικητικά συστήματα που επιβάλλουν το TMSA και το DBMS οδηγούν τις επιχειρήσεις στην υιοθέτηση προσεγγίσεων που αναδεικνύουν τον ρόλο και τη συνεισφορά των στελεχών του πλοίου και του γραφείου στην ασφαλή λειτουργία και την υψηλή απόδοσή τους. Στο πλαίσιο αυτό δημιουργούν σύγχρονα τμήματα ανθρώπινου δυναμικού για τα στελέχη του γραφείου και εκσυγχρονίζουν τα τμήματα πληρωμάτων που έχουν την ευθύνη διαχείρισης των στελεχών των πλοίων. Σε μια περίοδο που ο πόλεμος ταλέντων καταγράφεται και στη ναυτιλία, οι ναυτιλιακές επιχειρήσεις που λειτουργούν με συστηματικό τρόπο δημιουργούν τις προϋποθέσεις για την απασχόληση στελεχών στα πλοία και στα γραφεία που είναι μακροχρόνιοι συνεργάτες, συνδέουν την εξέλιξή τους με την εξέλιξη της εταιρείας τους και συμβάλλουν στη βιώσιμη ανταγωνιστικότητά της.

– Ποιοι παράγοντες εξηγούν τη διατήρηση της παγκόσμιας ηγεσίας της ελληνικής ναυτιλίας;

Η παγκόσμια ηγεσία της ελληνόκτητης ναυτιλίας αποτελεί ένα παράδοξο: συνδέεται με ένα κράτος με πολύ μικρό μερίδιο στην παγκόσμια οικονομία και στο παγκόσμιο θαλάσσιο εμπόριο, αλλά αποτελεί τη μοναδική ναυτιλιακή δύναμη που σχεδόν σε όλη τη σύγχρονη πορεία της σημειώνει διαρκή ανάπτυξη και για περισσότερα από 50 χρόνια βρίσκεται στην κορυφή της παγκόσμιας ναυτιλίας.

Στους παράγοντες που οδήγησαν στην παγκόσμια ηγεσία την ελληνική ναυτιλιακή επιχειρηματικότητα περιλαμβάνονται ο οικογενειακός χαρακτήρας και η οργάνωση των επιχειρήσεων, το παραδοσιακό hands-on μοντέλο στη διοίκησή τους, η τάση διαχωρισμού της ιδιοκτησίας των επιχειρήσεων, το θεσμικό πλαίσιο λειτουργίας, το ποιοτικό ανθρώπινο δυναμικό και η τεχνογνωσία διαχείρισης πλοίων. Το επιχειρηματικό μοντέλο που συγκροτούν χαρακτηρίζεται από την ευελιξία και την ταχύτητα στη λήψη των αποφάσεων καθώς και την προσαρμοστικότητα στις διαρκώς μεταβαλλόμενες συνθήκες.

– Η νεότερη γενιά εφοπλιστών διαφοροποιείται από το παραπάνω πρότυπο;

Η νεότερη γενιά πλοιοκτητών δεν έχει στην ίδια έκταση με την προηγούμενη εμπειρίες και γνώσεις που συνδέονται με την εργασία και τη ζωή στο πλοίο. Εχει διαφορετικό επιστημονικό υπόβαθρο, περισσότερο ορθολογική προσέγγιση στην ανάλυση των προκλήσεων του επιχειρηματικού περιβάλλοντος, διαφορετική φιλοσοφία, διαφορετικές προτεραιότητες. Η επιχειρηματική προσέγγιση της νεότερης γενιάς χαρακτηρίζεται από την έμφαση στην εμπορική διαχείριση, την αξιοποίηση ευκαιριών εντός και εκτός ναυτιλίας, τις επενδύσεις σε τομείς που βρίσκονται στην αιχμή της καινοτομίας, την έμφαση σε οριζόντιες οργανωτικές δομές, τη δυναμική προσέγγιση στο ανθρώπινο δυναμικό, την αξιοποίηση εναλλακτικών μορφών άντλησης κεφαλαίων και τη θετική στάση απέναντι σε σύγχρονες μορφές διακυβέρνησης.

Διαβάστε ακόμη

Τι να κάνετε αν δεν πήρατε ολόκληρη την αύξηση μισθού λόγω παιδιών

Το ελληνικό σουβλάκι γίνεται επενδυτικός προορισμός – Ποιοι είναι οι μεγάλοι παίκτες της αγοράς

Ακτή Βουλιαγμένης: Στα 17 εκατ. ευρώ το επενδυτικό πλάνο του νέου επενδυτή CVC- ΓΕΥΣΗΝΟΥΣ

Για όλες τις υπόλοιπες ειδήσεις της επικαιρότητας μπορείτε να επισκεφτείτε το Πρώτο Θέμα