Η ναυτιλία βρίσκεται μπροστά σε μια περίοδο αποφάσεων που θα καθορίσουν το μέλλον της βιομηχανίας εν μέσω γεωστρατηγικών αναταράξεων και περιβαλλοντικών αλλαγών.
Στο 9ο Annual Capital Link Cyprus Shipping Forum, που πραγματοποιήθηκε στη Λεμεσό, κορυφαίοι πλοιοκτήτες και θεσμικοί παράγοντες της Κύπρου και του εξωτερικού συζήτησαν τις προκλήσεις της απανθρακοποίησης, της γεωπολιτικής αβεβαιότητας, της χρηματοδότησης, αλλά και των στρατηγικών επιλογών για την επιβίωση και ανάπτυξη των εταιρειών στη μετάβαση της ναυτιλίας.
Το κοινό συμπέρασμα ήταν σαφές: η επόμενη δεκαετία θα χαρακτηρίζεται από αυξημένο ρίσκο, ανάγκη για ευελιξία και στρατηγική προσαρμογή. Οι επενδύσεις πρέπει να γίνονται με προσοχή, χωρίς υπερβολές, αλλά και χωρίς δισταγμό μπροστά στις τεχνολογικές και κανονιστικές αλλαγές. Η ναυτιλία, όπως τόνισαν οι συμμετέχοντες, έχει ήδη αποδείξει την ικανότητά της να προσαρμόζεται σε κρίσεις, αλλά η τρέχουσα φάση απαιτεί πολύ μεγαλύτερη προνοητικότητα και συντονισμό.
Η παρέμβαση του Πόλυ Β. Χατζηιωάννου, CEO της Safe Bulkers και πρόεδρου της Κυπριακής Ενωσης Πλοιοκτητών, ήταν ίσως η πιο χαρακτηριστική όσον αφορά την αντιμετώπιση της αβεβαιότητας και τη διαχείριση των στρατηγικών επιλογών στη ναυτιλία. Αρχισε την τοποθέτησή του επισημαίνοντας ότι η αγορά των τελευταίων τεσσάρων έως πέντε ετών υπήρξε ευνοϊκή για πολλούς τομείς, προσφέροντας υψηλές αποδόσεις και ισχυρή ρευστότητα.
Ωστόσο, το σημερινό περιβάλλον χαρακτηρίζεται από αυξημένο γεωπολιτικό και εμπορικό ρίσκο, ενώ οι νέες κανονιστικές απαιτήσεις και η αβεβαιότητα για το καύσιμο του μέλλοντος δημιουργούν συνθήκες εξαιρετικά σύνθετες για επενδύσεις. Εδωσε ιδιαίτερη έμφαση στη διαχείριση κινδύνου σε περιοχές υψηλής έντασης όπως η Ερυθρά Θάλασσα.
Οπως ανέφερε, όταν σημειώθηκαν οι πρώτες επιθέσεις σε πλοία, η Safe Bulkers απομάκρυνε άμεσα επτά πλοία παρά τις πιέσεις των ναυλωτών να συνεχίσουν τα δρομολόγια. «Το κόστος μιας μικρής απόκλισης θεωρήθηκε αμελητέο μπροστά στην πιθανότητα σοβαρού περιστατικού», εξήγησε. Στο επίκεντρο της στρατηγικής του βρίσκεται η ελεγχόμενη έκθεση σε νέες τεχνολογίες και καύσιμα. Η Safe Bulkers επένδυσε εγκαίρως σε scrubbers πριν από την εφαρμογή των κανονισμών για το θείο, μια απόφαση που πολλοί θεωρούσαν ρίσκο. Ο Πόλυς Χατζηιωάννου όμως υπογράμμισε ότι η προβλεψιμότητα και η έγκαιρη δράση καθορίζουν συχνά την επιτυχία στην αγορά. «Η σωστή στιγμή είναι συχνά πιο καθοριστική από την ίδια την τεχνολογική επιλογή», σημείωσε.
Σε ό,τι αφορά στην ενεργειακή μετάβαση, η Safe Bulkers έχει προχωρήσει σε περιορισμένη επένδυση σε πλοία με δυνατότητα καύσης μεθανόλης χωρίς να υπερβάλλει στην έκθεση της εταιρείας. Ο ίδιος διευκρίνισε: «Αν η πράσινη μεθανόλη καταστεί ευρέως διαθέσιμη, τα πλοία αυτά θα αποκτήσουν ανταγωνιστικό πλεονέκτημα. Αν όχι, μπορούν να συνεχίσουν με συμβατικό καύσιμο. Το στοίχημα είναι ελεγχόμενο». Επίσης, τόνισε ότι η διαφοροποίηση και η πειθαρχία στον προγραμματισμό επενδύσεων είναι απαραίτητες για να αποφευχθούν κίνδυνοι υπερβολικής έκθεσης. Η φιλοσοφία του συνδυάζει προοδευτική προσέγγιση στην τεχνολογία με ρεαλισμό απέναντι σε υποδομές και αγορά. «Η μετάβαση σε μηδενικές εκπομπές δεν μπορεί να γίνει άμεσα. Χρειάζεται συνεργασία μεταξύ ναυτιλίας, παραγωγών καυσίμων και ρυθμιστικών αρχών», ανέφερε. Παράλληλα, ανέλυσε το ζήτημα του κόστους και της χρηματοδότησης. Ως εισηγμένη εταιρεία στις ΗΠΑ, η Safe Bulkers αντιμετωπίζει αυξημένες απαιτήσεις διαφάνειας και προστασίας επενδυτών, κάτι που επηρεάζει τη στρατηγική της. Οι αποφάσεις πρέπει να συνδυάζουν οικονομική βιωσιμότητα, τεχνολογική ετοιμότητα και διαχείριση κινδύνου.
Αριστείδης Πίττας
Ο Αριστείδης Πίττας, πρόεδρος και CEO των Euroseas, EuroDry και EuroHoldings, ήταν ιδιαίτερα αναλυτικός στις δηλώσεις του, δίνοντας μια ολοκληρωμένη εικόνα της στρατηγικής του απέναντι στις προκλήσεις της αγοράς και της πράσινης μετάβασης.
Οπως τόνισε: «Η αγορά βρίσκεται σε ασταθή φάση, με υψηλές τιμές νεότευκτων πλοίων, αυξημένο κόστος καυσίμων και μεγάλες καθυστερήσεις στις παραδόσεις. Σε αυτό το περιβάλλον η στρατηγική μας βασίζεται στην ευελιξία και την προσαρμοστικότητα. Δεν προσπαθούμε να προβλέψουμε ποιο καύσιμο θα επικρατήσει τα επόμενα χρόνια. Στόχος μας είναι να έχουμε πλοία ready για LNG, ενώ ταυτόχρονα παρακολουθούμε στενά τις εξελίξεις γύρω από μεθανόλη, αμμωνία και υδρογόνο». Στη συνέχεια ανέλυσε το επενδυτικό μοντέλο του:
«Δεν κλειδώνουμε κεφάλαια σε νέες ναυπηγήσεις που μπορεί να μην είναι τεχνολογικά συμβατές με τα καύσιμα του μέλλοντος. Αντίθετα, επενδύουμε σε πλοία με modular τεχνολογία, που μπορούν να προσαρμοστούν στις ανάγκες της αγοράς (σ.σ.: μηχανές, δεξαμενές καυσίμου ή συστήματα ενέργειας κατασκευάζονται ως μονάδες που μπορούν να αντικατασταθούν με νέες τεχνολογίες χωρίς ριζική ανακατασκευή του πλοίου). Και σχολίασε: «Αυτό μας δίνει ασφάλεια και μειώνει τον κίνδυνο υπερεπένδυσης».
Επιπλέον, ανέφερε ότι οι εταιρείες του συνεργάζονται με επιστημονικά και τεχνολογικά ινστιτούτα, αξιολογώντας τεχνολογίες όπως hybrid συστήματα πρόωσης, scrubbers νέας γενιάς και ψηφιακά συστήματα παρακολούθησης καυσίμου και εκπομπών. Αυτό, όπως είπε, δεν είναι μόδα, αλλά επένδυση στην επιχειρησιακή ανθεκτικότητα: «Ο στόλος πρέπει να είναι ασφαλής, αποδοτικός και φιλικός προς το περιβάλλον. Η αγορά απαιτεί πλοία που μειώνουν το περιβαλλοντικό αποτύπωμα χωρίς να θυσιάζουν την κερδοφορία».
Στο περιβαλλοντικό σκέλος ήταν ξεκάθαρος: «Η απανθρακοποίηση δεν αφορά μόνο το κόστος καυσίμων. Είναι ζήτημα πρόσβασης σε διεθνείς αγορές, ανταγωνιστικότητας και συμμόρφωσης με το πλαίσιο του IMO. Οι επενδύσεις σε πράσινα καύσιμα και τεχνολογίες πρέπει να είναι στρατηγικές και σταδιακές ώστε να μην επιβαρύνουν υπερβολικά τους ναυλωτές ή να δημιουργούν προβλήματα ρευστότητας». Και έκλεισε με ένα μήνυμα για τη γενιά νέων στελεχών: «Χρειαζόμαστε επαγγελματίες που γνωρίζουν όχι μόνο τη ναυτοσύνη, αλλά και τις ψηφιακές τεχνολογίες, την ενεργειακή διαχείριση και την οικολογική στρατηγική. Το μέλλον της ναυτιλίας θα κριθεί από τον συνδυασμό παράδοσης και καινοτομίας».
Ανδρέας Χατζηγιάννης
Ο Ανδρέας Χατζηγιάννης, ιδρυτής και CEO της Cyprus Sea Lines και τέως πρόεδρος της Κυπριακής Ενωσης Πλοιοκτητών, υπογράμμισε τη σημασία της θεσμικής σταθερότητας και της πρόβλεψης σε ένα περιβάλλον έντονου διεθνούς ανταγωνισμού.
Οπως ανέφερε, οι επενδύσεις σε πλοία έχουν κύκλο ζωής πάνω από δύο δεκαετίες, καθιστώντας απαραίτητο ένα σαφές και προβλέψιμο ρυθμιστικό πλαίσιο. Σχετικά με την πράσινη μετάβαση, σχολίασε ότι η επιβολή αυστηρών κανονισμών χωρίς επαρκή υποδομή πράσινων καυσίμων ενέχει τον κίνδυνο υψηλού κόστους μεταφοράς και απώλειας ανταγωνιστικότητας.
«Η μετάβαση πρέπει να είναι συντονισμένη, παγκόσμια και τεχνολογικά ουδέτερη», είπε. Παράλληλα, επεσήμανε τη σημασία της χρηματοδότησης: «Οι τράπεζες αξιολογούν πλέον και το περιβαλλοντικό αποτύπωμα των στόλων, αυξάνοντας την απαίτηση για μακροπρόθεσμη κεφαλαιακή πειθαρχία». Επίσης, επεσήμανε το θέμα της εκπαίδευσης και προσέλκυσης νέων στελεχών ως βασικό πυλώνα για τη ναυτιλία του μέλλοντος, όπου οι ψηφιακές δεξιότητες και η γνώση ενεργειακής διαχείρισης θα είναι εξίσου σημαντικές με την παραδοσιακή ναυτοσύνη.
Γιώργος Μούσκας
Ο Γιώργος Μούσκας, CEO της Olympia Ocean Carriers και αντιπρόεδρος της Κυπριακής Ενωσης Πλοιοκτητών, τόνισε τη σημασία της ρεαλιστικής προσέγγισης και της οικονομικής πειθαρχίας. Με δεδομένες τις υψηλές τιμές των νεότευκτων πλοίων και τις μεγάλες καθυστερήσεις παραδόσεων, είπε ότι οι επενδύσεις σε νέες ναυπηγήσεις χαρακτηρίζονται ριψοκίνδυνες. Η στρατηγική του επικεντρώνεται στη δευτερογενή αγορά επιλεκτικά και στη βελτίωση της ενεργειακής απόδοσης των υπαρχόντων πλοίων. «Δεν έχει νόημα να κλειδώνεις κεφάλαια σήμερα για παράδοση σε τρία ή τέσσερα χρόνια όταν η αγορά μπορεί να αλλάξει», τόνισε. Παράλληλα, υπογράμμισε ότι οι αποφάσεις δεν μπορούν να ακολουθούν μόδες της αγοράς – απαιτείται υπομονή και ισχυρή χρηματοοικονομική θέση.
Η πράσινη μετάβαση με ρεαλισμό
Οι παρατηρήσεις των Γιώργου Πατέρα (Contships), Ανδρέα Φαράκλα (Chartworld) και Λουκά Μπαρμπαρή (Safe Bulkers) για την πράσινη μετάβαση ανέδειξαν ότι τα στοχευμένα κίνητρα είναι πιο αποτελεσματικά από την οριζόντια φορολόγηση των ναυτιλιακών εταιρειών. Η επιτυχία του Net Zero Framework θα κριθεί από το αν θα κινητοποιήσει πραγματικές επενδύσεις και όχι απλώς φορολογικές επιβαρύνσεις που μετακυλίονται στον καταναλωτή. Ο Γιώργος Πατέρας, στέλεχος της Contships, εστίασε στις πρακτικές πτυχές της πράσινης μετάβασης από την πλευρά της διαχείρισης πλοίων. Οπως τόνισε, «ο κλάδος έχει ήδη σημειώσει τεράστιες βελτιώσεις στην ενεργειακή απόδοση τις τελευταίες δύο δεκαετίες. Η τεχνολογική εξέλιξη, η βελτιστοποίηση των δρομολογίων και η χρήση σύγχρονων μηχανών έχουν μειώσει σημαντικά τις εκπομπές ανά μεταφερόμενο τόνο». Προσέθεσε ακόμη ότι η επιβολή μηχανισμών φορολόγησης χωρίς υποδομή και διαθέσιμα καύσιμα μπορεί να δημιουργήσει στρεβλώσεις και αυξημένο κόστος. «Η πράσινη μετάβαση πρέπει να βασίζεται σε ώριμες τεχνολογίες και πρακτικά μέτρα», υπογράμμισε, «και όχι μόνο σε φιλοδοξίες». Σημαντικό στοιχείο της παρέμβασής του ήταν η αναφορά στις dual-fuel λύσεις: «Η πλήρης χρήση μεθανόλης ή αμμωνίας σήμερα δεν είναι πρακτική λόγω της περιορισμένης διαθεσιμότητας, αλλά τα πλοία είναι έτοιμα να προσαρμοστούν όταν το περιβάλλον αλλάξει».
Ο Αντώνης Φαράκλας τόνισε ότι για τα μεγάλα containerships το LNG αποτελεί σήμερα την πιο ώριμη λύση, ενώ για μικρότερα feeder πλοία παραμένει κυρίαρχο το συμβατικό καύσιμο. Η μεθανόλη και άλλα πράσινα καύσιμα αντιμετωπίζουν περιορισμένη διαθεσιμότητα και υψηλό κόστος με αποτέλεσμα η χρήση τους να παραμένει περιορισμένη πριν το 2030. Ο ίδιος επισήμανε ότι η ναυτιλία συχνά γίνεται «εύκολος στόχος» πολιτικών αποφάσεων, ενώ υπογράμμισε ότι η τελική επιβάρυνση περνά στον πελάτη μέσω των ναυλοσυμφώνων.
Ο Λουκάς Μπαρμπαρής από την πλευρά του τόνισε την ανάγκη πραγματισμού, διατήρησης του θεσμικού ρόλου του Διεθνούς Ναυτιλιακού Οργανισμού (IMO) και προστασίας του τελικού καταναλωτή. Επεσήμανε πως είναι δεδομένο ότι η παγκόσμια οικονομία θα κινηθεί προς την απανθρακοποίηση. Ωστόσο, προειδοποίησε ότι η επιβολή ποινών χωρίς προηγούμενη ανάπτυξη τεχνολογιών και καυσίμων δημιουργεί στρεβλώσεις. Κάνοντας την αναλογία με την αυτοκινητοβιομηχανία, υποστήριξε ότι ιστορικά πρώτα αναπτύχθηκαν πιο καθαρές τεχνολογίες και μετά τις υιοθέτησε η αγορά, όχι το αντίστροφο.
Γεωπολιτική και κάθετοι διάδρομοι
Η συζήτηση δεν περιορίστηκε στη ναυτιλία. Ο υπουργός Ενέργειας της Κύπρου Μιχάλης Δαμιανός και ο Αμερικανός επιτετραμμένος στη Λευκωσία, δρ Ντάνιελ Ε. Μάνγκις, ανέδειξαν τον ρόλο της Κύπρου ως ενεργειακού κόμβου μέσω του κάθετου ενεργειακού διαδρόμου. Ο Μιχάλης Δαμιανός επισήμανε ότι η Ευρώπη επιδιώκει διαφοροποίηση από το ρωσικό φυσικό αέριο και η Κύπρος μπορεί να λειτουργήσει ως κόμβος, γέφυρα και εγγυητής για τα ενεργειακά δίκτυα της Ανατολικής Μεσογείου. Ο δρ Mάνγκις τόνισε ότι οι ΗΠΑ στηρίζουν την Κύπρο ως κρίσιμο παίκτη για τη σταθερότητα και την ενεργειακή ασφάλεια της περιοχής, ενώ ανέφερε μεγάλης κλίμακας επενδύσεις από Chevron και ExxonMobil στα κυπριακά κοιτάσματα. Η σύνδεση ενέργειας και Τεχνητής Νοημοσύνης αποτέλεσε ιδιαίτερο σημείο συζήτησης, με τον δρα Mάνγκις να υπογραμμίζει ότι η τεχνολογική ανταγωνιστικότητα απαιτεί επάρκεια ενέργειας, καθιστώντας τον Κάθετο Διάδρομο στρατηγικό εργαλείο απεξάρτησης της Ευρώπης από τη Ρωσία.
Μαρίνα Χατζημανώλη
Η υφυπουργός Ναυτιλίας της Κυπριακής Δημοκρατίας, Μαρίνα Χατζημανώλη, επισήμανε τα επιτεύγματα της κυπριακής ναυτιλίας: αύξηση 23% στη χωρητικότητα του νηολογίου, ενίσχυση του ship management κατά 17% στο ΑΕΠ και συνεχής στήριξη χιλιάδων θέσεων εργασίας υψηλής εξειδίκευσης.
Σχολίασε ότι οι προκλήσεις της απανθρακοποίησης και του ψηφιακού μετασχηματισμού απαιτούν ρεαλιστικές, παγκόσμια συντονισμένες λύσεις και ισχυρή συνεργασία δημόσιου και ιδιωτικού τομέα. Σύμφωνα με την υφυπουργό, η Προεδρία της Κύπρου στο Συμβούλιο της Ε.Ε. αποτελεί ευκαιρία για ισορροπημένες πολιτικές που προστατεύουν την ανταγωνιστικότητα και προωθούν την πράσινη μετάβαση χωρίς μονομερείς επιβαρύνσεις.
Διαβάστε ακόμη
Πάνω από $2,7 δισ. «σήκωσαν» σε 4,5 μήνες οι διεθνείς startups των Ελλήνων της ΑΙ
Αεροπορικό χάος στη Μέση Ανατολή: Τα αεροδρόμια και οι εταιρείες που έχουν επηρεαστεί (πίνακας)
Η κρίση στο Ιράν και οι επιπτώσεις στην ελληνική αγορά ενέργειας – Τα δύο σενάρια για τη βενζίνη
Για όλες τις υπόλοιπες ειδήσεις της επικαιρότητας μπορείτε να επισκεφτείτε το Πρώτο Θέμα
Σχολίασε εδώ
Για να σχολιάσεις, χρησιμοποίησε ένα ψευδώνυμο.